Rozważania Mikołaja Kopernika o spodlonej monecie

 

Wojciech Krzysztof Szalkiewicz

Rozważania Mikołaja Kopernika o spodlonej monecie 

Wydawcy: Media Butterfly, Powiat Olsztyński

Olsztyn 2022

Sygnatura SIRr IV/109

Książka poświęcona jest wieloletnim staraniom o naprawę pieniądza czynionym przez Mikołaja Kopernika.

Astronom wywodzący się z przedsiębiorczej rodziny zajmującej się wydobyciem i handlem miedzią, swoje zainteresowania ekonomiczne odziedziczył po przodkach.

Kwestia "dobrego pieniądza" była wielokrotnie podnoszona przez kupców Elbląga, Gdańska i Torunia.

Mikołaj Kopernik pełniąc funkcję administratora dóbr biskupa warmińskiego również obracał pieniądzem i dokonywał transakcji pieniężnych.

W książce w przystępny sposób opisano na czym polegało zjawisko psucia pieniądza w starożytności i w okresie średniowiecza.

Głównymi sprawcami psucia pieniędzy byli ich emitenci czyli władcy, książęta i królowie.

Autor opisał sytuację monetarna w Prusach i Polsce w XIX wieku, zawracając uwagę na podejmowane próby reform.

Następnie przedstawił historię powstania traktatu Mikołaja Kopernika "Medinata", czyli Rozmyślania o reformie monetarnej Prus Królewskich.

Swój traktat Mikołaj Kopernik przedstawił 21 marca 1522 roku w Grudziądzu na zjeździe stanów Pruskich.

Najobszerniejszą pracą Kopernika na temat gospodarki pieniężnej był memoriał "De monete cudende ratio", czyli Zasady bicia monety.

Ten traktat powstał najprawdopodobniej w 1528 roku.

W książce opisano również inne prace ekonomiczne fromborskiego kanonika.

Osobny rozdział poświęcono "Prawu Kopernika", mówiącemu w uproszczeni, ze zły pieniądz wypiera pieniądz dobry.

Kopernik pisał już o tom w 1517 roku.

Przez wiele lat ekonomiści anglosascy przypisywali to sformułowanie tego prawa Thomasowi Greshamowi w 1559 roku, ale obecnie nie ma wątpliwości co do pierwszeństwa Mikołaja Kopernika.

W ksiązce znajjdziemy również rozdział poświęcony reformie monetarnej Zygmunta Starego, ktora w sumie niewiele zrealizowała z postulatów astronoma.

Książkę zamyka tłumaczenie słynnego traktatu "De monete cudende ratio", czyli O sposobie bicia monety.

Publikacja ma charakter popularnonaukowy.

Autor bardzo interesującą wyjaśnia zagadnienia ekonomiczne.

Całość wzbogacają liczne ilustracje.

Żaneta Bonczkowska - Mennica toruńska od drugiej połowy XIV wieku do 1454 roku

 

Żaneta Bonczkowska

Mennica toruńska od drugiej połowy XIV wieku do 1454 roku
Lokalizacja - Personel - Funkcjonowanie

Wydawnictwo Adam Marszałek

Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2011

Sygnatura SIRr XVI/85

Dzieje i działalność mennicy toruńskiej autorka monografii zbadała opierając się na źródłach zgromadzonych w Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz w Berlinie-Dahlem.

Wykorzystała również szereg wydawnictw źródłowych z "Aktami Zjazdów Stanów Prus Królewskich" na czele.

Uwzględniono również polską i niemiecką literaturę przedmiotu, dotycząca mennic krzyżackich i polityki monetarnej Państwa Zakonnego.

Książkę podzielono na cztery rozdziały.

Rozdział I - Lokalizacja i czas funkcjonowania mennicy toruńskiej

Data rozpoczęcia działalności mennicy toruńskiej i jej siedziba jest są niepewne i toczy się o nie spór wśród badaczy.
Autorka poczyniła w tym względzie szereg ważnych ustaleń.

Rozdział II - Personel mennicy toruńskiej

Struktura zwierzchników i pracowników mennicy była bardzo rozbudowana, stąd rozdział ten jest najobszerniejszy.
Szeroko omówiono stanowisko zwierzchnika mennicy, jego kompetencje, sposób powoływania i odwoływania, skład osobowy i pochodzenie osób sprawujących ta funkcję - braci zakonnych lub mieszczan.

Wśród personelu mennicy wyróżnić można pachołków zwierzchników mennicy i pisarzy, mincerzy, odlewników, obrzynaczy monet, kowali, grawerów, wybijaczy monet, złotników, a nawet kucharzy i kuchennych, pachołków piwicznych, stajennych.

Rozdział III - Polityka monetarna zakonu krzyżackiego

Autorka opisała monety wybijane w toruńskiej mennicy takie, jak brakteaty, półskojce, kwartniki i szelągi.

Scharakteryzowała reformy monetarne zakonu krzyżackiego zarówno w okresie jego rozkwitu, gdy emitowani szelągi, fenigi i złote guldeny oraz w okresie jego upadku po bitwie grunwaldzkiej, gdy w zarządzie mennicy coraz większą rolę zaczęły odgrywać rady miejskie.

Rozdział IV - Działalność finansowa mennicy toruńskiej

Rozdział zawiera informację o wpływach z mennicy, kosztach jej funkcjonowania, wydatkach na produkcję i na płace, oraz o udzielanych przez nią pożyczkach i transakcjach handlowych, w jakie była zaangażowana.

Opracowanie uzupełnia bogata bibliografia źródeł i literatury przedmiotu.