piątek, 10 lipca 2026

Magia i czary

 

rysunek otwartej książki
Jacek Wijaczka

Magia i czary
Polowanie na czarownice i czarowników w Prusach Książęcych w czasach wczesnonowożytnych

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2020

Sygnatura SIRr IX/81




Jacek Wijaczka jest historykiem, profesorem nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu

Jego zainteresowania badawcze obejmują dzieje Prus Książęcych i Królewskich, polowania na czarownice i procesy o czary w Europie wczesnonowożytnej oraz historię Żydów w okresie staropolskim.

Książka dotyczy polowania na czarownice i procesów o czary, które odbywały się w Prusach Książęcych (Brandenburskich) w XVI–XVIII w. 

Autor przedstawia również magiczny świat mieszkańców księstwa pruskiego, ich wyobrażenia o diable, czarownicach i otaczających ich zewsząd mocach magicznych.

Z książki dowiemy się o przesądach na temat zadawania chorób, metodach obrony przed czarami, czarach miłosnych, magicznych rekwizytach, wywoływaniu deszczu i gradu, roli luster i kryształów w magii, czarodziejski garnkach, wilkołakach, poltergeistach, elfach, malcach i smokach.

Omawia zjawisko polowań na czarownica w Prusach książęcych, jego chronologie, kobiece i męskie ofiary procesów, udział dzieci w procesach czarownic.

Dokładnie został przedstawiony przebieg postepowania sądowego w sprawach o czary od aresztowania, poprzez aresztowanie, przesłuchanie, przebieg tortur, próby sadowe aż do przyznania się do winy i egzekucji.

Osobno opisano przebieg procesów w Rynie (1579), Kwidzynie (1616) i Rybakach (1692).

W Prusach Książęcych apogeum polowania na czarownice przypadło na lata 1671-1690, kiedy to przeprowadzono 151 procesów o czary.

W sumie od XVI do XVIII wieku było ich 359, najwięcej w Pasłęku i Nidzicy.

Osądzono 440 kobiet i 71 mężczyzn.

148 kobiet i 16 mężczyzn skazano na śmierć na stosie lub ścięcie.

Pierwszy proces odbył się w 1534 roku, a ostatni w 1788 r.