Z dziejów kościołów ewangelickich w dawnych Prusach Królewskich i Książęcych.
T. 1, Tereny dawnych Prus Królewskich
redakcja naukowa: Jarosław Kłaczkow, Grzegorz Jasiński,
Piotr Birecki
Wydawnictwo Adam Marszałek
Toruń 2017
Sygnatura SIRrXXXIV/212a
W roku 2017 obchodzono na świecie Jubileusz 500 lat Reformacji.
To szczególna okazja do refleksji nad historią i stanem współczesnego protestantyzmu.
Redaktorom obu dwutomowej publikacji udało się zaprosić do współpracy najwybitniejszych polskich historyków, badaczy dziejów Prus.
Powstała wydawnictwo kompletne, które w sposób całościowy ujmuje badane czasy i obszary.
Poszczególne rozdziały prezentują wyczerpujący katalog tematów związanych z rozwojem ewangelicyzmu na ziemiach Prus, Pomorza i Pomezanii.
Na terenie Prus Królewskich, znajdujących się pod panowaniem Korony Polskiej Reformacja na stałe zadomowiła się w wielkich miastach Gdańsku, Elblągu i Toruniu na następne 400 lat.
Nie był jej w stanie zdusić nawet silna akcja kontrreformacyjna.
Godne podkreślenia jest, że Reformacja na tym terenie przebiegała w spokojny sposób.
Wystrój późnośredniowiecznych Kościołów nie uległ dewastacji.
Ważnym elementem ewangelickiej tożsamości było podkreślanie roli edukacji, czego wyrazem stało się szkolnictwo ewangelickie z gdańskim gimnazjum akademickim na czele.
Problemem funkcjonowania ewangelicyzmu w Prusach Królewskich była jego atomizacja i brak powiązania w większa strukturę.
W rezultacie nigdy nie powstał tutaj protestancki uniwersytet.
Obecnie spadkobiercą dawnych tradycji protestanckich Prus Królewskich jest Diecezja Pomorsko-Wielkopolska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego z siedzibą w Sopocie.
W tomie znalazło się 12 artykułów naukowych:
1. Piotr Birecki - Powstanie, rozwój i trwanie Kościoła luterańskiego w Prusach Królewskich (1517-1772)
2. Piotr Birecki - Sztuka w służbie luteranizmu na terenie Prus Królewskich (1517-1772)
3. Agnieszka Zielińska - Kościoły ewangelickie na terenie Prus Zachodnich w latach 1772-1920
4. Piotr Birecki - Architektura i sztuka Ewangelickiego Kościoła Unijnego na terenie Prus Zachodnich w latach 1772-1920
5. Jarosław Kłaczkow - Kościoły ewangelickie na Pomorzu Gdańskim i ziemi chełmińskiej w latach 1920-1945
6. Lucyna Żukowska - Ewangelicki Kościół Unijny w drugim Wolnym Mieście Gdańsku (1920-1945)
7. Jerzy Domasłowski - Parafia ewangelicko-augsburska w Bydgoszczy w latach 1945-2017
8. Jerzy Domasłowski - Parafia ewangelicko-augsburska w Grudziądzu w latach 1945-2017
9. Jerzy Domasłowski - Parafia ewangelicko-augsburska w Toruniu w latach 1945-2017
10. Michał Dzimira - Ewangelicy w Lidzbarku Welskim w latach 1945-2017
11. Tadeusz Stegner - Ewangelicy w Trójmieście w latach 1945-1989
12. Tadeusz Steger - Ewangelicy w Trójmieście w latach 1990-2017 (kalendarium)