Konojady 1939-1945

 

Ewa Rzepka

Konojady 1939-1945 - zbrodnie niemieckie 

Wydawcy: Stowarzyszenie Do Korzeni ; 

Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Jabłonowo Pomorskie 2022

Sygnatura SIRr VIb/8-93

Ewa Rzepka jest nauczycielka historii w Szkole Podstawowej im. Janusza Kusocińskiego w Jabłonowie Pomorskim.

Jest cenionym badaczem historii lokalnej, w szczególności zbrodni niemieckich z okresu II wojny światowej.

Jej najważniejsze książki dostępne są w Książnicy Kopernikańskiej;

1 Konojady 1939-1945 - zbrodnie niemieckie / Ewa Rzepka. - Jabłonowo Pomorskie : Stowarzyszenie Do Korzeni ; Wąbrzeźno : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Sp. z o.o. 2022. 

2 Nowa Wieś 1939 : zbrodnie niemieckie / Ewa Rzepka. - Jabłonowo Pomorskie : Miasto i Gmina Jabłonowo Pomorskie ; Wąbrzeźno : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Sp. z o.o. 2021.

3 Płowęż : ludzie - historia - zabytki / Ewa Rzepka. - Jabłonowo Pomorskie ; Płowęż ; Wąbrzeźno : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Sp. z o.o. 2022. 

4 Zostańcie z Bogiem : ofiary wojny i zbrodni niemieckich z terenu miasta i gminy Jabłonowo Pomorskie / Ewa Rzepka. - Jabłonowo Pomorskie ; Wąbrzeźno : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Sp. z o.o. 2023. 

Ta ostatnia otrzymała nagrodę specjalną w kategorii biografistyka w Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej książki o Tematyce Regionalnej.

W książce "Konojady 1939-1945 - zbrodnie niemieckie" autorka postanowiła ustalić nazwiska tych mieszkańców miejscowości, którzy padli ofiarą niemieckiego terroru.

Konojady położone w gminie Jabłonowo Pomorskie, stało się miejscem hitlerowskich mordów od 1939 roku aż do 1945 roku.

Autorka przestudiowała dokumenty Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy i Archiwum Państwowego w Bydgoszczy.

W okresie II wojny światowej mieszkańcy Konojad padli ofiarami zbrodniarzy miejscowego Selbstschutzu, Gestapo i SS.

Selbstschutz był paramilitarną organizacja zrzeszającą miejscowych Niemców.

Autorka opisała okoliczności mordów, obszernie przybliżyła postaci pomordowanych i ich rodziny.

W książce poświęcono również wiele miejsca zbrodniarzom przeprowadzającym eksterminację Polaków, łącznie z opisem przebiegu powojennych procesów karnych.

Leśnicy polscy ofiarami zbrodni pomorskiej 1939 roku

 

Leśnicy polscy ofiarami zbrodni pomorskiej 1939 roku 

redakcja i opracowanie Tadeusz Chrzanowski,
Andrzej Szambelańczyk

Wydawcy:
Polskie Towarzystwo Leśne. Oddział w Toruniu
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Toruniu
Studio Artystyczno-Reklamowe "Pomorze" 

Toruń 2022

Sygnatura SIRr VIb/8-90

Niemcy, po napaści na Polskę we wrześniu 1939 roku, już w pierwszych miesiącach wojny i okupacji, zamordowali ponad 35 tysięcy Polaków na terenie ówczesnego województwa pomorskiego. 

Mordy dokonane na Polakach jesienią 1939 roku w ponad czterystu miejscowościach województwa pomorskiego przez dziesięciolecia, jeśli były badane, dokumentowane i opisywane to jako odrębne, lokalne wydarzenia. 

Dopiero w 2018 roku historycy z Instytutu Pamięci Narodowej zajmujący się badaniem zbrodni niemieckich na Polakach jesienią 1939 roku  wprowadzili do terminologii historycznej hasło „Zbrodnia Pomorska 1939 roku”.

Leśnicy zaliczali się do elit społeczeństwa polskiego II Rzeczypospolitej – z racji wykształcenia, dominującej postawy patriotycznej, zaangażowania w sprawy Ojczyzny i sprawy lokalnych społeczności. 

Wielu z nich w 1939 roku znalazło się na tzw. listach proskrypcyjnych sporządzonych przez miejscowych Niemców ze wskazaniem do natychmiastowej likwidacji ze względu na „fanatyczną polskość”.

Redaktorzy opracowania podjęli się próby ustalenia imiennej listy leśników polskich, ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939 roku. 

Jej sprawcy dokonali ogromnego wyłomu w obsadzie kadrowej leśnictwa polskiego, gdyż – jak się udało dotąd ustalić – Niemcy zamordowali w pierwszych czterech miesiącach wojny co najmniej 76 leśników w jednym tylko województwie pomorskim.

Na publikację poświęconą „leśnikom, ofiarom Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” składają się teksty i artykuły grupy autorów, w tym pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, publicystów regionalnych tytułów prasowych podejmujących tematykę historyczną oraz pracowników Lasów Państwowych.

Pośród tekstów, krótkich rozdziałów znalazły się m.in.: 

- informacja na temat leśnictwa polskiego lat 30. XX wieku, 

- poszerzona definicja „Zbrodni Pomorskiej 1939 roku”, 

- zbiorowa charakterystyka 76-osobowej grupy leśników polskich ofiar tej zbrodni, 

- opis czterech wybranych miejsc pamięci wraz ze świadectwami dokonanych tam mordów 

- alfabetyczny wykaz imienny pomordowanych leśników. 

Autorzy opracowania dotarli również do relacji niezwykłego świadka niemieckich zbrodni na Polakach w Tryszczynie jesienią 1939 roku, bohaterskiego leśniczego Henryka Bolcka, który ryzykując życie własne i bliskich sporządzał na bieżąco dokładne szkice dołów śmierci na terenie sąsiadującym z leśniczówką, które przechował i ujawnił zaraz po zakończeniu okupacji.

Wiesław Trzeciakowski - Śmierć w Bydgoszczy 1939-1945

 

Wiesław Trzeciakowski

Śmierć w Bydgoszczy
1939-1945

Wydanie II (poszerzone)

Wydawnictwo Tekst

Bydgoszcz 2012

Sygnatura SIRr VIII/B-46

Wiesław Trzeciakowski, bydgoszczanin,  od wielu lat zajmuje się miedzy innymi dziejami stosunków - polsko niemieckich i historią Bydgoszczy.

Był członkiem komisji historycznej Instytutu Pamięci Narodowej ds. wyjaśnienia wydarzeń z 3 i 4 września 1939 roku.

Pracuje w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy.

Jest poza tym poetą, tłumaczem, krytykiem literackim polskiej i niemieckiej literatury XIX i XX wieku.

Napisał ponad 20 książek.

"Śmierć w Bydgoszczy" jest owocem 11 lat jego badań archiwalno - historycznych.

Wielką zasługa autora jest ustalenie, 70 lat po wojnie, imiennej listy polskich ofiar z Bydgoszczy.

Lista obecnie liczy 1460 nazwisk Polaków zabitych przez Niemców w latach 1939-1945.

Do tej liczby należy dodać 1800 ofiar z bydgoskiej gminy żydowskiej.

Wielką wartością książki jest fakt, że nie ogranicza się ona tylko do wyliczenia ofiar.

Każda śmierć jest udokumentowana i posiada swoją indywidualną historię.

W dużej mierze jest to też zasługa rodzin zabitych i zamęczonych, które wciąż zgłaszają się do autora, zwłaszcza od czasu pierwszego wydania "Śmierci w Bydgoszczy", co pozwoliło na ustalenie aż 360 nowych nazwisk, dotąd bezimiennych ofiar wojny i okupacji.

Książka składa się z 9 rozdziałów:

Rozdział I
W polskiej Bydgoszczy (1920-1939)

Rozdział II
Podwójne życie organizacji mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1933-1939

Rozdział III
Na północ i na zachód od Bydgoszczy. Pierwsze dni wojny.

Rozdział IV
Niemieccy dywersanci i "Bromberger Blutsonntag"

Rozdział V
3 września 1939 roku (niedziela) w Bydgoszczy

Rozdział VI
Krwawa jesień 1939 roku w Bydgoszczy i dalsze lata okupacji niemieckiej do końca stycznia 1945 roku

Rozdział VII
Rozprawa z polskimi obrońcami Bydgoszczy

Rozdział VIII
Lista imienna bydgoszczan - ciąg dalszy

Rozdział IX
Alfabetyczna lista imienna wszystkich ustalonych ofiar w Bydgoszczy w latach 1939-1945