Zbiczno

 

Radosław Stawski

Zbiczno : historia wsi w zarysie

Wydawcy:
Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w Zbicznie ;
Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 

Zbiczno 2022

Sygnatura SIRr VIII/In-Zbiczno-1

Jest to pierwsza książka historyczna o wsi Zbiczno. (powiat brodnicki).

Autor opisał pełne dzieje wsi od pradziejów, aż po lata 90-te XX wieku. 

Materiały do książki autor (z wykształcenia historyk) zbierał od najwcześniejszych lat.

Przeprowadził wiele rozmów z mieszkańcami wsi, konfrontował zdobyte informacje, zbierał fotografie i dokumenty, odwiedzał archiwa i biblioteki, studiował przedwojenna prasę, przeglądał mikrofilmy z XVIII-wiecznymi inwentarzami starostwa brodnickiego i lustracjami dóbr koronnych.

Uzupełnieniem książki jest kalendarium wydarzeń.

Książkę wzbogacają liczne Faksymilia dokumentów, fotografie, ilustracje, plany, portrety, bibliografia.

Z dziejów ziemi dobrzyńskiej t. 9

 

Z dziejów ziemi dobrzyńskiej
Materiały z sesji popularnonaukowej Górzno,
19 października 2004 r.

pod redakcją Ryszarda Bartoszewskiego

Wydawca:
Stowarzyszenie Gmin Ziemi Dobrzyńskiej

Dobrzyń nad Wisłą 2005

Sygnatura SIRr VIb/1-59t.9

Tom dokumentuje 9 Konferencję Historyczną Stowarzyszenia Gmin Ziemi Dobrzyńskiej pod nazwą „Z dziejów Ziemi Dobrzyńskiej”.

Seria „Z dziejów Ziemi Dobrzyńskiej” jest niezwykle ważnym wydawnictwem historycznym i doniosłym osiągnięciem Stowarzyszenia Gmin Ziemi Dobrzyńskiej.

Seria wyróżnia się jednorodnym poziomem edytorskim i wysokim poziomem przekazu popularnonaukowego i naukowego.

Tym razem konferencja odbyła się w Górznie.

Najważniejszą częścią książki jest obszerne studium Jarosława Kurzentkowskiego i Edmunda Kurzentkowskiego pod tytułem "Historia Górzna".

Opracowanie dziejów Górzna zawiera przegląd najważniejszych wydarzeń społeczno-politycznych, gospodarczych i kulturalnych od X do XX wieku.

Jest to pierwsze pełne i naukowe opracowanie historii Górzna.

Autorzy posłużyli się formą kalendarium.

Jednak pod poszczególnymi datami kryją się rozbudowane opisy wydarzeń.

W zbiorze materiałów pokonferencyjnych znalazły się również trzy artykuły:

- Franciszek Zgliński - Górzno dzień dzisiejszy

- Adam Wróbel - Z dziedzictwa językowego Ziemi Dobrzyńskiej. O nazwach miejscowych Gminy Górzno

- Kazimierz Grążawski - Pogranicze chełmińsko-dobrzyńsko-michałowskie w średniowieczu

Chełmża : fakty, mity, legendy - wydanie III

 

Dariusz Łubkowski
Marcin Seroczyński

Chełmża : fakty, mity, legendy

Wydanie III uzupełnione i rozszerzone

Wydawca: Machina Druku
na zlecenie Towarzystwa Przyjaciół Chełmży

Chełmża 2021

Sygnatura SIRr VIII/Ch-11b

Dariusz Łubkowski i Marcin Seroczyński opracowali w 2012 roku I wydanie książki "Chełmża. Fakty, mity, legendy", która została bardzo ciepło przyjęta przez miłośników Chełmży.

W 2016 roku ukazało się wydanie II jest poprawioną i znacznie rozszerzone.

O sukcesie publikacji świadczy fakt III edycji książki w 2021 roku, edycji ponownie uzupełnionej i rozszerzonej.

Jej poziom gwarantują nazwiska autorów.

Dariusz Łubkowski jest od 2007 roku związany z czasopismem "Głos Chełmżyński", gdzie publikuje artykuły na temat historii, kultury i życia sportowego w Chełmży.

Poza tematyką regionalną jest również autorem książek dla dzieci oraz artykułów fachowych na temat polimerów.

Marcin Seroczyński współpracuje z "Gazeta Pomorską", "Nowościami", "Głosem Chełmżyńskim", tygodnikiem "Chełmża".

Od 2007 roku jest prezesem Towarzystwa Przyjaciół Chełmży.

Jest dyrektorem Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Juliana Prejsa w Chełmży.

Jest autorem wielu książek poświęconych Chełmży, dziejom Cukrowni Chełmża, historii sportu w Chełmży, chełmżyńskim pomnikom, tablicom i miejscom pamięci, historii fotografii chełmżyńskiej, biogramów do "Słownika biograficznego Powiatu Toruńskiego".

Autorzy książki „Chełmża. Fakty, mity, legendy” zebrali 38 opowieści z bardzo bogatej przeszłości Chełmży.

Opisane przez nich wydarzenia można podzielić na te, które są potwierdzone w źródłach historycznych i dobrze udokumentowane oraz na te, o których wiadomości przetrwały w miejscowej tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie przez mieszkańców Chełmży.

Wśród legend znajdziemy opowiadania:
– o błogosławionej Jucie
- o grobie błogosławionej Juty,
– o glinianym garnuszku zrzuconym ze szczytu kościelnej wieży,
– o skarbie ukrytym w podziemiach katedry,
– o relikwii świętego Huberta,
– o kosie, który nauczył się mówić od zakonnika,
– o kapie wykonanej z czapraka tureckiego wezyra pokonanego pod Wiedniem,
– o kobietach, które uratowały Chełmżę przed najazdem księcia gdańskiego Świętopełka,
- o zniszczeniu płyty nagrobnej wielkiego mistrza zakony krzyżackiego Siegfrieda von Feuchtwagena

Rysunki do legend wykonała Mirosława Grabowska.

Wśród mitów opisano:
– historię starych kaplic katedralnych,
– historię katastrofy lotniczej z 1937 roku,
– historię śmierci porucznika Józefa Gierszewskiego w 1943 roku,
– historię ostrzału artyleryjskiego katedry w 1945 roku,
– historię poniemieckiego skarbu znalezionego w 1948 roku,
- historię przywiezienia do Chełmży w 2010 roku doczesnych szczątków Mikołaja Kopernika.

Trzecia część książki poświęcona jest faktom.

Zawiera ona informacje:
– na temat pieczęci miasta i jego herbu,
– na temat zawartości skarbca katedry,
– na temat naturalistycznej rzeźby ukrzyżowanego Chrystusa,
– na temat wizyty generała Hallera,
– na temat przedwojennego dyrektora cukrowni Antoniego Makowieckiego,
– na temat chełmżyńskiego cechu rzeźników,
– na temat kapliczki na Białej Górze,
– na temat bombardowań miasta,
– na temat ks. Józefa Szydzika – zasłużonego przedwojennego proboszcza,
– na temat pomnika wdzięczności Armii Czerwonej i Wojska Polskiego,
– na temat restauracji „Jubilat”,
– na temat zabytkowej neogotyckiej wieży ciśnień,
- na temat chełmżyńskiego browaru "Wolff & Welde" i Pomorskiej Fabryki Win "Pomowin", która produkowała wina owocowe, soki i marmolady
- na temat dawnego Domu Katolickiego przy ul. Tumskiej, który w 1925 roku został zwrócony Kościołowi katolickiemu, po tym jak miasto przestało w nim prowadzić szkołę katolicką
- na temat męskiego chóru "Echo", który dawał koncerty w okresie międzywojennym
- na temat stylowych mebli produkowanych przez Chełmżyński Oddział Wojewódzkiego Zakładu Doskonalenia Zawodowego
- na temat pociągu pancernego "Wilk", który wjechał do Chełmży 23 stycznia 1920 roku
- na temat młodzieżowego zespołu instrumentalnego "Wichry", który działał w Robotniczym Domu Kultury w Chełmży w latach 1965-1970
- na temat przedwojennych kin, filmie "Wampiry z Warszawy" i filmie zakazanym przez Hitlera
- na temat kąpieli kwasowo-węglowe, elektryczne i wodolecznictwo oferowanych przez Zakład Świetlno-Fizykalnej Terapii i Wodolecznictwa
- na temat cygar i win, którymi handlowała rodziny Gogów
- na temat dewizy "honor nad bogactwo", która przyświecała wiceburmistrzowi Wojciechowi Kwiecińskiemu
- na temat filmów i seriali, do których zdjęcia kręcono w Chełmży

Książkę gorąco polecamy mieszkańcom Chełmży, a także licznym gościom i turystom odwiedzającym miasto w okresie wakacji.

Warto znać bogatą i niezwykłą historię miejsc, które mijamy.

Nieszawski kalejdoskop 2

 

Nieszawski kalejdoskop. 2 

Praca zbiorowa pod redakcją Krystyny Wasilkowskiej-Frelichowskiej

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2007

Sygnatura SIRr VIII/N-6.2

Książka przybliża historie miasta i losy jego mieszkańców.

Czytelnicy poznają przeszłość Nieszawy w wielu aspektach: ciekawostek historycznych, portretów zasłużonych nieszawian, zapomnianych wydarzeń związanych z miastem, autorskich tekstów literackich, prac plastycznych, historii oświaty, nieszawskiego ratusza, miejscowych czarownic, historii kościoła.

Największą wartością wydawnictwa jest różnorodność zgromadzonych materiałów, dzięki czemu każdy znajdzie w książce interesujące go wiadomości.

Praca jest zbiorem 31 tekstów.

1. Lechosław Zborowski - Nieszawski kalejdoskop

2. Jerzy Zyglarski - Mikołaj - burmistrz Nieszawy z XV wieku

3. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Tak ongiś rozprawiano w nieszawskim ratuszu

4. Jerzy Zyglarski - Zwano je czarownicami

5. Sława Błażejewska - Szkoła Ogrodniczo-Pszczelarska w Nieszawie

6. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Przedmieścia, place i ulice Nieszawy

7 Sława Błażejewska - Seminarium Nauczycielskie Męskie im. Władysława Jagiełły w Nieszawie

8. Kinga Frelichowska - Niezwykłe losy nieszawskich seminarzystów

9. Sława Błażejewska - Roczna Koedukacyjna Szkoła Przysposobienia Kupieckiego w Nieszawie

10. Stanisław Noakowski - Zamiast rysunków

11. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Prezydent Mościcki w Nieszawie

12. Jolanta Menet - Tajne nauczanie w Nieszawie

13. Bogusława Kosowska - Ważniejsze wydarzenia z życia nieszawskiej oświaty ze szczególnym uwzględnieniem Szkoły Podstawowej w latach 1945-1989

14. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Wyszperane z rodzinnego kuferka

15. Waldemar Rozynkowski - Z kroniki franciszkanów nieszawskich (1939-1947)

16. Krzysztof Kamiński - O. Czesław Andrzej Klimuszko w Nieszawie

17. Małgorzata Zborowska - Cmentarz rzymsko-katolicki w Nieszawie

18. Wacław Kubacki - Klechda domowa

19. Dorota Kubacka-Jasiecka - Wspomnienie o ojcu - profesorze Wacławie Kubackim

20. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Kanigowscy herbu Lis

21. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Od Nieszawy do Dywizjonu 303

22. Beata Belter - Brunon Ejze

23. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Od badaczy mięsa do lekarzy weterynarii

24. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Tak jak malował pan Chojnacki

25. Krystyna Wasilkowska-Frelichowska - Nieszawski Amerykanin

26. Dariusz Chroł - Malowana Nieszawa

27. Kinga Frelichowska - O Nieszawie i nie tylko

28. Joanna Wrzesińska - W poszukiwaniu uniesień

29. Marek Badtke - Cała jaskrawość "Niszawy"

30. Wanda Wasicka - Kamerą opowiedziane

31. Jerzy Zyglarski - Baśnie nieszawskie. Trzy świerki

Historia Bydgoszczy. T. 3 cz. 1, 1945-1956

 

Historia Bydgoszczy.
T. 3 cz. 1,
1945-1956

Wydawca: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe

Bydgoszcz 2015

Sygnatura SIRr VIII/B-1t.3cz1

Bydgoskie Towarzystwo Naukowe od 1991 roku wydaje wielotomową "Historię Bydgoszczy" pod redakcją prof. Mariana Biskupa.

Badania nad przygotowaniem wielkiego projektu dziejów miasta trwały już od  lat 70-tych XX wieku.

Synteza dziejów Bydgoszczy wykorzystuje materiał źródłowy i szeroką literaturę przedmiotu, na którą składają się odpowiednio przygotowane liczne opracowania faktograficzne.

Historia Bydgoszczy. T. 1, Do roku 1920 / pod red. nauk. Mariana Biskupa ;  Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. - Warszawa ; Poznań 1991. 

Historia Bydgoszczy. T. 2 cz. 1, 1920-1939 / pod red. nauk. Mariana Biskupa ; Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. - Bydgoszcz  1999. 

Historia Bydgoszczy. T. 2 cz. 2, 1939-1945 / pod red. nauk. Mariana Biskupa ; Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. - Bydgoszcz  2004. 

Historia Bydgoszczy. T. 3 cz. 1, 1945-1956 / Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. - Bydgoszcz  2015. 

Ostatni tom poświęcony dziejom najnowszym uzupełnia wiedzę o historii Bydgoszczy i mieszkańcach miasta w latach 1945-1956.

Dzieje miasta przedstawiono w bardzo różnorodnych aspektach: politycznym, gospodarczym, ustrojowym, kulturalnym.

Spis treści Tom 3, cz. 1, 1945-1956 

Marek Chamot - Wstęp. Bydgoszcz czasów powojennych

Krzysztof Budka - Życie polityczne w Bydgoszczy w latach 1945-1948

Włodzimierz Jastrzębski - Życie polityczne w Bydgoszczy w latach 1949-1956

Mirosław Golon - Armia Czerwona (Radziecka) w Bydgoszczy w latach 1945-1947

Marek Romaniuk - Sprawa volkslisty w Bydgoszczy

Sławomir Kamosiński  - Życie gospodarcze miasta 1945-1955

Ryszard Sudziński - Uwarunkowania i czynniki rozwoju Bydgoszczy po zakończeniu wojny i okupacji niemieckiej

Ryszard Sudziński - Ustrój miasta

Iwona Jastrzębska-Puzowska - Życie artystyczne w latach 1945-1956

Wiesław Trzeciakowski - Życie literackie w Bydgoszczy w latach 1945-1956

Honorata Fiborek - Życie teatralne w Bydgoszczy w latach 1945-1956. Początek działalności teatru w mieście. Dyrekcja Aleksandra Rodziewicza

Aleksandra  Kłaput-Wiśniewska - Kultura muzyczna Bydgoszczy w latach 1945-1956

Marek Chamot - Upowszechnianie kultury, biblioteka i muzeum po 1945 r.

Janusz Kutta - Szkolnictwo i oświata w Bydgoszczy w latach 1945-1956

Włodzimierz Jastrzębski - Kultura fizyczna w Bydgoszczy (1945-1956)

ks. Kazimierz Śmigiel - Kościół bydgoski w latach 1945-1956

Janusz Kutta - Mieszkańcy Bydgoszczy w latach 1945-1956

Sławomir Sadowski - Garnizon Wojska Polskiego w Bydgoszczy w latach 1945-1956

Alicja Paczoska-Hauke - Rok 1956 w Bydgoszczy. Reakcje mieszkańców miasta wobec Poznańskiego Czerwca i przełomu październikowego

Ilustrowane dzieje Chełmży w 770 rocznicę jej powstania

 

Piotr Birecki
Marcin Seroczyński

Ilustrowane dzieje Chełmży w 770 rocznicę jej powstania 

Wydawca: Machina Druku 

na zlecenie Towarzystwa Przyjaciół Chełmży

Chełmża 2021

Sygnatura SIRr VIII/Ch-23

Dr hab. Piotr Birecki, prof. UMK pracuje w Zakładzie Sztuki Średniowiecznej i Nowożytnej na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

Specjalizuje się w sztuce Prus Królewskich i Wschodnich oraz w sztuce protestanckiej XIX wieku.

Marcin Seroczyński jest wybitnym regionalistą chełmżyńskim, kierownikiem Działu Zbiorów Specjalnych chełmżyńskiej biblioteki, redaktorem „Głosu Chełmżyńskiego” i prezesem Towarzystwa Przyjaciół Chełmży.

Autorzy przygotowali niezwykły album przedstawiający 770 lat historii Chełmży.

Narracja historyczna przeplata się harmonijnie z fotografiami archiwalnymi, ilustracjami, rycinami,  portretami, odbitkami dokumentów i współczesnymi zdjęciami. 

Nazwiska autorów gwarantują rzetelność naukową kompendium dziejów Chełmży.

Bogata w ilustracje publikacja jest atrakcyjna nie tylko dla miłośników historii, ale i dla zwykłych mieszkańców miasta.

Pocztówki znad krawędzi przeszłości - Cz.3

 

Pocztówki znad krawędzi przeszłości - dialog pokoleń. 

Cz. 3 

redakcja: Kamila Czechowska

Wydawca: Muzeum Ziemi Szubińskiej

Szubin 2012

Sygnatura SIRr VIII/Sz-3.3

Szubińska młodzież już po raz trzeci podjęła się zadania upamiętnienia przeszłości swoich przodków.

W książce zawarto wspomnienia i relacje naocznych świadków wydarzeń XX wieku.

Szczęśliwi, którzy zdążyli zapytać dziadków i wysłuchać ich opowieści o przeszłości rodziny.

Książka jest owocem III edycji projektu Pocztówki znad krawędzi - dialog pokoleń, dofinansowanego ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko Pomorskiego.

Pierwsza edycja projektu odbyła siew 2009 roku, druga w 2010.

Składa się z zapisu rozmów odbytych przez uczniów z ich dziadkami.

Wśród autorów tekstów są również nauczyciele historii, którzy przejęli na siebie odpowiedzialność za debiuty swoich podopiecznych.

Poruszane tematy dotyczą odzyskania niepodległości i czasów II rzeczypospolitej, okresu II wojny światowej i okupacji niemieckiej, okupacji sowieckiej ziem wschodnich, okresu stalinowskiego i czasów PRL, upadku komunizmu w 1989 r.

Wydarzenia XX wieku ukazane są przez pryzmat losów jednostek i losów rodzin.

W książce publikowane są unikatowe fotografie z rodzinnych archiwów.

Pocztówki znad krawędzi przeszłości - dialog pokoleń. Cz. 2

 

Pocztówki znad krawędzi przeszłości - dialog pokoleń. 

Cz. 2 

redakcja: Kamila Czechowska

Wydawca: Muzeum Ziemi Szubińskiej

Szubin 2010

Sygnatura SIRr VIII/Sz-3.2

Szubińska młodzież już po raz drugi podjęła się zadania upamiętnienia przeszłości swoich przodków.

W książce zawarto wspomnienia i relacje naocznych świadków wydarzeń XX wieku.

Szczęśliwi, którzy zdążyli zapytać dziadków i wysłuchać ich opowieści o przeszłości rodziny.

Książka jest owocem II edycji projektu Pocztówki znad krawędzi - dialog pokoleń, dofinansowanego ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko Pomorskiego.

Składa się z zapisu rozmów odbytych przez uczniów z ich dziadkami.

Poruszane tematy dotyczą odzyskania niepodległości i czasów II rzeczypospolitej, okresu II wojny światowej i okupacji niemieckiej, okupacji sowieckiej ziem wschodnich, okresu stalinowskiego i czasów PRL, upadku komunizmu w 1989 r.

Wydarzenia XX wieku ukazane są przez pryzmat losów jednostek i losów rodzin.

Graudentum T. 2 Okres wczesnonowożytny

 

Graudentum : studia z dziejów Grudziądza i okolic. 

T. 2, Okres wczesnonowożytny

pod redakcją Wiesława Sieradzana

Wydawcy:

Muzeum im. ks. dr Władysława Łęgi w Grudziądzu

Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Grudziądz - Toruń 2020

Sygnatura SIRr VIII/Gr-71.2

Przedstawiamy drugi tom serii "Graudentum", który jest owocem współpracy badaczy grudziądzkich i toruńskich skupionych wokół redakcji "Rocznika Grudziądzkiego".

W kolejnych tomach publikowane są artykuły o przeszłości Grudziądza w różnych epokach dziejowych.

Seria "Graudentum" zaspokaja głód wiedzy o historii Grudziądza w oczekiwaniu na nowoczesną monografię dziejów miasta.

Współczesna historiografia uwolniła się od wpływów bieżącej polityki i wyszła z cienia konfliktu polsko-niemieckiego o przeszłość miasta.

Tom drugi poświęcony jest okresowi wczesnonowożytnemu.

W tomie opublikowano czternaście artykułów naukowych.

1. Janusz Małłek - Protestantyzm w Prusach Królewskich w XVI w. ze szczególnym uwzględnieniem Grudziądza

2. Jacek Wijaczka - Prusy Królewskie w XVI w. i ich gospodarka

3. Wiesław Sieradzan - Grudziądz w XVI w. w świetle XIX-i XX-wiecznej historiografii polskiej i niemieckiej

4. Waldemar Rozynkowski - Kościół katolicki w Grudziądzu w XVI wieku

5. Janusz Bonczkowski - Stan gospodarki miasta Grudziądza pod koniec XVI wieku

6. Izabela Fijałkowska - Architektura Grudziądza w XVI i pierwszej połowie XVII wieku

7. Piotr Birecki - W służbie konfesji. Sztuka ewangelicka i katolicka w nowożytnym Grudziądzu

8. Łukasz Cieminski - Pieta ze zbiorów Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu. Między stylem międzynarodowym a gotykiem prowincjonalnym

9. Teresa Tylicka - Kultura umysłowa miasta Grudziądza. Jej wpływ na rozwój nauki i sztuki w XVI i XVII wieku

10. Dawid Schoenwald - Zygmunt III Waza w Grudziądzu w latach 1587 i 1593

11. Wiesław Nowosad - Szlachta okolic Grudziądza w XVI wieku

12. Janusz Bonczkowski, Marcin Hlebionek - Długie życie średniowiecznych pieczęci Grudziądza. Szkic o ich historii oraz medialności

13. Michał Targowski - Początki osadnictwa olęderskiego w okolicach Grudziądza

14. Jan Gerlach - Grudziądz miejscem obrad Sejmiku Generalnego Prus Królewskich (1454-1772)

Graudentum T. 1 Średniowiecze

 

Graudentum : studia z dziejów Grudziądza i okolic. 

T. 1, Średniowiecze 

pod redakcją Wiesława Sieradzana

Wydawcy:

Muzeum im. ks. dr Władysława Łęgi w Grudziądzu

Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Grudziądz - Toruń 2020

Sygnatura SIRr VIII/Gr-71.1

Pierwszy tom nowej serii "Graudentum" jest owocem współpracy badaczy grudziądzkich i toruńskich skupionych wokół redakcji "Rocznika Grudziądzkiego".

W kolejnych tomach będą publikowane artykuły o przeszłości Grudziądza w różnych epokach dziejowych.

Seria "Graudentum" zaspokoi głód wiedzy o historii Grudziądza w oczekiwaniu na nowoczesna monografie dziejów miasta.

Współczesna historiografia uwolniła się od wpływów bieżącej polityki i wyszła z cienia konfliktu polsko-niemieckiego o przeszłość miasta.

Tom pierwszy poświęcony jest okresowi średniowiecza.

W tomie opublikowano jedenaście artykułów naukowych.

1. Małgorzata Kurzyńska - Stan badań archeologicznych średniowiecznego 

2. Marcin Wiewióra - Stan badań archeologiczno-architektonicznych nad zamkiem krzyżackim w Grudziądzu

3. Wiesław Sieradzan - Narodziny miasta Grudziądza w średniowieczu w świetle XIX- i XX-wiecznej historiografii polskiej i niemieckiej

4. Piotr Birecki - Z dziejów grudziądzkiej fary pw. św. Mikołaja

5. Janusz Bonczkowski - Kancelaria miasta Grudziądza w średniowieczu

6. Łukasz Cieminski - Ikonografia Poliptyku Grudziądzkiego. W poszukiwaniu źródeł obrazowania

7. Roman Czaja - Znaczenie gospodarcze Grudziądza w średniowieczu

8. Paweł Gancarzyk - Petrus Wilhelmi de Grudencz - kompozytor i poeta XV wieku

9. Sławomir Jóźwiak - Znaczenie komturstwa grudziądzkiego w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach

10. Waldemar Rozynkowski - Kościół w średniowiecznym Grudziądzu

11. Dawid Schoenwald - Zaginiona księga ławnicza z lat 1480-1506 źródłem wiedzy o późnośredniowiecznym Grudziądzu

Marek Prabucki - Rejon Umocniony Hel oczami cywilów

 

Marek Prabucki

Rejon Umocniony Hel oczami cywilów

Wydawcy:

Stowarzyszenie "Przyjaciele Helu"

Helski Kompleks Muzealny

Hel 2021

Sygnatura SIRr VIb/7-67

Gorąco polecamy Państwu lekturę opracowania "Rejon Umocniony Hel  oczami cywilów" autorstwa Marka Prabuckiego

Publikacja ukazała się jako 31. numer Zeszytów Helskich.

Marek Prabucki jest grudziądzkiego regionalistą i badaczem dziejów Pomorza.

Znany jest ze swej pasji w wielu bibliotekach i archiwach Pomorza Nadwiślańskiego, w których przeprowadza od wielu lat kwerendy źródłoznawcze poszukując dokumentów archiwalnych lub artykułów prasowych w przedwojennych czasopismach polskich i niemieckich.

Owocem jego zainteresowań jest książka poświęcona Helowi, opisująca dzieje miejscowość od lat 80-tych XIX wieku do roku 1939.

Czytając książkę dowiadujemy się o wielkiej historii niewielkiej rybackiej miejscowości.

To zaskakujące jak dzieje Helu były uzależnione od międzynarodowych stosunków w trójkącie Niemcy, Polska, Wolne Miasto Gdańsk.

Wielka historia miała bardzo silny wpływ na mieszkańców wyrażający się w szukaniu możliwości rozwoju rybołówstwa czy turystyki, które ścierały się z wojskowymi planami zamknięcia tego obszaru przed cywilami.

Autor przedstawił historię Helu na przykładzie wybranych wydarzeń, które były charakterystyczna lub szczególnie ważne dla miejscowości.

Poszczególne rozdziały zostały poświęcone następującym zagadnieniom:

1. Pierwsze kąpielisko morskie w Helu - budowa Kurhausu

2. Budowa kolei żelaznej normalnotorowej Puck - Hel

3. Historia spółki "Hel" Kąpiele Morskie

4. Wspomnienia Aleksandra Mazaraki

5. Budowa łazienek w Helu

6. Pensjonat "Jantarowa Checza"

7. Powstanie Rejonu Umocnionego Hel

8. Najbardziej palący problem Helu to kwatery dla wojska

9. Powstanie i działalność Koła "Rodzina Wojskowa" w Helu

10. Budowa drogi utwardzonej z Wielkiej Wsi do Helu

11. Jeszcze nieco o wymiędleniach ze strefy nadgranicznej

Eugeniusz Przybył - Toruń : pierwszy rok w nowej Polsce luty 1945-styczeń 1946 w dzienniku malarza i bibliofila

 

Eugeniusz Przybył

Toruń : pierwszy rok w nowej Polsce luty 1945-styczeń 1946 w dzienniku malarza i bibliofila

z rękopisu wydali i opracowali Roman Tondel, Janusz Tondel

Wydawca:
Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2021

Sygnatura SIRr VIII/T-209b

Eugeniusz Przybył urodził się w Łodzi w 1884 r., zmarł w Toruniu w 1965 r.

Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Florencji, Paryżu.

W 1920 r. przeniósł się  do Torunia, gdzie został nauczycielem rysunków.

Był działaczem Konfraterni Artystów, Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela, Związku Polskich Artystów Plastyków.

W czasie okupacji skutecznie ochronił przed zniszczeniem swój książkowy i artystyczny dobytek.

Po wojnie został pracownikiem akademickim na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

Dziennik Eugeniusza Przybyła obejmuje 46 zeszytów, oprawionych przez samego autora, i liczących od 60 do 150 kartek.

Zapiski obejmują okres od 1 września 1939 roku do 31 stycznia 1946 roku.

Autor robił notatki codziennie, również w niedziele i święta.

Dziennik jest źródłem informacji o życiu codziennym mieszkańców Torunia w okresie niemieckiej okupacji i pierwszego roku po oswobodzeniu Torunia przez Armię Czerwoną.

Walorem dziennika jest  wartki styl literacki.

Wcześniej wydano drukiem zapiski z okresu okupacji :  wrzesień 1939-styczeń 1945.

Drugi tom dziennika obejmuje okres od 1 lutego 1945 do 31 stycznia 1946

Tom ukazuje pookupacyjna traumę mieszkańców Torunia, którzy żyli przez sześć lat w ciągłym poczuciu utraty życia, zdrowia, mienia, mieszkania.

Po wojnie wielu torunianom przyszło się zmagać ze stygmatem przynależności do III grupy niemieckiej listy narodowościowej.

Ponad 44 tysięcy mieszkańców Torunia wyraziło w czasie okupacji zgodę na przyjęcie obywatelstwa i narodowości niemieckiej z obawy przed grożącymi im represjami, wysiedleniem do Generalnego Gubernatorstwa czy wysłaniem do obozu koncentracyjnego.

Centralne władze polskie  jak i przedstawiciele zwycięskiej Armii Czerwonej nie dostrzegali różnicy między volksdeutschami  z terenów włączonych do Rzeszy a volksdeutschami z Generalnego Gubernatorstwa.

Rok 1945 przyniósł Toruniowi nową sytuacją związana z obecnością dużego garnizonu wojsk radzieckich, których żołnierze i oficerowie dopuszczali się licznych kradzieży, rabunków, gwałtów, zabójstw i bandyckich przestępstw.

W dodatku rosyjska Komendantura Wojenna w Toruniu zajęta była demontażem maszyn z toruńskich zakładów przemysłowych oraz ich wywożeniem, jako łupu wojennego do Rosji.

Armia Czerwona zajmowała na swe potrzeby gmachy publiczne a nawet prywatne mieszkania.

Komendantura NKWD przeprowadzała deportacje torunian (głównie wpisanych na volkslistę) do obozów pracy na terenie Rosji.

Innego rodzaju napięcia rodził napływ do Torunia ekspatriowanych mieszkańców Wilna, zwłaszcza w warunkach powszechnej biedy, niedożywienia i braków we wszystkich sferach życia.

W takiej rzeczywistości nazywanej okresem "klęski pookupacyjnej" prowadził swój dziennik Eugeniusz Przybył.

Każdego dnia konsekwentnie notował najważniejsze wydarzenia, koncentrując się na życiu codziennym torunian.

Poruszane tematy obejmują następujące zagadnienia:

• Rosjanie w Toruniu,
• wyżywienie,
• mieszkanie,
• dydaktyka i inne zajęcia,
• wygląd miasta,
• aktywność związkowa,
• Wilnianie,
• uniwersytet,
• polityka,
• księgozbiór i bibliofilstwo,
• relacje z córką.

Lubraniec i okolice - tom 1

 

Lubraniec i okolice
Historia, kultura, sztuka

T. 1 

 pod redakcją dk. Waldemara Rozynkowskiego

Wydawcy: Jagielloński Instytut Wydawniczy,
Wydawnictwo Edukacyjne Akapit

Toruń - Lubraniec 2021

Sygnatura SIRr VIII/In-Lubraniec-3

Jest to pierwszy tom wydawnictwa zbiorowego "Lubraniec i okolice"

Książka jest pokłosiem konferencji zorganizowanej przez Gminę Lubraniec, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Publiczną Szkołę Podstawową w Lubrańcu i Lubranieckie Centrum Dziedzictwa Kulturowego.

Konferencja odbyła się 12 maja 2029 roku z okazji 510. rocznicy nadania praw miejskich miastu Lubraniec.

W tomie znalazły się następujące referaty:

Władysław Kubiak - Lokacja miasta Lubrańca w 1509 r. Dlaczego została powtórzona?

Andrzej Tomczak - Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" w Lubrańcu w latach międzywojennych

dk. Waldemar Rozynkowski - Pobyty Prymasa Stefana Wyszyńskiego w granicach dzisiejszej gminy Lubraniec

Wojciech Przybysz - Szkoła Podstawowa w Lubrańcu - zarys stuletniej historii (1919-2019)

Sylwester Roszak - Z kart działalności lubranieckiego antykomunistycznego podziemia niepodległościowego w latach 1945-1947

Jan Wroniszewski - Jan Pakulski (1941-2008)

Sylwester Roszak - 510. rocznica lokacji Lubrańca

Katarzyna Kluczwajd - PODgórzajki, czyli Podtoruńsko-podgórskie bajki

 

Katarzyna Kluczwajd

PODgórzajki, czyli Podtoruńsko-podgórskie bajki 

(niekoniecznie dla najmłodszych)

Wydawnictwo Region

Gdynia 2021

Sygnatura SIRrXXXIIb/125b

 Katarzyna Kluczwajd to bardzo dobrze znana w Toruniu historyk sztuki, zabytkoznawca i regionalista, autorka wielu książek i artykułów, poświęconych kulturze i sztuce naszego miasta, jego zabytkom, architekturze i rzemiośle artystycznym.

W ramach serii "toruniajek" Wydawnictwa Region opublikowane  zostały:

PODgórzajki, czyli Podtoruńsko-podgórskie bajki (niekoniecznie dla najmłodszych)

Piernikajki, czyli Toruńskie piernikowe bajki  (niekoniecznie dla najmłodszych)

W książce w sposób niekonwencjonalny autorka popularyzuje wiedzę na temat Podgórza.

Podgórz - dziś dzielnica Torunia - do 1938 roku był samodzielnym miastem.

W ksiązece znalazło się 38 opowieści historyczno-bajkowych na temat Podgórza.

Podstawą narracji jest jednak skrupulatna praca badawcza, archiwalne i książkowe kwerendy, poszukiwanie starych fotografi.

W efekcie otrzymujemy historię lewobrzeżnej części Torunia połączoną z odrobina humoru, ironii i językowych zabaw.

Zbigniew Grochowski - Historia Bydgoszczy

 

Zbigniew Grochowski

Historia Bydgoszczy
665 zadań i rozwiązań w 665 rocznicę lokacji

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2011

Sygnatura SIRr VIII/B-43

Zbigniew Grochowski to znany i ceniony regionalista oraz popularyzator wiedzy historycznej.

Opracowując dzieje miast z wielka wprawą posługuje się atrakcyjną formą testu.

W Książnicy Kopernikańskiej można zapoznać się z wieloma innymi książkami autora, które ukazują historię miast w formie pytań i odpowiedzi.

"Historia Bydgoszczy" poświęcona jest największemu miastu naszego województwa.

Autor oparł się na bogatej bibliografii, wykorzystując najnowsze ustalenia dotyczące Bydgoszczy.

Tekst uzupełniają fotografie autorstwa Anny Grochowskiej, Krystyny Grochowskiej, Moniki Grochowskiej, Zbigniewa Grochowskiego i Aleksandra Winogrodzkiego.

Tuchola - Od pradziejów do współczesności

 

Tuchola
Od pradziejów do współczesności

Praca zbiorowa pod redakcją:
Włodzimierz Jastrzębski,
Jerzy Szwankowski

Wydawca:
Przedsiębiorstwo Marketingowe LOGO
Miejska Biblioteka Publiczna w Tucholi

Bydgoszcz - Tuchola 2010

Sygnatura SIRr VIII/Tu-11

Polecamy monumentalne naukowe opracowanie historii Tucholi.

Autorami tekstów są naukowcy związani z Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu i Akademią Pomorską
w Słupsku.

Okazją do wydania monografii była 725 rocznica pierwszej udokumentowanej wzmianki o Tucholi.

W 1287 roku arcybiskup Jakub Świnka dokonał konsekracji tutejszego kościoła parafialnego.

Dzieje Tucholi podzielono chronologicznie na osiem części:

1. prof. dr hab Jacek Woźny - Tuchola i okolice w najdawniejszych czasach
2. prof. dr hab Maksymilian Grzegorz - Tuchola i ziemia tucholska na tle polskiego średniowiecza
3. prof. dr hab Andrzej Groth - W czasach rzeczypospolitej (1466-1772) i początki pruskiego panowania (1772-1815)
4. dr Jerzy Szwankowski - Tuchola w latach 1815-1920
5. prof. dr hab Zdzisław Biegański - Tuchola w latach Drugiej Rzeczypospolitej (1920-1939)
6. prof. dr hab Włodzimierz Jastrzębski - Tuchola w latach 1939-1945
7. dr Tomasz Kawski - Tuchola i okolice w latach 1945-1989
8. prof. dr hab Jacek Knopek - Tuchola w Trzeciej Rzeczypospolitej