Izabela Mazanowska
Radzim 1939 : zbrodnie w obozie Selbstschutz Westpreussen
Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Gdańsku
Gdańsk-Warszawa 2022
Sygnatura SIRr VIb/8-95
Monografia ukazuje metody działania Selbstschutzu, a także – dzięki wykorzystaniu materiałów z niemieckich archiwów – zawiera charakterystykę sprawców zbrodni.
Ponadto autorka stworzyła imienną listę ofiar.
Obóz w Radzimiu był miejscem, w którym gromadzono i przetrzymywano więźniów - Polaków oraz Żydów, mieszkańców powiatów sępoleńskiego, chojnickiego i tucholskiego.
W okresie od września do początku grudnia 1939 r. na terenie majątku Radzim i w jego okolicach rozstrzelano lub zamordowano w inny sposób (np. przy użyciu narzędzi) co najmniej 109 osób.
Z obozem są związane również takie miejsca kaźni jak majątek Komierowo i Rudzki Most koło Tucholi.
Ze względu na krótki okres swojego istnienia obóz jest mało znany poza powiatami, z których pochodziły ofiary.
Celem autorki było nie tylko pogłębienie wiedzy lokalnej społeczności, lecz także uświadomienie szerszemu gronu odbiorców, w jaki sposób Niemcy eksterminowali mieszkańców Pomorza Gdańskiego w pierwszym miesiącach okupacji.
