Błogosławionemu księdzu phm. Stefanowi Wincentemu Frelichowskiemu

 

Zbigniew Grochowski

Błogosławionemu księdzu phm. Stefanowi Wincentemu Frelichowskiemu, patronowi harcerzy polskich,
w podziękowaniu mieszkańcy Chełmży
500 zadań i rozwiązań 

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2022

Sygnatura SIRr IIIB/Frelichowski Stefan

Zbigniew Grochowski jest uznanym autorem wielu popularnonaukowych książek poświęconych historii miast.

Jako długoletni nauczyciel historii wypracował bardzo przystępną formę popularyzacji wiedzy wśród młodzieży.

Opublikował już kilkadziesiąt książek, w których w formie zagadek, za pomocą pytań i odpowiedzi, opowiedział dzieje miast, postaci historycznych, kościołów a nawet dyscypliny sportowej.

Książka "Błogosławionemu księdzu phm. Stefanowi Wincentemu Frelichowskiemu, patronowi harcerzy polskich, w podziękowaniu mieszkańcy Chełmży 500 zadań i rozwiązań " poświęcona jest osobie Stefan Wincenty Frelichowskiego.

Urodził się w Chełmży 22 stycznia 1913 roku.

W Chełmży Stefan Wincenty Frelichowski wstąpił w szeregi harcerstwa.

W harcerstwie działał również w czasie nauki w seminarium w Pelplinie, a po uzyskaniu świeceń kapłańskich został nawet kapelanem Chorągwi Pomorskiej ZHP.

W 2003 roku Stefan Wincenty Frelichowski został ogłoszony Patronem Harcerstwa Polskiego.

Od 1 lipca 1938 roku ks. Stefan Wincenty Frelichowski zaczął pełnić funkcję wikariusza w kościele Najświętszej Marii Panny w Toruniu.

Z Toruniem był związany do aresztowania przez Niemców 11 września 1939 roku.

Był przetrzymywany w Forcie VII w Toruniu, w hitlerowskich obozach w Nowym Porcie Gdańskim, w Stutthofie, w Sachsenhausen - Oranienburg.

W grudniu 1940 roku ostatecznie został uwięziony w obozie koncentracyjnym w Dachau pod Dreznem.

W obozie bł. ks. Stefan Wincenty Frelichowski mimo zakazów kontynuował działalność kapłańską.

Szczególną opieką otoczył zwłaszcza chorych z obozowego szpitala.

Nie zaprzestał służyć chorym, nawet gdy w obozie pod koniec 1944 roku wybuchła epidemia tyfusu.

Dla wycieńczonego 6 latami głodu, zimna, chorób i niewolniczej pracy organizmu było to śmiertelne niebezpieczeństwo.

Bł. ks. Stefan Wincenty Frelichowski zmarł na tyfus 23 lutego 1945 roku (dwa miesiące przed wyzwoleniem obozu) w wieku 32 lat.

Dariusz Meller - Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919

 

Dariusz Meller

Nie damy naszej Chełmży
Starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919
Tło - przebieg - pamięć

Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Chełmża 2017

Sygnatura SIRr VIII/Ch-15

Dariusz Meller jest historykiem, regionalistą pomorskim, działaczem społecznym i samorządowym, kolekcjonerem starych pocztówek i archiwaliów.

Jest autorem wielu felietonów i artykułów historycznych zamieszanych w prasie regionalnej.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępne są również jego książki:

1. Chełmża : kultura w dziejach miasta / Piotr Birecki, Dariusz Meller. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa 2010.

2 .Chełmża wczoraj i dziś : album / zespół redakcyjny: Piotr Birecki, Dariusz Meller, Marcin Seroczyński. - Chełmża ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 2009.

3. Chełmża ze starej fotografii = Chełmża in the old pictures = Chełmża auf altem Foto / [opisy zdjęć Dariusz Meller, Leszek Pachoń]. - Chełmża : Black Ball ; na zlec. Zarządu Miasta cop. 1998.

4. Jubileusz 25-lecia NSZZ "Solidarność" w Cukrowni Chełmża : Chełmża, 10-19 IX 2005 / [oprac. tekstu i red. Dariusz Meller ; zdjęcia Kazimierz Pająk]. - Chełmża : NSZZ "Solidarność"
Cukrowni Chełmża, 2005.

5. Krótko historia Chełmży : (łod pirszych poczunktów do dzisioj) / Dariusz Meller. - Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2004.

6. Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919 : tło - przebieg - pamięć / Dariusz Meller. - Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 2017.

7. NSZZ "Solidarność" Cukrowni Chełmża w latach 1980-2002 / Dariusz Meller. - Chełmża : NSZZ "Solidarność" Cukrowni Chełmża 2003.

8. Słownik biograficzny Chełmży i okolic. Z. 1 / pod red. Dariusza Mellera ; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Prejsa w Chełmży. - Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek cop. 2001.

9. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. - Chełmża ; Toruń : Pracownia Sztuk Plastycznych 2015.

10. Słownik gwary używanej w Chełmży i okolicach : (tzw. gwara chełmińska) / Dariusz Meller. - Chełmża : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne, 2002.

11. Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" w Chełmży w latach 1895-1939 / Dariusz Meller. - Chełmża : Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Prejsa, 2005

Książka "Nie damy naszej Chełmży : starcie z Grenzschutzem 28 stycznia 1919 : tło - przebieg - pamięć" jest niezwykle cennym opracowaniem.

Autor przypomniał szerokiemu gronu czytelników dramatyczne wydarzenia jakie towarzyszyły powrotowi Pomorza i ziemi chełmińskiej do Polski po 1918 r.

Przedmiotem opracowania jest powstanie chełmżyńskie z 28 stycznia 1919 roku.

W trakcie walk z niemieckim Grenzschutzem zginęło wówczas siedmioro Polaków.

Dariusz Meller nakreślił szerokie tło historyczne tamtych wydarzeń.

Posiłkował się przy tym również utworami literackimi jakie były zamieszczane w prasie pomorskiej.

Autor przedstawił losy mieszkańców Chełmży w ostatnich latach zaboru pruskiego.

Przypomniał wagę I wojny światowej, jej obecność w świadomości zbiorowej, charakterystykę, wpływ na życie mieszkańców Pomorza i Chełmży.

Omówił przebieg rozruchów do jakich doszło w Chełmży jeszcze podczas wojny 14 i 15 lipca 1917 roku, w których pierwszorzędną role odegrały chełmżyńskie kobiety.

W książce obszernie przedstawiono przebieg powstania chełmżyńskiego, czyli starcia miejscowych Polaków z oddziałem Grenzschutzu 28 stycznia 1919 roku.

Opisano również ich znaczenie oraz przypomniano powstałą na ich podstawie opowieść drukowaną w prasie pomorskiej w odcinkach.

Następnie autor odtworzył przebieg przyłączenia Chełmży do Polski 21 stycznia 1920 roku.

Przedstawił również dalsze losy głównych bohaterów wydarzeń chełmżyńskich.

Przypomniał obchody patriotyczne organizowane w okresie II Rzeczpospolitej w Chełmży ku uczczeniu wydarzeń z 1919 i 1920 roku.

Na koniec autor zbadał obecność gwary chełmińskiej w opisywanych wydarzeniach.

Książkę uzupełniają fotografie i dokumenty.

Dariusz Łubkowski - Poznaj Chełmżę z Łozusiem : historia i teraźniejszość

 

Dariusz Łubkowski

Poznaj Chełmżę z Łozusiem
Historia i teraźniejszość

Wydawca:
Towarzystwo Przyjaciół Chełmży

Chełmża 2017

Sygnatura SIRr XXXIIb/100

Dariusz Łubkowski z zawodu jest inżynierem, specjalistą z zakresu przetwórstwa materiałów polimerowych.

Opublikował na ten temat kilkadziesiąt artykułów naukowych w czasopismach branżowych.

Od lat pasjonuje się rownież dziejami Chełmży.

W miesięczniku "Głos Chełmżyński" regularnie publikuje artykuły o tematyce historycznej, kulturalnej i sportowej.

Kolejnym polem jego działalności jest tworzenie książek dla dzieci.

W Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu dostępne są następujące jego publikacje:

Poznaj Chełmżę z Łozusiem : historia i teraźniejszość / Dariusz Łubkowski. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży, 2017.

Przygody świetlika Edzia : urodziny / Dariusz Łubkowski ; [il. Agnieszka Milewska]. - Chełmża ; Wąbrzeźno :Towarzystwo Przyjaciół Chełmży [etc.] 2014.

Wierszyki o zwierzętach / Dariusz Łubkowski ; ilustracje Krystyna Kwiatkowska. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży 2017.

Chełmża : fakty, mity, legendy / Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński. - Wąbrzeźno ; Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży [etc.] 2012.

Wierszyki o zwierzętach / Dariusz Łubkowski ; [rys. Mirosława Grabowska]. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży [etc.] 2012.

Chełmża : fakty, mity, legendy / Dariusz Łubkowski, Marcin Seroczyński. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Wąbrzeźno : Wąbrzeskie Zakłady Graficzne 2016.

Po lądzie, po wodzie i w powietrzu / Dariusz Łubkowski ; rysunki Agnieszka Milewska. - Chełmża : Towarzystwo Przyjaciół Chełmży ; Wąbrzeźno : Wydawnictwo Wąbrzeskie Zakłady Graficzne Spółka z o.o. 2016.

50 lat Koła Zakładowego SIMP przy Instytucie Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników w Toruniu : zarys działalności w latach 1967-2017 / Dariusz Łubkowski ; Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich. -Toruń : Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników 2017.

Bajki i legendy powiatu toruńskiego czyli Podtoruńskie czary-mary / [koncepcję książki obmyśliła, część legend napisała, pozostałe opracowała i zredagowała Malwina Rouba ; autorami legend są Dariusz Łubkowski et al.]. - Toruń :Starostwo Powiatowe 2015.

45 lat Koła Zakładowego SIMP przy Instytucie Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników w Toruniu : zarys działalności w latach 1967-2012 / Dariusz Łubkowski, Jan Michalak ; Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich. - Toruń : Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników 2012.

Bohaterem najnowszej książki Dariusza Łubkowskiego jest Łozuś.

Postać Łozusia wymyśliła w 2013 roku Anna Pawlikowska, która wygrała konkurs na opracowanie projektu maskotki promującej Chełmżę.

Imię Łozusia nawiązuje do pierwotnej nazwy Chełmży - Łoza.

Książka Dariusza Łubkowskiego jest skierowana do najmłodszych mieszkańców Chełmży.

Zawiera przystępnie podane, podstawowe informacje o zabytkach miasta - konkatedrze pw. Świętej Trójcy, kościele pw. św. Mikołaja Biskupa, ratuszu miejskim, kaplicy rodziny Kalksteinów, grobowcu rodziny Zawiszów Czarnych, budynku dworca kolejowego.

Autor zamieścił biogramy błogosławionych chełmżan ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego i  Juty von Sangerhausen, oraz informacje o odwiedzinach w Chełmży prezydentów Stanisława Wojciechowskiego i Ignacego Mościckiego, generała Józefa Hallera i kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Lektura książki pozwoli też poznać przygotowane dla dzieci atrakcje miasta z dziedziny sportu, turystyki i rekreacji, takie jak Jezioro Chełmżyńskie, plażę miejską, pomost spacerowy, siłownie plenerowe, place zabaw, skatepark, "małą architekturę", stadion miejski, boiska "Orliki", halę sportowo-widowiskową i krytą pływalnie.

Osobny rozdział książki poświęcony jest Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chełmży.

Książka zawiera również wykaz miejskich legend.

Na koniec autor przypomniał tytuły filmów i seriali kręconych w Chełmży.

Książka jest bardzo przyjazna dzieciom, pisana dużą czcionką, kolorowa, z wieloma fotografiami.

Rysunki Łozusia wykonała Agnieszka Milewska.

Franciszek Kuczka, Józef Strzałkowski - Chełmżyńskie ogrody działkowe

 

Franciszek Kuczka
Józef Strzałkowski

Chełmżyńskie ogrody działkowe

Wydawnictwo:
Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Chełmża 2012

Sygnatura SIRr VIII/Ch-13

Historia ogrodów działkowych w Chełmży sięga 1935 roku.

Stanowiły one i stanowią ważny element życia codziennego mieszkańców.

Troska o ogrody pielęgnowana jest przez kolejne pokolenia.

Rodzinne ogrody działkowe na trwale wpisały się w polską obyczajowość.

Autorzy monografii "Chełmżyńskie ogrody działkowe" bardzo starannie opisali ich przeszłość oraz dzień dzisiejszy.

Przybliżono również sylwetki szczególnie zasłużonych działkowców.

Książka jest bogato ilustrowana - możemy zapoznać się z mnóstwem zdjęć dokumentujących pasje poszczególnych działkowców i działalność rodzinnych ogrodów działkowych.