pod redakcją Michała Antonowicza, Tomasza Łaszkiewicza, Wojciecha Olszewskiego
Wydawcy: Oficyna Wydawnicza Kucharski,
Kujawsko-Pomorskie Centrum Dziedzictwa w Toruniu
Toruń 2022
Sygnatura SIRr VIb/1-75
Książkę poświęcona jest roli ziemiaństwa, grupy całkowicie zmarginalizowanej ekonomicznie, zdegradowanej społecznie i zohydzanej pozostałym w czasach komunistycznych.
Współcześnie, jej potomkowie starają się nie tylko kontynuować, przekazany im przez poprzednie pokolenia, etos kulturowy, ale też upowszechniać wiedzę o pozytywnych dla ogółu społeczeństwa polskiego dokonaniach swoich przodków, usiłują włączać się w budowanie nowej polskiej tożsamości kulturowej.
W przywracaniu pamięci o kulturowej roli ziemiaństwa działają niejako równolegle z tym co robią już historycy i muzea różnego typu.
W tomie, obok tekstów o charakterze analiz historyczno-antropologicznych, znalazły miejsce relacje z działalności muzeów dokumentujących kulturową rolę ziemiaństwa, oddano też głos przedstawicielom środowisk ziemiańsko-szlacheckich.
Książka jest pokłosiem seminarium naukowego „Dawne i współczesne znaczenie ziemiaństwa w kształtowaniu tożsamości
kulturowej lokalnej społeczności”, które odbyło się w siedzibie Kujawsko-Pomorskiego Centrum Dziedzictwa w Toruniu 18
lutego 2022 r.
Materiały podzielono na dwie części.
Część pierwsza: Ziemiaństwo a tożsamość kulturowa na Pomorzu (XVIII-XX w.) w badaniach historyczno-antropologicznych) składa się z następujących artykułów:
- Jerzy Dygdała, Szlachta posesjonaci w Prusach Królewskich w XVIII wieku i jej mentalność
- Szczepan Wierzchosławski, Rola ziemiaństwa w kształtowaniu tożsamości narodowej społeczeństwa polskiego Pomorza
Nadwiślańskiego w XIX i na początku XX wieku (1815-1914)
- Tomasz Łaszkiewicz, Ziemiaństwo pomorskie w dwudziestoleciu międzywojennym – zarys charakterystyki grupy
społecznej
- Wojciech Olszewski, Procesy tożsamościowe na polsko-niemieckim pograniczu kulturowym na przełomie XIX i XX wieku
w kontekście dążeń do niepodległości Rzeczypospolitej
- Jacek Lewicki, Antoni Sczaniecki – ostatni dziedzic Nawry. Portret przedstawiciela najmłodszej generacji ziemiaństwa
polskiego okresu dwudziestolecia międzywojennego
Część druga:
Dziedzictwo kulturowe ziemiaństwa w programach działalności muzeów, stowarzyszeń i pamięci potomków szlachty składa się z następujących artykułów:
- Maciej Kraiński, Dobromiła Rzyska-Laube, Muzeum Tradycji Szlacheckiej w Waplewie Wielkim, Pomorski Ośrodek
Kontaktów z Polonią
- Wiesław Kaczmarek, Działalność Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy w utrwalaniu dziedzictwa kulturowego rodów
ziemiańskich
- Maciej Rydel, Działania Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego w celu popularyzacji tradycji ziemiańskich
- Adam Sczaniecki, Moja droga w przywracaniu tożsamości kulturowej domu rodzinnego Sczanieckich w Nawrze
- Małgorzata Piotrowska, Stowarzyszenie Potomków Rodziny Sczanieckich: wyzwania wobec przywracania historycznych
miejsc i kształtowania tożsamości lokalnej