Kazimierz Wajda
Zarys dziejów Gniewkowa
Wydawcy:
Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego w Bydgoszczy, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gniewkowie
Bydgoszcz 1970
Sygnatura SIRr VIII/Gn-2
"Zarys dziejów Gniewkowa" to klasyczna monografia miasta autorstwa nieżyjących już profesorów Zenona Guldona (Uniwersytet Mikołaja Kopernia, Akademia Świętokrzyska) i Kazimierza Wajdy (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Mikołaja Kopernia).
Książka przedstawia historię jednego z najstarszych ośrodków miejskich na Kujawach.
Praca została oparta na materiałach archiwalnych przechowywanych w Bydgoszczy Gnieźnie, Inowrocławiu, Poznaniu, Toruniu, Warszawie, Włocławku i we Wrocławiu.
Autorzy wykorzystali szereg nieznanych wcześniej źródeł.
Monografia skierowana była do miłośników Gniewkowa i wszystkich interesujących się przeszłością miasta.
Książka przedstawia dzieje Gniewkowa od wczesnego średniowiecza aż do 1966 roku.
Pierwsza wzmianka pisana o Gniewkowie pochodzi z 1185 roku.
Lokacja miasta Gniewkowa nastąpiła w latach 1267-1271.
Prawa miejskie nadał mu wówczas książę inowrocławski Siemomysł.
W 1314 roku powstaje księstwo gniewkowski w wyniku podziału Kujaw inowrocławskich miedzy synów Siemomysła.
Samodzielne księstwo gniewkowskie istniało do lat 1363-1365, kiedy to jako zastaw dostało się pod panowanie króla Kazimierza Wielkiego.
Wówczas księstwo gniewkowski stało się województwem gniewkowskim, które straciła swa odrębność na początku XV wieku i stało się częścią województwa inowrocławskiego.