Dział
Informacyjno-Bibliograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy
Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 22 odcinka podcastu
„Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom,
dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.
Na dzisiejszym spotkaniu
chciałbym polecić Państwu książkę „Biogramy kobiet (od)ważnych województwa
kujawsko-pomorskiego” autorstwa dr Magdaleny Geragi.
Książka „Biogramy kobiet
(od)ważnych województwa kujawsko-pomorskiego” została wydana w 2026 roku przez
Wojewódzką Bibliotekę Publiczną - Książnicę Kopernikańską w Toruniu na zlecenie
Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, który sfinansował publikację.
Jest to dwutomowe wydawnictwo przedstawiające 80
zasłużonych kobiet.
Wybór nazwisk był niezwykle trudny i
zsubiektywizowany; często inspiracją były rozmowy z regionalistami, rodzinami i
pracownikami instytucji regionalnych, niekiedy lektura materiałów źródłowych,
traktujących o kobietach ikonicznych, a odkrywająca nazwiska tych bohaterek,
które kryły się w ich cieniu.
Powstanie publikacji wiąże się z ogłoszonym w 2024
roku przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego „Rokiem Kobiet Odważnych
Województwa Kujawsko-Pomorskiego” który był hołdem dla wszystkich kobiet
regionu, które tworzyły historie Kujaw, Pomorza i ziemi dobrzyńskiej i działy
na rzecz społeczeństwa i narodu.
Benedyktyńska kwerenda, wytrwałość i zaangażowanie
autorki, uważna lektura materiałów źródłowych, liczne rozmowy z członkami
rodzin, świadkami wydarzeń i regionalnymi badaczami, sprawiły, że powstało
dzieło wyjątkowe.
Publikacja dr Magdaleny Geragi wypełnia głęboką lukę
w pamięci społecznej.
Dzisiaj oczywista staje się potrzeba przypominania i
podkreślania, jak ważną rolę w historii odgrywały i wciąż odgrywają kobiety,
jak bogate mogą być ich życiorysy, jak ważny może być ich głos.
Książka prezentuje mieszkanki naszego regionu,
patriotki walczące o wolną Polskę, działaczki społeczne, siostry zakonne i
świeckie katoliczki, zwolenniczki równouprawnienia, łączniczki, poetki,
nauczycielki, malarki i lekarki, które wykazywały się wielką odwagą i
poświęceniem.
To kronika, w której sylwetki najbardziej
rozpoznawalnych reprezentantek naszego województwa przeplatają się z historiami
kobiet, które w dotychczasowej świadomości społecznej pozostawały bezimienne.
Transkrypcja
Podcast o książce „Biogramy kobiet (od)ważnych województwa kujawsko-pomorskiego”
Dzień dobry
Zapraszam Państwa do wysłuchania 22 odcinka podcastu
„Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom,
dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.
Nazywam się Grzegorz Barecki i jestem pracownikiem
Pracowni Regionalnej Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy
Kopernikańskiej w Toruniu.
Dział ten zajmuje się między innymi:
- pieczą nad księgozbiorem regionalnym,
- udostępnianiem książek i czasopism z terenu Kujaw
i Pomorza,
- udzielaniem informacji o naszym regionie.
W Pracowni Regionalnej zgromadziliśmy kilka tysięcy
książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.
Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym
polecić Państwu książkę „Biogramy kobiet (od)ważnych województwa
kujawsko-pomorskiego” autorstwa dr Magdaleny Geragi.
Magdalena Geraga jest doktorem nauk humanistycznych
z zakresu literaturoznawstwa.
Ukończyła studia magisterskie na kierunkach
filologia polska, filozofia i etnologia.
Obecnie jest słuchaczką studiów podyplomowych na
kierunku „Ochrona środowiska”.
Jest miłośniczką fauny, flory, regionalizmu i dobrej
literatury.
To także była sportsmenka.
Jest autorką prac z zakresu antropologii kultury.
Opublikowała wiele artykułów w czasopismach
naukowych i literackich.
Jest pracowniczką Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej
– Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.
Prowadzi w Książnicy spotkania i dyskusje z uznanymi
polskimi pisarzami, badaczami i dziennikarzami.
Wśród jej gości są między innymi: Ewa Lange,
Katarzyna Puzyńska, Violetta Wróblewska, Alicja Balcerzak, Adam Zadworny,
Andrzej Stasiuk, Maja Wolny, Agnieszka Jankowiak-Maik, Ewa Wnuk, Olga Wiechnik,
Jakub Małecki, Borys Tynka, Bianka Kunicka, Mieczysław Gorzka, Martyna F. Zahorska.
Prowadzi również własny podcast na platformie
Spotify pod tytułem: „Post dictum. Rozmowy w Książnicy Kopernikańskiej w
Toruniu”
( https://open.spotify.com/show/033zRqtQW52jtCUzIeDHJQ
).
Jest autorką cieszącej się dużym powodzeniem
posterowej wystawy i towarzyszącej jej prelekcji pod tytułem: „Dzielna
książkowa poszukiwana od zaraz. Feminatywy w ogłoszeniach o pracę w toruńskiej
prasie codziennej z lat 1867-1939”.
Książka „Biogramy kobiet (od)ważnych
województwa kujawsko-pomorskiego” została wydana w 2026 roku przez Wojewódzką
Bibliotekę Publiczną - Książnicę Kopernikańską w Toruniu na zlecenie Samorządu
Województwa Kujawsko-Pomorskiego, który sfinansował publikację.
Jest to dwutomowe wydawnictwo przedstawiające 80
zasłużonych kobiet, prezentujących różne profesje – bardziej lub mniej znanych,
takich, których nazwiska pojawiały się na pierwszych stronach gazet, często
ikon województwa, jak i tych, które dotychczas milczały i o których milczano.
Wybór nazwisk był niezwykle trudny i
zsubiektywizowany; często inspiracją były rozmowy z regionalistami, rodzinami i
pracownikami instytucji, niekiedy lektura materiałów źródłowych, traktujących o
kobietach ikonicznych, a odkrywająca nazwiska tych bohaterek, które kryły się w
ich cieniu.
Kryterium doboru opierało się na dwóch filarach:
życiorys powinien być zamkniętą kartą, a sama kobieta – związana z obecnym
województwem kujawsko-pomorskim.
Publikacja ma charakter popularnonaukowy; każdy
biogram wzbogacony jest nie tylko o teksty źródłowe, ale i materiał
fotograficzny, a także ciekawostki historyczne, które wyjaśniają pewne kwestie
związane z „wielką historią”, w którą uwikłane są losy bohaterek.
Stopień kompletności i szczegółowości poszczególnych
życiorysów wynika jedynie z dostępności materiałów źródłowych.
W książce zastosowano „układ holenderski”, co
oznacza, że każdy z tomów zawiera biogramy ułożone alfabetycznie, nie zamykając
możliwości kontynuowania przygody z biograficzną herstorią.
W książce opisano historię następujących
kobiet:
1. Altman
Tosia (Lipno, Włocławek) - Harcerka, działaczka żydowskiego ruchu oporu,
członkini kierownictwa Ha-Szomer Ha-Cair, bojowniczka w getcie warszawskim
2. Aspis
Aleksandra (Nieszawa, Włocławek) - Pedagożka, działaczka kulturalna
3. Banasiak
Halina (Toruń) - Żołnierka Armii Krajowej, nauczycielka tajnego nauczania,
punkt kontaktowy, więźniarka obozu w Stutthof
4. Barthel
de Weydenthal Jadwiga (Bądkowo, Padniewo, Włocławek) - Kurierka i wywiadowczyni
Polskiej Organizacji Wojskowej, komendantka Oddziału Żeńskiego Polskiej
Organizacji Wojskowej w Warszawie (następnie komendantka wszystkich Oddziałów
Żeńskich Polskiej Organizacji Wojskowej w Królestwie Polskim w Komendzie
Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej), rzeźbiarka
5. Bartkiewiczówna
Janina (Toruń) - Harcmistrzyni, organizatorka żeglarstwa harcerskiego,
twórczyni i komendantka Ośrodka Wodnego Związku Harcerstwa Polskiego w Funce,
po wojnie ostatnia komendantka Pomorskiej Chorągwi Harcerek, opiekunka
trędowatych w Afryce
6. Barylska
Maria (Książki, Rywałd, Wąbrzeźno) - Sekretarz i naczelnik w Urzędzie Gminy w
Książkach, przewodnicząca Rady Miasta Wąbrzeźna, wielokrotnie odznaczana
działaczka samorządowa
7. Bembnista
Helena (Bydgoszcz, Nakło nad Notecią) - Ofiara niemieckiego, okupacyjnego mordu
sądowego
8. Błeńska
Wanda (Toruń) - Członkini „Gryfa Pomorskiego” podporucznik Wojskowej Służby
Kobiet, lekarka opiekująca się trędowatymi w Ugandzie
9. Brandt
Zdana Ludwika (Bydgoszcz, Włocławek) - Działaczka społeczna, doktor nauk medycznych,
twórczyni i ordynator oddziału dziecięcego, dyrektor Szpitala Miejskiego nr 1
we Włocławku
10. Castner
Elvira (Sępólno Krajeńskie) - Nauczycielka, stomatolożka, działaczka na rzecz
praw kobiet
11. Chełmicka
Maria (Chełmno, Mgoszcz, Okalewo, Toruń) - Działaczka społeczna i
niepodległościowa, więźniarka obozu w Ravensbrück
12. Cybulska
Wanda (Brodnica) - Kierowniczka sekcji kurierek i łączniczek Inspektoratu
Brodnica Armii Krajowej
13. Cyrklaff
Jadwiga (Golub-Dobrzyń) - Przedwojenna harcerka, członkini Armii Krajowej,
łączniczka, działaczka pomocy społecznej
14. Danilewicz
Zielińska Maria (Aleksandrów Kujawski, Włocławek) - Pisarka, prozaiczka,
krytyczka literacka, bibliotekarka
15. Dymska
Monika (Rogóźno, Toruń, Tuchola) - Nauczycielka, szefowa hufca Przysposobienia
Wojskowego Kobiet, członkini organizacji „Grunwald” i „Związku Jaszczurczego”,
kombatantka Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej
16. Dziubińska
Jadwiga (Kruszynek) - Posłanka na Sejm Ustawodawczy (1919-1922), autorka
nowatorskich programów pedagogicznych, założycielka szkół rolniczych
17. Gajewska
Felicja (Turzno, Wielka Łąka) - Ziemianka, społeczniczka, filantropka
18. Górska
Wanda (Bydgoszcz) - Działaczka społeczna i kulturalna
19. Grossówna
Helena (Toruń) - Tancerka, aktorka teatralna i filmowa, działaczka w
organizacji dywersyjnej Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej „Wachlarz”,
odznaczona krzyżem Zasługi z Mieczami, uczestniczka powstania warszawskiego –
porucznik w batalionie „Sokół”
20. Iwanowska
Wilhelmina (Toruń) - Pierwsza w Polsce astrofizyczka i profesorka astronomii, pionierka
spektroskopii astronomicznej w Polsce, kierowniczka Zespołu Katedr Astronomii i
Astrofizyki, a następnie Instytutu Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w
Toruniu
21. Jachnina
Anna (Bydgoszcz, Ciechocinek) - Członkini Związku Walki Zbrojnej – Armii
Krajowej, odznaczona krzyżem Armii Krajowej, dziennikarka, redaktorka rozgłośni
Polskiego Radia, twórczyni Rozgłośni Regionalnej, laureatka m.in. Nagrody im.
Oskara Kolberga oraz Złotego Mikrofonu
22. Jagielska-Nowak
Irena (Kuśnierz, Toruń) - Łączniczka w Inspektoracie Rejonowym Toruń, w
Wydziale Łączności i Informacyjno-Wywiadowczym Komendy Okręgu Pomorze, kurierka
sztabu Okręgu Pomorskiego Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i
Zrzeszenia „Wolność i Niepodległość”
23. Janta-Połczyńska
Maria (Komierowo, Raciąż, Wysoka) - Ziemianka, działaczka społeczna i
oświatowa, Matka Chrzestna statku „Dar Pomorza”, członkini Towarzystwa
Ziemianek Pomorskich
24. Jaroszewicz
Maria Helena (Dziewanowo (Lasoty), Grudziądz) - Członkini Związku Strzeleckiego
i Oddziału Bojowego Polskiej Partii Socjalistycznej w Krakowie, komendantka
Oddziału Żeńskiego Polskiej Organizacji Wojskowej w Lublinie,
współorganizatorka Oddziału Lotnego Polskiej Organizacji Wojskowej, więźniarka
Pawiaka, kurierka Komendy Polskiej Organizacji Wojskowej w Rosji, działaczka
społeczno-polityczna, posłanka i senatorka II Rzeczypospolitej, żołnierka
Służby Zwycięstwu Polski – Związku Walki Zbrojnej
25. Jaworska
Genowefa (Inowrocław) - Nauczycielka, członkini Związku Strzeleckiego i
Przysposobienia Wojskowego Kobiet, żołnierka Armii Krajowej
26. Juta
z Chełmży (Bielczyny, Chełmża) - Błogosławiona Kościoła katolickiego,
mistyczka, w latach dwudziestolecia międzywojennego patronka Chełmży
27. Karłowska
Maria (Dębowa Łąka, Jabłonowo Pomorskie, Karłowo, Topolno, Toruń) - Zakonnica,
założycielka i pierwsza przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Pasterek od
Opatrzności Bożej, błogosławiona Kościoła katolickiego
28. Karwat
Zofia (Chełmża, Obozin, Toruń, Warszewice) - Ziemianka, działaczka społeczna i
kulturalna, sanitariuszka podczas wojny polsko-ukraińskiej w 1918-1919 roku
29. Komendzińska
Aleksandra (Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń) - Żołnierka I Samodzielnego Batalionu
Kobiecego im. Emilii Plater, major Wojska Polskiego
30. Kowalska
Jadwiga (Chełmno, Toruń) - Współorganizatorka „Batalionów Śmierć za Wolność”,
współredaktorka konspiracyjnej gazety „Za Wolność i Lud”
31. Krzycka
Anna (Inowrocław, Żnin) - Redaktorka i współwydawczyni czasopisma dla kobiet
„Moja Przyjaciółka”
32. Kuncewiczowa
Maria (Włocławek) - Pisarka, tłumaczka wykładowczyni na Uniwersytecie w
Chicago, wiceprezes PEN Clubu w latach 1940-1946
33. Kurowska
Halina (Chełmno, Chełmża, Grzywna, Toruń) - Komendantka pionu kobiecego Tajnej
Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”, podporucznik, łączniczka kierownictwa
organizacji „Ojczyzna”, oficer batalionu „Iwo” w powstaniu warszawskim
34. Lech
Janina (Włocławek) - Współorganizatorka Kujawskiego Związku
Polityczno-Literackiego, członkini Szarych Szeregów, Związku Walki Zbrojnej -
Armii Krajowej
35. Łojewska-Stempniewicz
Jadwiga (Brodnica, Grudziądz, Wąbrzeźno) - Komendantka Przysposobienia
Wojskowego Kobiet, uczestniczka kontrwywiadu Komendy Głównej Związku Walki
Zbrojnej – Armii Krajowej
36. Łubieńska
Zofia (Bydgoszcz, Toruń, Trzebcz Szlachecki) - Ziemianka, nauczycielka,
działaczka społeczna i kulturalna, dziennikarka, pisarka
37. Mahrburg
Anna Izabela (Gniewkowo, Inowrocław, Ugoszcz, Toruń) - Łączniczka w grupie
„Kóz” Komórki Kwatermistrzowskiej
Łączności i Ręcznego Przerzutu w Komendzie Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej
38. Mortęska
Magdalena (Chełmno, Pokrzywno, Topolno) - Polska zakonnica ze zgromadzenia
Mniszek Zakonu św. Benedykta, ksieni klasztoru benedyktynek w Chełmnie,
mistyczka, reformatorka, założycielka kongregacji chełmińskiej, autorka dzieł
religijnych
39. Nawojka
(Dobrzyń nad Wisłą) - Pierwsza polska studentka i nauczycielka
40. Negri
Pola (Bydgoszcz, Lipno) - Aktorka filmowa i teatralna o międzynarodowej sławie
41. Niedziałkowska-Dobaczewska
Wanda (Toruń, Żnin) - Prozaiczka, poetka, autorka sztuk dla teatrów lalkowych
42. Nowicka
Maria (Toruń, Włocławek) - Wywiadowczyni siatki Komendy Głównej Armii Krajowej,
kierowniczka Referatu Wojskowej Służby Kobiet Inspektorat Armii Krajowej
Włocławek
43. Orszt
Antonina (Brześć Kujawski, Jankowo, Kikół, Nieszawa, Skępe) - Łączniczka
Wydziału V Komendy Okręgu Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej Pomorze
44. Orszt
Feliksa (Kikół, Toruń, Włocławek) - Łączniczka Wydziału V Komendy Okręgu
Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej Pomorze, łączniczka i wywiadowczyni
Inspektoratu Armii Krajowej Włocławek
45. Orszt-Burda
Helena (Kikół) - Żołnierka Armii Krajowej, łączniczka Komendy Okręgu Związku Walki
Zbrojnej – Armii Krajowej Pomorze
46. Papusza
(Inowrocław) - Romska poetka
47. Piasecka
Anna (Feliksowo, Otłoczyn, Toruń) - Posłanka na Sejm Ustawodawczy (1920-1922),
pedagożka, działaczka społeczno-oświatowa i polityczna
48. Piskorska
Helena (Bydgoszcz, Toruń) - Społeczniczka, nauczycielka, archiwistka,
kierowniczka Archiwum Miejskiego w Toruniu
49. Potulicka
Aniela (Anielin, Bogacin, Bydgoszcz, Gabrielin, Goncarzewy, Kasprowo, Kazin,
Marynin, Michalin, Nakło nad Notecią, Niedola, Potulice, Samsieczno, Ślesin,
Teresin, Urszulin) - Ziemianka, filantropka, działaczka społeczna
50. Pufal
Anastazja (Nakło nad Notecią) - Członkini Delegatury Rządu na Kraj na Pomorzu,
kierowniczka Referatu Opieki Społecznej na powiat Wyrzyski i przyległe rejony
51. Rolbieska
Wanda Jadwiga (Bydgoszcz) - Nauczycielka, dyrektorka szkoły, społeczniczka
52. Rutkowska
Halina (Bydgoszcz, Serock, Świecie) - Kapitan, współorganizatorka samopomocy
społecznej w Bydgoszczy, działaczka Wojskowej Służby Kobiet, instruktorka
organizacji kobiecej Pomoc Żołnierzowi, podczas powstania warszawskiego oficer
łączności Sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej, odznaczona m. in. Krzyżem
Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari
53. Sczaniecka
Irena (Chełmża, Nawra) - Ziemianka, filantropka, edukatorka, działaczka
stowarzyszeń i organizacji katolickich
54. Serafin
Stefania (Biskupice, Gąsawa, Toruń) - Nauczycielka, działaczka społeczna,
członkini grupy dywersyjno-sabotażowej „Grunwald”, działaczka konspiracyjna
55. Siemaszkowa
Wanda (Bydgoszcz) - Aktorka teatralna i filmowa, reżyserka, pedagożka,
działaczka społeczna, dyrektorka: Teatru Miejskiego w Bydgoszczy, Teatru
Popularnego im. Bogusławskiego w Poznaniu, Teatru Ziemi Rzeszowskiej
56. Sierakowska
Helena (Łapinóżek, Osiek, Rypin, Toruń, Skrwilno) - Ziemianka, działaczka
społeczno-polityczna i oświatowa
57. Skórzewska
Maria (Lubostroń, Łabiszyn) - Hrabina na Lubostroniu, działaczka narodowa i
niepodległościowa, organizatorka służb sanitarnych i aprowizacyjnych na froncie
północnym
58. Sobocińska
Maria (Skępe, Wymyślin) - Komendantka Wojskowej Służby Kobiet Obwodu Armii
Krajowej Lipno oraz Wojskowej Służby Kobiet Inspektoratu Armii Krajowej
Włocławek
59. Sobocińska
Stanisława Zofia (Skępe, Wymyślin) - Kierowniczka sekcji opieki społecznej
Wojskowej Służby Kobiet Obwód Armii Krajowej Lipno
60. Spryszyńska-Przedlacka
Irena (Aleksandrów Kujawski, Włocławek) - Kurierka V Wydziału Łączności Komendy
Okręgu Armii Krajowej Pomorze, organizatorka sekcji sanitarnej Wojskowej Służby
Kobiet Obwodu Armii Krajowej Włocławek
61. Stabrowska
Halina (Bydgoszcz) - Działaczka społeczna, żołnierka Służby Zwycięstwu Polski –
Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej
62. Staruszkiewicz
Władysława (Grudziądz) - Pedagożka, działaczka społeczna, współzałożycielka
Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Grudziądzu, członkini grupy „Obwód II”
63. Staruszkiewicz
Zofia (Grudziądz) - Polska lekkoatletka, sprinterka, wielokrotna mistrzyni
kraju
64. Steinbornowa
Helena (Koronowo, Toruń) - Działaczka narodowa i społeczna, członkini
kilkudziesięciu polskich towarzystw i organizacji kulturalno-oświatowych,
przewodnicząca Komitetu Powitania Wojsk Polskich w Toruniu w 1920 roku,
współpomysłodawczyni otwarcia toruńskiej Lecznicy Dobrego Pasterza
65. Sujkowska
Salomea Izabela (Grudziądz) - Lekarka, członkini Związku Walki Zbrojnej i Armii
Krajowej, informatorka i łączniczka „Orła Białego”, działaczka na rzecz
lokalnej społeczności, Honorowa Obywatelka Grudziądza
66. Szuman
Wanda (Toruń) - Działaczka społeczna, pedagożka, pionierka pedagogiki
specjalnej, Honorowa Obywatelka Miasta Torunia
67. Szymborska
Wisława (Toruń) - Poetka, krytyczka, eseistka, felietonistka, tłumaczka,
laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, dama Orderu Orła Białego
68. Teskowa
Wincentyna (Bydgoszcz) - Działaczka społeczna, współzałożycielka, długoletnia
administratorka, redaktorka, dyrektorka i akcjonariuszka „Dziennika
Bydgoskiego”, Radna Miasta Bydgoszczy (1925-1927)
69. Tuchołkowa
Stefania (Bożejewiczki, Bydgoszcz) - Ziemianka, literatka, publicystka,
działaczka społeczna i narodowa, aktywistka ruchu kobiecego
70. Walasiewiczówna
Stanisława (Wierzchownia) - Lekkoatletka, mistrzyni olimpijska, wielokrotna
rekordzistka Polski, Europy i świata
71. Wazówna
Anna (Brodnica, Golub-Dobrzyń) - Szwedzka królewna, siostra króla Zygmunta III
Wazy, starościna brodnicka i golubska
72. Wichlińska,
Justyna (Inowrocław, Ostrów nad Gopłem, Tuczno) - Ziemianka, działaczka
społeczna, inicjatorka akcji patriotycznych, charytatywnych, edukacyjnych
73. Wodzińska
Maria (Kłóbka, Nasiegniewo, Osięciny, Siemnowo, Służewo, Włoszyce) - Pianistka,
kompozytorka, malarka
74. Wolfthorn
Julie (Toruń) - Malarka, graficzka, członkini i założycielka Berlińskiej
Secesji, wieloletnia członkini Stowarzyszenia Berlińskich Artystek
75. Zakrzewska
Leokadia Zofia (Brodnica, Bydgoszcz, Grudziądz) - Łączniczka Inspektoratu
Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej Brodnica, członkini Sekcji Łączności, Sekcji
Opieki Wojskowej Służby Kobiet Inspektoratu Armii Krajowej Brodnica
76. Zakrzewska
Maria Lidia (Brodnica) - Zastępczyni referentki Wojskowej Służby Kobiet i
kierowniczka Sekcji Opieki Wojskowej Służby Kobiet Inspektoratu Armii Krajowej
Brodnica
77. Zawacka
Elżbieta (Toruń) - Generał, żołnierka Armii Krajowej, kurierka, powstaniec
warszawski, emisariuszka „Zo”, pedagożka, współtwórczyni Fundacji „Archiwum i
Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz Wojskowej Służby Polek”
78. Zbiegniewska
Izabela (Włocławek) - Nauczycielka, patriotka, działaczka społeczna
79. Zieleniewska
Władysława (Brodnica) - Komendantka Wojskowej Służby Kobiet Inspektoratu
Brodnica
80. Żuławska
Kazimiera (Toruń) - Romanistka, tłumaczka, taterniczka i alpinistka, działaczka
kobieca, odznaczona Medalem Niepodległości, pośmiertnie uhonorowana tytułem
„Sprawiedliwej wśród narodów świata”
Bardzo polecam lekturę książki „Biogramy
kobiet (od)ważnych województwa kujawsko-pomorskiego”
Powstanie publikacji wiąże się z ogłoszonym w 2024
roku przez Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego „Rokiem Kobiet Odważnych
Województwa Kujawsko-Pomorskiego” który był hołdem dla wszystkich kobiet
regionu, które tworzyły historie Kujaw, Pomorza i ziemi dobrzyńskiej i działy
na rzecz społeczeństwa i narodu.
„Rok Kobiet Odważnych Województwa
Kujawsko-Pomorskiego” był doskonałą okazją do prezentacji bohaterek
niezwykłych, często zmieniających bieg historii, a jednak zapomnianych,
uhonorowaniem kobiet, którym historia pisana przez mężczyzn z ich perspektywy
często odbierała prawo głosu i decydowania o sobie, a które mimo to walczyły
zarówno o równe prawa, jak i równe obowiązki.
Prace nad książką trwały 2,5 roku.
Benedyktyńska kwerenda, wytrwałość i zaangażowanie
autorki, uważna lektura materiałów źródłowych, liczne rozmowy z członkami
rodzin, świadkami wydarzeń i regionalnymi badaczami, sprawiły, że powstało
dzieło wyjątkowe.
Publikacja dr Magdaleny Geragi wypełnia głęboką lukę
w pamięci społecznej.
Dzisiaj oczywista staje się potrzeba przypominania i
podkreślania, jak ważną rolę w historii odgrywały i wciąż odgrywają kobiety,
jak bogate mogą być ich życiorysy, jak ważny może być ich głos.
Mimo że kobiety stanowią 51% społeczeństwa, to
według statystyk niespełna 3% ulic nosi ich imiona, stanowią jedynie 4%
wszystkich postaci w podręcznikach, a zaledwie 10% szkół ma matronkę!
Książka prezentuje mieszkanki naszego regionu,
patriotki walczące o wolną Polskę, działaczki społeczne, siostry zakonne i
świeckie katoliczki, zwolenniczki równouprawnienia, łączniczki, poetki,
nauczycielki, malarki i lekarki, które wykazywały się wielką odwagą i
poświęceniem.
To kronika, w której sylwetki najbardziej
rozpoznawalnych reprezentantek naszego województwa przeplatają się z historiami
kobiet, które w dotychczasowej świadomości społecznej pozostawały bezimienne.
Opracowanie jest bogato ilustrowane.
Był to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka
Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję najciekawsze książki związane z naszym
regionem.
Wszystkie one są dostępne w Pracowni Regionalnej
Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8.
Dziękuję za uwagę i pozdrawiam serdecznie.
