Historia kujawskiego futbolu. T. 1

 

Jarosław Hejenkowski

Historia kujawskiego futbolu. T. 1, 1910-1939

Inowrocław 2022

Sygnatura SIRr XXVII/45t.1

Jarosław Hejenkowski to inowrocławianin, dziennikarz, pasjonat historii, juror festiwali muzycznych, ekspert w dziedzinie polskiego reggae, fan sportu, szczególnie kujawskiego.

W książce przedstawia historię piłki nożnej na Kujawach począwszy od 1910 r. przez lata międzywojenne aż do 1939 r. - czyli wybuchu II wojny światowej. 

Opierając się na źródłach historycznych, głównie prasowych, autor odtwarza losy lokalnych klubów piłki nożnej, przedstawia wyniki i tabele ówczesnych rozgrywek. 

Całość ilustrowana jest unikalnymi zdjęciami drużyn m.in. z okresu międzywojennego.

W książce przeczytamy o działalności licznych klubów sportowych, meczach, taktyce, ustawieniach piłkarzy.

Książka ma układ chronologiczny.

Poznajemy historię kujawskiego futbolu sezon po sezonie.

Przy okazji poznajemy sylwetki wybitnych piłkarzy, przebieg sezonu piłkarskiego i przebieg samych meczy.

W książce wykorzystano szereg archiwalnych zdjęć i przede wszystkim wycinków prasowych, które rzucają szersze tło na życie codzienne w Inowrocławiu i okolicach w okresie międzywojennym.

Media lokalne i sublokalne na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej

 

Media lokalne i sublokalne na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej 

pod redakcją Wiesława Końskiego 

Wydawca: Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku

Włocławek 2007

Sygnatura SIRr  XXXVd/47

W książce opublikowano materiały z konferencji zorganizowanej w dniach 9-10 czerwca 2005 r. przez Wydział Humanistyczny Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku.

Łącznie w zbiorze znalazło się 16 artykułów i 4 komunikaty.

Spis treści:

1. Prasa lokalna i sublokalna w Polsce — garść refleksji medioznawcy nad jej stanem obecnym i przyszłością (W. Sonczyk);

2. Prasa na Kujawach i ziemi dobrzyńskiej w latach 1918-1939 (M. Wojtkowski);

3. Religijna i duszpasterska inspiracja publicystki politycznej w prasie Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w latach 1891-1939 (A. Dwojnych);

4. Prasa lokalna we Włocławku w latach 1945-1948 (B. Ziółkowska);

5. Wydarzenia społeczno-polityczne we Włocławku na łamach „Gazety Kujawskiej” w latach 1956-1957 (M. Orłowski);

6. Prasa zakładowa i międzyzakładowa we Włocławku w latach 1945-2002 (T. Dziki);

7. Zmiany w prasie włocławskiej w latach 1989-2005 (A. Sołtysiak);

8. Prasa partii politycznych na Kujawach wschodnich i ziemi dobrzyńskiej po 1989 roku (P. Bokota);

9. Powojenne włocławskie czasopisma katolickie (na podstawie zbiorów Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku (ks. A. Poniński);

10. Prasa samorządowa Kujaw wschodnich i ziemi dobrzyńskiej w latach 1990-2005 (S. Stanowski);

11. Rozwój prasy lokalnej i sublokalnej na ziemi dobrzyńskiej w latach 1989-2005. Rola pism w upowszechnianiu kultury (A. Wróbel);

12. Prasa szkolna Włocławka oraz powiatów: włocławskiego, lipnowskiego, radziejowskiego i rypińskiego w latach 1990-2005 (S. Stanowski);

13. Lokalna prasa NSZZ „Solidarność” we Włocławku (W. Jaranowski);

14. Włocławskie „ziny”. Prasa alternatywy młodzieżowej we Włocławku (B. Ziółkowska);

15. Prasa samorządowa na przykładzie „Informatora Kowalskiego” (K. Bednarek);

16. Obraz kultury Włocławka w wydaniach magazynowych „Gazety Kujawskiej” i „Nowości Włocławskich” w roku 2004 (J.M. Dąbrowska).

W ramach komunikatów: 


- „Gazeta Więzienna” (1995-2005) (R. Seroczyński);

- Jednodniówki we Włocławku powstałe w latach 1946-2005 (J. Chojecka);

- Szansa na rozwój czy stopniowy upadek? Lokalne stacje radiowe a proces formatowania programu i wizerunku (W. Dąbkowski);

- Telewizja lokalna i nowe media (portale internetowe) (S. Kukiełczyński).


Tom zamyka pionierska bibliografia prasy Kujaw i ziemi dobrzyńskiej autorstwa B. Ziółkowskiej, A. Sołtysiaka, S. Stanowskiego obejmująca lata 1945-2005, zawierająca 355 pozycji.

Niezależny chłopski ruch związkowy na Kujawach Zachodnich (1980-1989)

 

Wojciech Gonera

Niezależny chłopski ruch związkowy na Kujawach Zachodnich (1980-1989) 

Wydawca: Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Inowrocławiu

Inowrocław 2018

Sygnatura SIRr XVII/43

Inowrocławski historyk Wojciecha Gonery podzielił się z czytelnikami wynikami swoich badań na temat niezależny chłopski ruch związkowy na Kujawach Zachodnich  w latach 1980-1989.

Kujawscy rolnicy w 1981 r. powołali najsilniejsze w Polsce (zaraz po województwie rzeszowskim) struktury rolniczej „Solidarności”. 

Działacze chłopscy z Kujaw Zachodnich uczestniczyli we wszystkich ważniejszych akcjach protestacyjnych związku.

Odegrali także kluczową rolę w decydującym o losach NSZZ RI „Solidarność” strajku bydgoskim w marcu–kwietniu 1981 r., przyczyniając się tym samym do zakończenia trwającego kilka miesięcy kryzysu rejestracyjnego.

Autor gruntownie przeanalizował jeden z najciekawszych etapów historii starań o rejestrację, który zapoczątkowany został chłopskim strajkiem w Bydgoszczy 16 marca 1981 roku.

W książce przedstawiono historię działaczy rolniczej Solidarności, ich zmagania z opresyjną władzą i prowadzoną przez całą dekadę lat 80. ubiegłego wieku walkę o poprawę sytuacji materialnej mieszkańców wsi, wyjątkowo niesprawiedliwie traktowanych przez rządzących w Polsce komunistów.

Należy przy tym podkreślić, że dzięki niezwykle żmudnej i wszechstronnej kwerendzie autor dotarł do wielu nowych źródeł, a jego ustalenia mają charakter nowatorski.

Kilkuletnia kwerenda przyniosła zaskakujące rezultaty – okazało się bowiem, że np. w Archiwum Państwowym w Siedlcach zdeponowano wiele interesujących materiałów źródłowych, które pozwoliły ostatecznie rozstrzygnąć kilka kwestii i rozwinąć niektóre wątki w pracy. 

Na podkreślenie zasługuje fakt, że w książce znalazły się relacje osób, o których ona opowiada – wyjątkowych, odważnych (choć dziś już niemal całkowicie zapomnianych i niedocenianych) ludzi.

Rozprawa  Wojciecha Gonery zasługuje na szczególne uznanie, wypełnia bowiem istotną lukę w dotychczasowej literaturze historycznej, opisując jeden z głównych ośrodków „Solidarności” rolniczej w województwie bydgoskim i zarazem w kraju. 

Należy przy tym podkreślić, że dzięki niezwykle żmudnej i wszechstronnej kwerendzie autor dotarł do wielu nowych źródeł, a jego ustalenia mają charakter nowatorski.

Folklor taneczny Kujaw

 

Jadwiga Kurant

Folklor taneczny Kujaw. Taniec ludowy 

Wydawca: Dobrzyńsko-Kujawskie Towarzystwo Kulturalne

Włocławek 2006

Sygnatura SIRr  IX/82

Autorka książki Jadwiga Kurant jest laureatką Nagrody im. Oskara Kolberga, Nagrody Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Nagrody Ministra Edukacji Narodowej.

Jest wybitną znawczynią folkloru, choreografem i pedagogiem specjalizującym się w tańcach ludowych, autorką scenariuszy i reżyserem widowisk przedstawiających tradycje kujawskiej wsi, autorką książek, artykułów w czasopismach regionalnych i ogólnopolskich, audycji i materiałów filmowych popularyzujących folklor Kujaw.

Począwszy od lat 60. XX wieku włączyła się w organizowanie i prowadzenie wielopokoleniowych zespołów folklorystycznych na Kujawach.

Zespoły folklorystyczne pod jej kierownictwem należą do najlepszych, zdobywały najwyższe nagrody w regionalnych i ogólnopolskich przeglądach i uznanie w występach poza granicami kraju.

Książka "Folklor taneczny Kujaw. Taniec ludowy" przybliża czytelnikom taniec kujawski, a właściwie szerzej folklor taneczy Kujaw, bowiem zagadnienie potraktowano szeroko, w kontekście towarzyszących tej sztuce zjawisk i okoliczności.

Autorka oprócz najistotniejszych zagadnień teoretycznych podaje cenne wskazówki metodyczne i porady praktyczne.

Zamieszczone w książce zdjęcia, zapisy nutowe, znaki graficzne zastosowane w opisach tańców oraz dokładne objaśnienie specjalistycznych nazw i wyrażeń, z pewnością ułatwią Czytelnikom odbiór specyfiki tej wdzięcznej dziedziny sztuki.

Książka składa się z dwunastu rodzdziałów.

1. O tańcu słów kilka

2. O regionie kujawskim

3. O obrzędach i zwyczajach dorocznych jako przyczynku do radości wyrażanej tańcem

4. O muzyce i zwyczajach tanecznych na Kujawach

5. Kroki stosowane w tańcach kujawskich

- kroki w metrum trójmiarowym

- kroki w metrum dwudzielnym

6. Tańce w rytmach mazurkowych - figury

7. Tańce w rytmach parzystych

8. Zabawy taneczne

9. Technika opisu tańca

- objaśnienia nazw i wyrażeń

- znaki graficzne zastosowane w opisach tańców

- ustawienie grup tanecznych na scenie

- graficzne oznakowanie ujęć w parze

10. Wskazówki metodyczne

11. O zespołach ludowych z powiatu włocławskiego i okolic

12. Przypisy i bibliografia

Świat duchowej wyobraźni

 

Krystyna Pawłowska

Świat duchowej wyobraźni 

Dewocyjne obrazy pochodzenia fabrycznego w zbiorach etnograficznych Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku

Wydawca: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku

Włocławek 2022

Sygnatura  SIRr XXXIIIc/53

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku od lat kolekcjonuje dewocyjne obrazy pochodzenia fabrycznego.

Zbiór ten stał się samoistna kolekcja obrazującą ważny obszar ludowej pobożności.

Mieszkańcy Kujaw i ziemi dobrzyńskiej w codziennym życiu otaczali się wizerunkami z wyobrażeniami świętych.

Święte obrazy były bardzo ważnym elementem domowej ikonosfery.

Najważniejszą postacią związaną z prywatną dewocja była Najświętsza Maria Panna.

Ważne miejsce zajmowała też postać Chrystusa.

Wśród świętych najpopularniejszy był św. Antoni Padewski.

Św. Józef spoglądał na domowników z Małym Jezusem i Maria Panna w wyobrażeniach Świętej Rodziny.

Wizerunki, a przede wszystkim barwne oleodruki wieszane były w mieszkalnych wnętrzach na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej.

W obu regionach powszechnym zwyczajem było ozdabianie świętych obrazów girlandami, koronami, ramkami, pojedynczymi kwiatami, wiązankami z ziół.

Żydzi w powiecie włocławskim w okresie międzywojennym

 

Agnieszka Olejniczak

Żydzi w powiecie włocławskim w okresie międzywojennym (1918-1939) 

Lega - Oficyna Wydawnicza Włocławskiego Towarzystwa Naukowego

Włocławek 2000

Sygnatura SIRr VIII/Wl-30

Publikacja przedstawia historię mniejszości żydowskiej w latach 1918-1939 w gminach wyznaniowych powiatu włocławskiego: 

- Brześć Kujawski

- Lubraniec

- Lubień

- Przedecz

- Kowal

- Chodecz

Opracowanie zawiera informacje o działalności wyznaniowej poszczególnych gmin, ich życia społeczno-gospodarczego i politycznego. 

Dodatkowymi informacjami są kwestie dotyczące kultury i oświaty oraz stosunków polsko-żydowskich na omawianym terenie.

Opracowanie opiera się na rzetelnej i szerokiej kwerendzie archiwalnej.

Istotnym uzupełnieniem są również informacje pozyskane z lokalnej kujawskiej prasy przedwojennej.

Polska na weekend : Kujawy i Bory Tucholskie

 

Polska na weekend
Kujawy i Bory Tucholskie
Toruń, Bydgoszcz, Biskupin, Charzykowy

Wydawnictwo Pascal
Wydawnictwo Agora

Bielsko-Biała - Warszawa 2008

Sygnatura SIRr XIII/194

Przewodnik opisuje niezliczone atrakcje Kujaw i Borów Tucholskich.

Wśród najciekawszych znalazły się:

- Relikwie świętego Walentego, patrona zakochanych w farze w Chełmnie

- Ulica Przyrzecze w bydgoskiej Wenecji

- Stary dworzec kolejowy w Pruszczu

- Średniowieczny wał obronny w Żninie

- "Diabelski" młyn wodny w Koronowie

Przewodnik zawiera mnóstwo kolorowych zdjęć, ilustracji, planów.

Askaukalis - Krusza Zamkowa

 

Askaukalis - Krusza Zamkowa
Na szlaku bursztynowym 

opracowanie tekstu: Małgorzata Znyk

Wydawca: Gmina Inowrocław

Inowrocław 2015

Sygnatura SIRr VIb/2-37

Archeolodzy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu przez ponad 40 lat prowadzili badania w Kruszy Zamkowej w Gminie Inowrocław.

Odkryli oni istnienie między II w. p.n.e. i VI w. n.e. kujawskiego centrum kulturowego.

Tym samym Krusza Zamkowa stała się najstarsza polską wsią. 

Znalazła się ona na mapie Klaudiusza Ptolomeusza z II wieku naszej ery pod nazwą Askaukalis.

To starożytne centrum położone było na szlaku bursztynowym w miejscu przeprawy przez Noteć.

Osada w Kruszy Zamkowej była bazowym ośrodkiem rozległej aglomeracji Askaukalis.

W książce zaprezentowano starożytne mapy z zaznaczona osada Askaukalis.

Opublikowano zdjęcia obiektów odnalezionych w trakcie wykopalisk.

Przedstawiono bogata dokumentacje fotograficzną wykopalsk, szereg planów i rysunków, ilustracje z rekonstrukcjami budynków.

Prace archeologiczne zainicjowało odnalezienie srebrnego denara przez rolnika Juliana Patera na swoim polu w latach 60-tych XX w.

W 1973 roku prof. Aleksandra Cofta-Broniewska zainicjowała badania archeologiczne, które przyniosły sensacyjne odkrycie.

Zwieńczeniem odkrycia stało się powstanie rekonstruowanego obiektu archeologicznego Askaukalis dzięki zaangażowani u władz Gminy Inowrocław.

Dorobek archeologów podsumowano na konferencji zorganizowanej w dniach 26-27 września 2014 roku.

Kujawskie zapusty

 

Krystyna Pawłowska, Beata Wąsik

Kujawskie zapusty. Od obrzędu do zabawy

Wydawca: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku

Włocławek 2014

Sygnatura SIRr IX/73

Kujawy swym odrębnym folklorem niezmiennie fascynują miłośników kultury ludowej.

Na kujawskiej wsi nadal pielęgnuje się wielowiekowe zwyczaje.

Należą do nich obchody zapustne.

Ostatkowe zwyczaje zaciekawiają swoją spontanicznością.

Tradycyjny podkoziołek świadczy o żywotności i kolorycie kujawskiej kultury.

Sprzyja temu również szereg inicjatyw organizowanych przez Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, które popularyzują i ożywiają stare tradycje.

Książka poświęcona kujawskim zapustom jest bogato ilustrowana.

Dzieli się na następujące rozdziały:

1. Kujawskie zapusty - zmieniająca się żywa tradycja (Krystyna Pawłowska)

2. Obrzędy zapustne pod wpływem popkultury (Krystyna Pawłowska)

3. Zapusty w mediach i obiektywie

4. Włocławskie imprezy zapustne w latach 1986-2014 (Beata Wąsik)

5. Charakterystyka wybranych zespołów zapustnych przebierańców uczestniczących w korowodach włocławskich (Beata Wąsik)

6. Rekwizyty zapustne ze zbiorów Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku w fotografii Krzysztofa Cieślaka

7. Zajęcia edukacyjne "Z koza za zapusty" (Beata Wąsik)

Wigilia po kujawsku

 

Dorota Kalinowska

Wigilia po kujawsku 

Pokoleniowe przemiany kulinarne 

Wydawca:  Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku

Włocławek 2019

Sygnatura  SIRr IX/72

Dorota Kalinowska jest etnografem z Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku.

Pasjonuje się kujawską kuchnią regionalną i sztuką ludową.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest wiele jej książek:

1 Gzik, żur i prażucha : tradycje kuchni kujawskiej 

2 Haft kujawski wczoraj i dziś : katalog wzorów. Cz. 1 

3 Rękodzieło ludowe 

4 Smakowite mleczywo, czyli Tradycja warzenia serów w polskiej kuchni : postscriptum do wystawy /

5 Strój ludowy na Kujawach 

6 Tradycyjne pożywienie ludowe na Kujawach /

7 Wigilia po kujawsku : pokoleniowe przemiany kulinarne

Książka "Wigilia po kujawsku" dotyczy obyczajów związanych z wieczerzą wigilijna, która zajmuje wyjątkowe miejsce w polskiej kulturze.

Oprócz potraw wigilijnych opisano również szereg zwyczajów, w które obfitował dawniej dzień wigilijny.

W książce potrawy zostały pogrupowane według okresów chronologicznych, w których dominowały na stołach.

Przepisy na kolację wigilijną zostały zebrane w kilkudziesięciu miejscowościach kujawskich znajdujących się w gminach Dobre, Izbica Kujawska, Koneck, Bądkowo, Choceń, Chodecz, Nieszawa, Osięciny, Włocławek, Zakrzewo, Kruszwica, Waganiec i Lubraniec.

Kujawskie pieśni ludowe

 

Piotr Beciński

Kujawskie pieśni ludowe 

w opracowaniu na chór a cappella 

Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

Bydgoszcz 2021

Sygnatura SIRr IX/70

Autorem opracowania jest Piotr Beciński - kompozytor, dyrygent pedagog.

Jest on Laureatem i finalistą wielu konkursów kompozytorskich w kraju i zagranicą.

Jest Absolwentem Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy (kompozycja i teoria muzyki) oraz Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej).

Współpracował jako chórzysta i dyrygent z chórami akademickimi  UMK w Toruniu i UKW w Bydgoszczy

W 2024 roku obronił rozprawę doktorską i uzyskał tytuł doktora sztuki.

Kujawskie pieśni ludowe zostały zaczerpnięte z monografii " Kujawy cz. II" autorstwa wybitnego etnografa i kompozytora – Oskara Kolberga. 

Utwory te są opracowane na 4- i 3-głosowy (1 pieśń) chór mieszany a cappella. 

Melodie i teksty są zgodne z pierwotnymi zapiskami Kolberga. 

Pochodzą z różnych miejscowości regionu kujawskiego. 

Warto zaznaczyć, iż opracowana została również pieśń ze Służewa pt. Jedzie Jasio od Torunia, której motyw zacytował Fryderyk Chopin w swojej Fantazji A-dur op. 13. 

Publikacja powinna mieć szczególną wartość dla kujawskiej chóralistyki, ponieważ z pewnością uzupełni jej zasoby repertuarowe.

Muzyka i słowa podane są w zapisie nutowym.

Spis treści:

1. Wyjechałem na polecko

2. Stanę ja się wodną rybeczką

3. A którędyk?

4. Przyjechało trzech żołnierzy

5. Jedzie Jasio od Torunia

6. Czemuś oczka zapłakała?

7. Kiedy będzie słońce

8. Czarna kura

9. Wyjechałem na polecko wersja II

10. Złapałem rybkę

11. Wianek

Legendy Kujaw i Pomorza

 

Legendy Kujaw i Pomorza

teksty Małgorzata Jarocińska, Krystyna Truszczyńska 

ilustracje Tomasz Ściolny

Wydawca: Quixi Media

Mecenas Wydania: Wójt Gminy Skrwilno

Bydgoszcz 2022

SIRr W/DD/Leg61

W Informatorium uruchomiliśmy Mini-Wypożyczalnię Beletrystyki Regionalnej „Żółty Regał”.  Jest to specjalny dział z powieściami, których fabuła została osadzona w województwie kujawsko-pomorskim. Oferujemy kryminały, romanse, powieści obyczajowe, powieści historyczne i powieści młodzieżowe. Mini-Wypożyczalni towarzyszy również profil @zoltyregal na Instagramie.

Zbiór zawiera blisko pięćdziesiąt legend zebranych w regionie kujawsko-pomorskim.

1. O wzgórzu św. Wojciecha (Barcin)
2. Jak Aniela i Jakub Borowo założyli
3. O okolicznościach ufundowania kościoła franciszkanów w Brodnicy
4. Jak założono miasto Bydgoszcz
5. O Angelice z bydgoskiego zamku
6. O mistrzu Twardowskim w Bydgoszczy
7. O wiatraku w herbie gminy Bytoń
8. Jak król Jagiełło w Ciechanowie odpoczywał
9. O glinianym kubeczku w Chełmży
10. O Nawojce (Dobrzyń nad Wisłą)
11. O mieczu "bonum et felicitatem" (Gniewkowo)
12. O garnkach "szwedkach (Golub-Dobrzyń)
13. O wójcie Samwoju (Golub-Dobrzyń)
14. Jadwiga przy studni (Grudziądz)
15. Przepowiednia królowej Jadwigi (Inowrocław)
16. Diabły z witkowskiego młyna (Kamień Krajeński)
17. O cudownym krucyfiksie w kcyńskim kościele
18. Jak powstała nazwa Koneck
19. Skąd się wzięła nazwa Grabina (Koronowo)
20. Jak powstał herb Kowalewa Pomorskiego
21. O Popielu, którego myszy zjadły (Kruszwica)
22. O Poli Negri z Lipna
23. O skrzyżowaniu sześciu dróg i siedmiu diabłów (Lubiewo)
24. Jak król Władysław Jagiełło Mogilnu prawa miejskie nadał
25. Skąd się wzięła owca w herbie Mroczy
26. Jak nakielski kucharczyk Krzyżaków spod zamku przepędził
27. O pechowej monecie ze stryszka (Nowa wieś Wielka)
28. Jak Fryderyk w Szafarni Bywał (Radomin)
29. O rogowskiej grobli
30. Jak Kazimierz Wielki Sępólnu prawa miejskie nadał
31. Skarb ze Skrwilna
32. O tym jak Wojdyłło duszę diabłu zapisał (Sicienko)
33. Kamień strzeleński św. Wojciecha
34. O rozbójniku Dąbku ze Strzelna
35. O sile matczynej miłości (Szubin)
36. O herbie gminy Świecie nad Osą
37. Jak powstało miasto Świecie nad Wisłą
38. O krzywej wieży w Toruniu
39. O toruńskich katarzynkach
40. O toruńskim flisaku
41. Dlaczego w herbie Tucholi znajduje się św. Małgorzata
42. Jak dziedzic waganiecki naraził się plebanowi w Zbrachlinie
43. O skarbach z zamkowego jeziora w Wąbrzeźnie
44. O zaginionych dzwonach we wsi Ronie (Wąbrzeźno)
45. Skąd się wzięła nazwa Więcbork
46. O kościele i strażniku granicznym (Zakrzewo)
47. Złote lata  w historii Zbójna

Słownik gwary kujawskiej

 

Słownik gwary kujawskiej 

czyli 

Jak mówiono w Inowrocławiu i okolicy 

zebrał i opracował Wincenty Prusak ;

Wydawca: Muzeum Jana Kasprowicza

Inowrocław 2021

Sygnatura SIRr XXVIII/53

"Słownik gwary kujawskiej" jest glosariuszem.

Zawiera prawie 1000 słów tworzących język mieszkańców Powiatu Inowrocławskiego sprzed kilku dekad.

Jeszcze w latach 50. XX wieku tych słów używano i tymi słowami się porozumiewano.

Dziś większość tych słów została zapomniana i można je uznać za wymarłe.

Były one częścią języka mówionego.

Stąd tak duże znaczenie "Słownika gwary kujawskiej" dla utrwalenia tych słów i dla zachowania dziedzictwa kulturalnego Kujaw Zachodnich.

Tak rodziła się niepodległość : w 100-lecie powstania wolnej Polski

 

Tak rodziła się niepodległość
W 100-lecie powstania wolnej Polski

pod redakcją Zbigniewa Pawła Kruszewskiego 

i Zdzisława Jana Zasady

Wydawcy: Towarzystwo Naukowe Płockie;

Włocławskie Towarzystwo Naukowe

Płock - Włocławek 2018

Sygnatura SIRr VIb/7-65

Książka jest zbiorem dwudziestu artykułów naukowych poświęconych odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku i związanych z tym faktem wydarzeniach rozgrywających się na Kujawach, Ziemi Dobrzyńskiej i Mazowszu Płockim.

Zamieszczone referaty zostały wygłoszone na konferencji naukowej, która odbyła się dnia 9 listopada 1018 r. w Płocku oraz dnia 11 listopada 2018 r. w Kowalu.

Konferencję zorganizowały  Towarzystwo Naukowe Płockie i Włocławskie Towarzystwo Naukowe.

Spis treści:

Krzysztof Budziński - Zarys organizacji i działalności Polskiej Organizacji Wojskowej na obszarze 4. Obwodu Rypin w latach 1916-1918

Dariusz Chrobak - Działania oświatowe i społeczne w procesie odzyskania i utrwalenia niepodległości w okolicach Czernikowa na ziemi dobrzyńskiej

Marian Cieślak - Dwa wydarzenia - jeden pomnik. Historia projektu Pomnika Poległych Obrońców Wisły 1920 roku we Włocławku

Agnieszka Galczak-Froch - Ruchy migracyjne ludności wiejskiej na Kujawach Wschodnich w przededniu I wojny światowej (1900-1914)

Grzegorz Gołębiewski - Rocznicowe uroczystości państwowe w Gąbinie w latach 1928-1931

Krystyna Grochowska-Iwańska - Płocczanki na drogach do Niepodległej

Lech Kościelak - System kas chorych w budowie odrodzonej Polski

Anna Nadolska - Melpomena w służbie Niepodległej. Polska scena teatralna w Bydgoszczy (1918/1919-1920)

Ryszard Parzęcki - Z historii poradnictwa zawodowego w Polsce na przełomie XIX/XX wieku

Paweł Piotrowski - Działalność Związku Peowiaków na Mazowszu Płockim i Kujawach w latach 1930-1939

Anna Prokopiak-Lewandowska - Odbudowa samorządu terytorialnego w Kowalu w latach 1918-1939

Arkadiusz Rzepkowski - Skład narodowościowy II Rzeczypospolitej w świetle pierwszego powszechnego spisu ludności z 1921 roku

Wojciech Jerzy Skotnicki - Harcerze Włocławka w walce o niepodległość (1914-1920)

Michał Sokolnicki - Płocka organizacja Polskiej Partii Socjalistycznej wobec wojny z Rosją Sowiecką w latach 1919-1920

Robert Stodolny - Ku Polsce samorządowej: Komitet Obywatelski Kujawski oraz miejscowe Komitety Obywatelskie Aleksandrowa Kujawskiego, Ciechocinka i Włocławka

Anna Maria Stogowska - Organizacja polskiego samorządu miejskiego w Płocku pod kierunkiem doktora Aleksandra Macieszy

Hanna Szczechowicz - Administracja i samorząd Kujaw Wschodnich oraz w ziemi dobrzyńskiej w 1918 roku

Jolanta Załęczny - Patriotyczny przekaz zawarty w losach uczestników walk o niepodległość 1914-1920

Zdzisław Jan Zasada - Czyn niepodległościowy Włocławskiej Ochotniczej Straży Ogniowej i straży powiatu włocławskiego w latach 1914-1920

Agnieszka Zdrojewska, Marta Walczak - Obrońcy Wisły 1920 roku - bohaterem Zespołu Szkół Akademickich we Włocławku

Krystyna Pawłowska - U łaskawej Księżnej Kujaw w sanktuarium w Błennej

 

Krystyna Pawłowska

U łaskawej Księżnej Kujaw w sanktuarium w Błennej

Wydawca: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej

Włocławek 2021

Sygnatura SIRr XXXIV/205

Książka poświęcona jest sanktuarium maryjnemu w Błennej, którego tradycja sięga średniowiecza.

Obecny murowany kościół parafialny pw. św. Małgorzaty Panny i Męczennicy został zbudowany w 1861 roku.

W kościele znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej, nazywanej Matką Bożą Łaskawą.

Do obrazu odbywają się pielgrzymi mieszkańców Kujaw,

W książce opisano dzieje parafii, przedstawiono wyposażenie świątyni, przypomniano sylwetki proboszczów, zaprezentowano uroczystości religijne.

Opracowanie jest bardzo bogato ilustrowane z mnóstwem zdjęć archiwalnych i współczesnych

Antoni Byszewski - W służbie ludziom i Ojczyźnie

 

W służbie ludziom i Ojczyźnie

Pamiętnik Antoniego W. Byszewskiego (1876-1963)

Życiorysem autora poprzedził Michał Raczkowski 

pod red. Mirosława Krajewskiego

Wydanie 2

Dom Wydawniczy Verbum

Brodnica 2016

Sygnatura SIRr XXXIIc/37

"W służbie ludziom i Ojczyźnie" to pamiętnik  Antoniego Byszewskiego (1876 - 1963), który był człowiekiem o niespożytej energii i bogatej biografii. 

Pochodził z rodziny ziemiańskiej.

Ukończył studia rolnicze w Nowoaleksandryjskim Instytucie Rolnictwa i Leśnictwa w Puławach.

Zarządzał majątkami Szczytno i Borzymowice w gminie Choceń.

Dodatkowo również jako nauczyciel  i wykładowca m.in.  we włocławskiej Szkole Handlowej, przemianowanej na Gimnazjum Ziemi Kujawskiej.

Antoni Byszewski prowadził dwa majątki ziemskie na terenie gminy Choceń. 

Z zamiłowania poświęcił się działalności na niwie krajoznawczej.

Był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego we Włocławku.

Był tez inicjatorem utworzenia Muzeum Kujawskiego w tym mieście.

Jak działacz społeczno-gospodarczy wspierał kujawskie rolnictwo i rozwój gospodarczy

Słownik dziennikarzy i publicystów Pomorza i Kujaw (1808-2021)

 

Słownik dziennikarzy i publicystów Pomorza i Kujaw (1808-2021) 

Wydawca: Kujawsko-Pomorski Oddział Stowarzyszenia Dziennikarzy RP

Bydgoszcz 2021

Sygnatura SIRr IIIA/141

Historia dziennikarstwa Na Kujawach i Pomorzu sięga początków XIX w.

W 1808 roku Jan Ignacy Bocheński został powołany na redaktora pierwszego polskiego bydgoskiego czasopisma "Dziennik Doniesień Rządowych y Prywatnych Departamentu Bydgoskiego".

Od niego zaczyna się historia kujawsko-pomorskiego dziennikarstwa.

Udokumentowania dorobku środowiska dziennikarskiego podjął się Zespół Starszych Dziennikarzy pod patronatem Kujawsko-Pomorski Oddział Stowarzyszenia Dziennikarzy RP.

Zespół redakcyjny pod przewodnictwem Zbigniewa Kołpackiego pracował w składzie: Bolesław Aszklar, Ryszard Buczek, Gizela Chmielewska, Grzegorz Młokosiewicz.

Autorami biogramów byli również Krystyna Romeyko-Bacciarelli, Jerzy Długosz, Zefiryn Jędrzyński, Jerzy Kiss-Orski.

Zespołowi udało się zebrać 1057 biogramów.

Słownik poprzedza szkic historyczny przedstawiający dzieje prasy na Kujawach i Pomorzu.

Piotr Kożurno, Maria Śliwińska - Secesja w województwie kujawsko-pomorskim

 

Piotr Kożurno
Maria Śliwińska

Secesja w województwie kujawsko-pomorskim

Wydawca:
Międzynarodowe Centrum Zarządzania Informacją

Toruń 2012

Sygnatura SIRr XXXIIIb/150

Polecana publikacja to album, zawierający 312 fotografii, przedstawiających zabytki architektury z terenu województwa kujawsko-pomorskiego, pochodzące z okresu secesji.

Najważniejszym ośrodkiem budownictwa secesyjnego jest Bydgoszcz.

Oprócz tego album zawiera również fotografie budynków z Torunia, Brodnicy, Chełmna, Chełmży, Gniewkowa, Golubia-Dobrzynia, Grudziądza, Kowalewa Pomorskiego, Mogilna, Służewa, Wąbrzeźna i Włocławka.

Książkę otwiera rozdział wstępny poświęcony fenomenowi stylu secesyjnego.

Najwięcej przykładów secesji w architekturze dostarczają przede wszystkim wille i kamienice.

Kolejny rozdział zawiera opracowanie na temat secesji w województwie kujawsko-pomorskim.

Widoczne są u nas wpływy pochodzące z Berlina i Monachium.

Secesja najsilniej rozwinęła się w Bydgoszczy, zwanej nawet "małym Berlinem".

Powstawały tu nawet całe secesyjne dzielnice jak Sielanka czy Szretery.

Wśród niemieckich architektów odznaczała się również twórczość Polaka Józefa Święcickiego - twórcy 60 kamienic.

Najsłynniejszą bydgoska kamienica znajduje się przy ul. Świętej Trójcy 23 i została zaprojektowana przez Ernsta Petersa.

Fotografie zostały podzielone na działy tematyczne:

• wille i kamienice
• detale architektoniczne
• detale
• balkony
• balustrady kute
• okna i witraże
• drzwi i bramy
• klatki schodowe
• podniebienia schodów
• windy
• listowniki i klamki
• wnętrzna
• obiekty użyteczności publicznej
• kościoły
• mała architektura
• kute ogrodzenia

Album uzupełnia słowniczek terminów, indeks osobowy i indeks miejscowości.

Książka wyróżnia się również swoją formą graficzną utrzymana w stylu secesji.

Gorąco polecamy.

Henryk Trybuszewski - Początki niemieckiej i polskiej piłki nożnej na Pomorzu i Kujawach

Henryk Trybuszewski

Początki niemieckiej i polskiej piłki nożnej na Pomorzu i Kujawach
1894-1923

Nakło nad Notecia 2013

Sygnatura SIRr XXVII/29

Henryk Trybuszewski podjął się bardzo żmudnego zadania rozświetlenia początków piłki nożnej na Pomorzu i Kujawach.

Historia futbolu została opisana na podstawie kwerendy źródłowej obejmującej dawną prasę lokalną i materiały archiwalne.

Autor opracował dokładnie nie tylko dzieje polskich klubów piłkarskich, ale również pomijanych dotąd klubów niemieckich.

Specyfiką dziejów kujawsko-pomorskiego sportu są nie jako dwa jego początki.

Najpierw piłka nożna rozwijała się w zaborze pruskim w ramach Baltischer Rasensport Verband, a potem już w niepodległej Polsce w ramach Poznańskiego (później Toruńskiego) Związku Okręgowego Piłki Nożnej.

Odpowiada temu podział formalny książki na dwie części:
- Początki niemieckiej piłki nożnej na Pomorzu i Kujawach w latach 1894-1919
- Początki polskiej piłki nożnej na Pomorzu i Kujawach 1920-1923

Autor opisał rozgrywki w poszczególnych sezonach piłkarskich, ustalił składy drużyn, trenerów, prezesów klubów.

Odkrył wiele nieznanych faktów z bardzo burzliwych początków futbolu na Pomorzu i Kujawach.

Książka zawiera mnóstwo szczegółów i ciekawostek.

Uzupełnia ją bardzo rozbudowany indeks osobowy.

Mieszkańcy Torunia, Grudziądza, Bydgoszczy, Inowrocławia, Chojnic, Chełmna, Tucholi, Nakła mają teraz możliwość zdobycia pełnej wiedzy o historii klubów piłkarskich w swych miejscowościach.