Dzieciom Potulic

 

Dzieciom Potulic
70. rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu w Polulicach (Lebrechtsdorf)

10. rocznica nadania Zespołowi Szkół w Potulicach imienia "Dzieci Potulic" 

zespół redakcyjny: Tomasz Rogacki, Jacek Kiersznicki, Szymon Niemczewski

Wydawca: Urząd Miasta i Gminy Nakło nad Notecią

Nakło nad Notecia - Potulice 2015

Sygnatura SIRr VIb/8-91

Potulice to miejscowość kojarzona z różnymi obiektami.

Potulice były od XVI wieku siedzibą rodu Potulickich.

Tu znajdował się od połowy XIX wieku ich okazały Pałac.

W 1948 roku pałac został przejęty przez państwo.

Od lat 60-tych XX w. mieści się w nim zakład karny.

W Potulicach do 1940 do 1945 roku funkcjonował niemiecki obóz koncentracyjny przez, który przeszło ok. 25 tysięcy osób.

Było wśród nich tysiące dzieci zmuszanych do niewolniczej pracy.

Na ponad 2000 ustalonych nazwisk ofiar obozu przeszło 800 to dzieci.

W latach 1945-1950 w Potulicach funkcjonował obóz dla ludności niemieckiej.

W tym okresie zmarło w nim ok. 800 dzieci.

W 1998 roku doszło do aktu pojednania polsko-niemieckiego, którego wyrazicielami byli dawni więźniowie obozów Gustav Bekker i Stanisław Gapiński.

Potulice : wspólna trudna przeszłość

 

Potulice : wspólna trudna przeszłość 

Nakło nad Notecią 2002

Sygnatura SIRr VIb/1-73

Publikacja książki jest owocem drogi pojednania polsko-niemieckiego zapoczątkowanej w 1965 roku listem Episkopatu Polski do Episkopatu Niemiec.

Pojednanie ma też swój wymiar indywidualny.

Dwaj więźniowie obozów w Potulicach zapoczątkowali pojednanie nad mogiłami tych którzy nie przeżyli.

Pierwszym był Stanisław Gapiński - więzień obozu w Potulicach w latach 1941-1945.

Drugim był Gustav Becker - więzień obozu przejściowego w Potulicach dla Niemców w latach 1945-1950.

Od 1997 roku odbywają się cykliczne spotkania służące upamiętnieniu przeszłości, ale również zbliżeniu młodzieży z Gimnazjum w Elsterwelda i Liceum w Nakle nad Notecią.

W książce opisano krótko historię miejscowości Potulice.

Wiele miejsca poświęcono historii obozów w Potulicach w latach 1941-1945 oraz w latach 1945-1950.

Opis uzupełniają relacje więźniów.

Do książki dołączono też fotografie dokumentów.

Opracowanie jest publikacja dwujęzyczną.

Obóz internowania w Potulicach 1981-1982

 

Sylwia Galij-Skarbińska

Wojciech Polak

"Nigdy przed mocą nie ugniemy szyi" 

Obóz internowania w Potulicach 1981-1982 

Wydanie 2

Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział w Gdańsku

Warszawa-Gdańsk 2021

Sygnatura SIRr VIb/9-56

W okresie stanu wojennego utworzono 52 obozy internowania, najczęściej wydzielając bloki więzienne, czasem budynki na terenach wojskowych. 

Panowały tam zazwyczaj spartańskie warunki. 

Jedzenie było marne, cele zimne i zapluskwione. 

Przez obozy przeszło ok. 10 tys. osób, głównie opozycjonistów związanych z „Solidarnością”. 

Dzięki swojej postawie internowani szybko wywalczyli polepszenie warunków bytowania, prawo do kontaktu z kapelanem, organizowania prelekcji i wykładów, widzeń z rodzinami i prowadzenia z bliskimi korespondencji. 

Aby to osiągnąć, w niektórych obozach internowani musieli jednak uciekać się do głodówek i innych akcji protestacyjnych. 

Pomocy internowanym i ich rodzinom udzielały podziemne struktury „Solidarności” i Kościół katolicki.

Sylwia Galij-Skarbińska i Wojciech Polak, w oparciu o szeroką bazę źródłową, opisują dzieje obozu internowania utworzonego w więzieniu w Potulicach niedaleko Nakła

W okresie II wojny światowej istniał w Potulicach obóz przesiedleńczy, w którym Niemcy zamordowali lub zagłodzili 1297 osób, w tym 797 dzieci.

Autorzy omawiają okoliczności internowania działaczy „Solidarności”, warunki panujące w obozie, życie codzienne internowanych i organizowane przez nich akcje protestacyjne, życie religijne i działalność edukacyjną. 

Osobny rozdział dotyczy działań wobec internowanych prowadzonych przez Służbę Bezpieczeństwa.

Książkę uzupełniają wykazy osób internowanych i obsady cel w obozie, a także fotografie i fotokopie dokumentów.

Praca składa się z siedmiu rozdziałów:

Rozdział I - Internowania w województwie toruńskim i bydgoskim.

Rozdział II - Pierwsze dni i tygodnie w obozie

Rozdział III - Warunki bytowe internowanych w Potulicach

Rozdział IV - "Internat w Potulicach"

Rozdział V - Kościół katolicki wobec internowanych w Potulicach. Praktyki religijne w obozie

Rozdział Vi - Manifestacje, protesty, demonstracje, głodówki

Rozdział VII - Działalność Służby Bezpieczeństwa wobec internowanych w Potulicach. Zwolnienia z obozu

Jak ustalili autorzy w obozie internowanych było 207 osób.