redakcja i opracowanie Tadeusz Chrzanowski,
Andrzej Szambelańczyk
Wydawcy:
Polskie Towarzystwo Leśne. Oddział w Toruniu
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Toruniu
Studio Artystyczno-Reklamowe "Pomorze"
Toruń 2022
Sygnatura SIRr VIb/8-90
Niemcy, po napaści na Polskę we wrześniu 1939 roku, już w pierwszych miesiącach wojny i okupacji, zamordowali ponad 35 tysięcy Polaków na terenie ówczesnego województwa pomorskiego.
Mordy dokonane na Polakach jesienią 1939 roku w ponad czterystu miejscowościach województwa pomorskiego przez dziesięciolecia, jeśli były badane, dokumentowane i opisywane to jako odrębne, lokalne wydarzenia.
Dopiero w 2018 roku historycy z Instytutu Pamięci Narodowej zajmujący się badaniem zbrodni niemieckich na Polakach jesienią 1939 roku wprowadzili do terminologii historycznej hasło „Zbrodnia Pomorska 1939 roku”.
Leśnicy zaliczali się do elit społeczeństwa polskiego II Rzeczypospolitej – z racji wykształcenia, dominującej postawy patriotycznej, zaangażowania w sprawy Ojczyzny i sprawy lokalnych społeczności.
Wielu z nich w 1939 roku znalazło się na tzw. listach proskrypcyjnych sporządzonych przez miejscowych Niemców ze wskazaniem do natychmiastowej likwidacji ze względu na „fanatyczną polskość”.
Redaktorzy opracowania podjęli się próby ustalenia imiennej listy leśników polskich, ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 roku.
Redaktorzy opracowania podjęli się próby ustalenia imiennej listy leśników polskich, ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 roku.
Jej sprawcy dokonali ogromnego wyłomu w obsadzie kadrowej leśnictwa polskiego, gdyż – jak się udało dotąd ustalić – Niemcy zamordowali w pierwszych czterech miesiącach wojny co najmniej 76 leśników w jednym tylko województwie pomorskim.
Na publikację poświęconą „leśnikom, ofiarom Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” składają się teksty i artykuły grupy autorów, w tym pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, publicystów regionalnych tytułów prasowych podejmujących tematykę historyczną oraz pracowników Lasów Państwowych.
Na publikację poświęconą „leśnikom, ofiarom Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” składają się teksty i artykuły grupy autorów, w tym pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, publicystów regionalnych tytułów prasowych podejmujących tematykę historyczną oraz pracowników Lasów Państwowych.
Pośród tekstów, krótkich rozdziałów znalazły się m.in.:
- informacja na temat leśnictwa polskiego lat 30. XX wieku,
- poszerzona definicja „Zbrodni Pomorskiej 1939 roku”,
- zbiorowa charakterystyka 76-osobowej grupy leśników polskich ofiar tej zbrodni,
- opis czterech wybranych miejsc pamięci wraz ze świadectwami dokonanych tam mordów
- alfabetyczny wykaz imienny pomordowanych leśników.
Autorzy opracowania dotarli również do relacji niezwykłego świadka niemieckich zbrodni na Polakach w Tryszczynie jesienią 1939 roku, bohaterskiego leśniczego Henryka Bolcka, który ryzykując życie własne i bliskich sporządzał na bieżąco dokładne szkice dołów śmierci na terenie sąsiadującym z leśniczówką, które przechował i ujawnił zaraz po zakończeniu okupacji.