Bydgoska krwawa niedziela 3-4 września 1939 roku

 

Włodzimierz Jastrzębski

Bydgoska krwawa niedziela 3-4 września 1939 roku

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2022

Sygnatura SIRr VIII/B-95

Prof. dr. hab. Włodzimierz Jastrzębski był znanym polskim historykiem i publicysta, nauczycielem akademickim na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Specjalizował się w tematyce II wojny światowej.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest kilkadziesią jego książek, m.in.:

• Bydgoska krwawa niedziela 3-4 września 1939 roku 
• Cichociemny z Bydgoszczy i inne opowieści historyczne 
• Dywersja czy masakra? : cywilna obrona Bydgoszczy we wrześniu 1939 r 
• Echa wydarzeń bydgoskich z 3 i 4 września 1939 roku na Nizinie Nadwiślańskiej : od Łęgnowa do Solca Kujawskiego
• Leon Janta Połczyński (1867-1961) - minister i senator z Borów Tucholskich 
• Major Żychoń i bydgoska ekspozytura wywiadu 
• Mniejszość niemiecka w Polsce we wrześniu 1939 roku 
• Polityka narodowościowa w okręgu Rzeszy Gdańsk - Prusy Zachodnie (1939-1945) 
• Potulice : hitlerowski obóz przesiedleńczy i pracy : luty 1941 r. - styczeń 1945 r. 
• Szkice z dziejów Chojnic i okolic w XX wieku 
• Terror i zbrodnia : eksterminacja ludności polskiej i żydowskiej w rejencji bydgoskiej w latach 1939-1945 
• W dalekim, obcym kraju : deportacje Polaków z Pomorza do ZSRR w 1945 roku 
• Wojenne i sejmowe bitwy i potyczki : Juliusz Dudziński (1893-1939) - legionista, szwoleżer, ziemianin i poseł na Sejm RP z podbydgoskiego Gościeradza 

Profesor Włodzimierz Jastrzębski wiele lat poświęcił na badanie jednego z  najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń w stosunkach polsko-niemieckich.

Od lat historycy polscy i niemieccy wiodą spór dotyczący oceny wydarzeń bydgoskiego września 1939 roku. 

Po obydwu stronach powstało na ten temat wiele książek i opracowań. 

Autor książki uznaje fakt poniesienia śmierci w wydarzeniach bydgoskiej krwawej niedzieli przez 365 bydgoszczan, w tym około 2/3 Niemców.

Zwraca jednak uwagę, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających jednoznacznie przeprowadzanie przez Niemców w Bydgoszczy dywersji.

Niemcy po wkroczeniu w dniu 5 września 1939 roku do Bydgoszczy pałali zemstą za poniesione straty osobowe i wzięli odwet w mieście i okolicy w postaci 30 tysięcy zamordowanych Polaków i Żydów,

Książka skład się z siedmiu rozdziałów.

Rozdział I - Dywersja w teorii i praktyce międzywojennego Wojska Polskiego

Rozdział II Działalność na Pomorzu Gdańskim Ochotniczego Pułku Błękitnego Pogotowia Obrony Kraju Związku Hallerczyków

Rozdział III - Nic za darmo. Obrona przedmościa Bydgoszczy we wrześniu 1939 roku według koncepcji gen. M. Tokarzewskiego i dowództwa 62 pułku piechoty

Rozdział IV - Cywilna obrona Bydgoszczy we wrześniu 1939 roku

Rozdział V - Przebieg wydarzeń 3 i 4 września 1939 roku

Rozdział VI - Fikcje i legendy bydgoskiego września 1939 roku

Rozdział VIII - Historiografia o bydgoskiej krwawej niedzieli

Stefan Cosban-Woytycha, Ryszard Sobczak - Dywersja i sabotaż na Pomorzu Gdańskim 1939-1945

 

Stefan Cosban-Woytycha
Ryszard Sobczak

Dywersja i sabotaż na Pomorzu Gdańskim 1939-1945

Wydawnictwo Poligraf

Brzezia Łąka 2017

Sygnatura SIRr VIb/8-71

W opracowaniu przedstawiono różne metody walk dywersyjno-sabotażowych, jakie stosowały polskie organizacje niepodległościowe w walce z Niemcami na Pomorzu Gdańskim.

Autorzy monografii oparli się na szerokiej bazie źródłowej i wykorzystali szereg dokumentów, pamiętników, wspomnień i artykułów naukowych.

Książka przynosi wiele nowych ustaleń dotyczących akcji dywersyjnych i sabotażu gospodarczego.

Akcje dywersyjno-sabotażowe licznych na Pomorzu Gdańskim organizacji podziemnych przyczyniły się do osłabienia niemieckiego potencjału militarnego.

Miały również wpływ psychologiczny na społeczeństwo niemieckie, gdyż przeprowadzano je na terenach wcielonych do Rzeszy.

W książce opisano sytuację na Pomorzu Gdańskim w przededniu wojny i w jej początkowym okresie.

Opisano początki ruchu partyzanckiego w Borach Tucholskich i życie partyzanckie w leśnych bunkrach i schronach.

Zwrócono również uwagą na rekrutację i szkolenie organizacji paramilitarnych w przededniu wybuchu wojny.

Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół', Związek Strzelecki, Tajna Organizacja Wojskowa "Grunwald" miały duży udział w szkoleniu wojskowym, szkoleniu dywersyjnym, szkoleniu wywiadowczym i szkoleniu na potrzeby sabotażu.

W okresie wojny dużą rolę odegrał oczywiście Związek Walki Zbrojnej  i Armia Krajowa, ale i mniejsze oddziały partyzanckie jak "Świerki",  Polska Armia Powstania, Gryf Pomorski, Komenda Obrony Polski.

Autorzy opracowania opisali terror i masowe niemieckie zbrodnie na Pomorzu Gdańskim w początkowym okresie wojny,

Kolejne rozdziały książki były poświęcone rozmaitym metodom walki dywersyjnej i sabotażu.

Opisano akcje dywersyjno-sabotażowe przeciwko niemieckiemu przemysłowi zbrojeniowemu.

Wielką rolę odegrał sabotaż zwłaszcza w zakładach amunicyjnych.

Opisano akcje dywersyjno sabotażowe przeciwko transportowi niemieckiemu.

Pomorscy partyzanci przeprowadzali akcje wymierzone w niemiecką kolej oraz napady na transporty rolno-spożywcze.

Opisano również akcje sabotażowe wymierzone w administrację niemiecką i agentów gestapo.

Opisano sabotaż i dywersję w niemieckich zakładach pracy, w przemyśle i rolnictwie.

Przejawem sabotażu gospodarczego było też wyrządzanie  szkód i niszczenie sprzętu kolejowego, drogowego i lotniczego.

Osobno opisano działalność dywersyjno-sabotażową przeciwko niemieckiemu przemysłowi stoczniowemu i przeciwko niemieckim statkom i okrętom

Na zakończenie opracowania opisano ściganie sprawców sabotażu i dywersji przez niemiecki wymiar sprawiedliwości.

Represje obejmowały osoby świeckie i duchownych.

Cennym uzupełnieniem monografii są załączone do niej tabele przedstawiające wyniki akcji sabotażowych, efekty działań dywersyjnych, zestawienie akcji dywersyjnych przeciwko niemieckiej  kolei i zestawienie akcji sabotażowych wymierzonych w przemysł stoczniowy.