Dział Informacyjno-Bibliograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 8 odcinka naszego podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza".
Podcast poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym Kujaw i Pomorza.
Dziś polecamy Państwu książkę "Wanda Błeńska. Spełnione życie".
Autorkami
książki są Marta Jelonek i Joanna Gadzińska.
Najważniejszą
częścią edycji jest zapis wywiadu-rzeki, jaki autorki odbyły z Wandą Błeńską.
Książka jest zapisem rocznej rozmowy autorek z Wandą Błeńską.
Zawiera bardzo dużo zdjęć.
Jest to biografia osoby, która mimo bardzo trudnego życia i ciężkiej pracy, zawsze była pogodna, radosna i obdarzała ludzi swoim promiennym uśmiechem.
Mimo braku personelu, pomieszczeń, specjalistycznego sprzętu, lekarstw stworzyła w kraju ogarniętym wojną domową wyróżniający się na świecie ośrodek leczenia trędowatych.
Wanda
Błeńska przeżyła dwie wojny światowe, uwięzienie za działalność w Armii
Krajowej, mrok polskiego komunizmu, chwile strachu w Ugandzie w której przez 43
lata opiekowała się chorymi na trąd.
To
kobieta odważna, lekarka, misjonarka, Matka Trędowatych.
Nie
bała się realizować swoich marzeń.
Jest
jedną z najpiękniejszych postaci polskiej medycyny.
Sejmik
Województwa Kujawsko-Pomorskiego ustanowił 2021 rok Rokiem Wandy Błeńskiej.
Transkrypcja podcastu
PODCAST
O książce: Wanda Błeńska. Spełnione
życie
Dzień
dobry
Zapraszam
Państwa do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”,
który poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu
kujawsko-pomorskiego.
Nazywam
się Grzegorz Barecki i jestem pracownikiem Działu
Informacyjno-Bibliograficznego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy
Kopernikańskiej w Toruniu.
Dział
ten zajmuje się między innymi:
· - pieczą
nad księgozbiorem regionalnym,
· - udostępnianiem
książek i czasopism z terenu Kujaw i Pomorza,
· - udzielaniem
informacji o naszym regionie.
W
Informatorium zgromadziliśmy kilka tysięcy książek i czasopism poświęconych
regionowi kujawsko-pomorskiemu.
Na
dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę „Wanda Błeńska.
Spełnione życie” – wydanie drugie poszerzone.
Autorkami
książki są Marta Jelonek i Joanna Gadzińska.
Wanda
Błeńska przeżyła dwie wojny światowe, uwięzienie za działalność w Armii
Krajowej, mrok polskiego komunizmu, chwile strachu w Ugandzie w której przez 43
lata opiekowała się chorymi na trąd.
To
kobieta odważna, lekarka, misjonarka, Matka Trędowatych.
Jan
Paweł II nazwał ją Ambasador Misyjnego Laikatu.
Nie
bała się realizować swoich marzeń.
Często
powtarzała „Jeśli macie dobre, świetlane pomysły, to je pielęgnujcie. Nie
dajcie im zasnąć, nie oduczajcie ich”.
Jest
jedną z najpiękniejszych postaci polskiej medycyny, damą Orderu Uśmiechu,
wybrana została Poznanianką Stulecia.
Sejmik
Województwa Kujawsko-Pomorskiego ustanowił 2021 rok Rokiem Wandy Błeńskiej.
Wanda Błeńska miała bardzo bliskie
związki z Toruniem.
Urodziła
się w Poznaniu w 1911 roku, ale w 1920 roku zamieszkała w Toruniu, gdzie jej
ojciec Teofil pracował jako wizytator szkolny w Kuratorium Oświaty.
Wanda
Błeńska uczęszczała do Miejskiego Gimnazjum Żeńskiego w Toruniu.
Pierwszą
Komunię Świętą i Sakrament Bierzmowania przyjęła w kościele Św. Jakuba.
W
1928 roku zdała w Toruniu egzamin maturalny.
Po
studiach w Poznaniu wróciła w 1934 roku do Torunia.
Pracowała
w Szpitalu Miejskim a od 1936 roku do 1945 w Państwowym Zakładzie Higieny w
Toruniu.
W
1939 roku na krótko przeniosła się do Gdyni, ale po wybuchu wojny powróciła do
Torunia.
Tu
w 1942 roku zmarł jej ojciec.
W czasie
okupacji niemieckiej zaangażowała się w działalność konspiracyjną.
Była
członkiem Armii Krajowej i Gryfa Pomorskiego.
W
1944 roku została aresztowana, ale po 2 miesiącach udało się ją wykupić z
więzienia.
Po
zakończeniu wojny przenosiła się na krótko do Gdańska, a w 1946 roku
nielegalnie przedostała się na Zachód.
Od
1950 do 1993 roku była świecką misjonarka i leczyła chorych na trąd w Ugandzie.
W
1994 roku powróciła do Polski i zamieszkała na stale w Poznaniu, gdzie zmarła w
2014 roku w wieku 103 lat.
Pierwsze wydanie książki „Wanda Błeńska.
Spełnione życie” ukazało się w 2011 roku, jeszcze za życia Wandy Błeńskiej
(1911-2014).
Wydanie
drugie ukazało się w 2019 roku w Wydawnictwie Święty Wojciech z Poznania.
Najważniejszą
częścią edycji jest zapis wywiadu-rzeki, jaki autorki odbyły z Wandą Błeńską.
Wydanie
drugie zostało poszerzone o nowe archiwalne zdjęcia, między innymi te z okresu
dzieciństwa.
Powiększył się również aneks do książki,
na który składają się:
-
Kalendarium,
-
Lista odznaczeń, nagród i tytułów honorowych przyznanych doktor Wandzie
Błeńskiej,
-
Kilka kart z pamiętnika Wandy Błeńskiej,
-
„Misyjne świadectwo” – wypowiedź doktor Wandy Błeńskiej zamieszczona w tomie
„Misjonarze polscy w świecie”
- Fragment
przemówienia dr. Josepha Kawumy, ucznia i sukcesora doktor Błeńskie, podczas
uroczystości sześćdziesięciolecia Centrum Leczenia Trądu w Bulubie, 29 czerwca
1994 roku
-
Przemówienie Rektora Akademii Medycznej, prof. Janusza Gadzinowskiego, podczas
uroczystości przyznania doktoratu honorowego doktor Wandzie Błeńskiej w
Poznaniu, dnia 5 października 1994 roku
-
„Pokochałam swoją pracę wśród trędowatych” – wykład doktorski Wandy Błeńskiej,
podczas uroczystości przyznania doctoratu honoris causa Akademii Medycznej w
Poznaniu
-
„Czy lekarz może być przyjacielem chorego?” – jeden z ostatnich publicznych
wykładów doktor Wandy Błeńskiej z 1999 roku w Poznaniu
-
Homilia wygłoszona przez abp Henryka Hosera podczas uroczystości pogrzebowych
doktor Wandy Błeńskiej
-
„Uganda – podstawowe informacje” – artykuł dr Jędrzeja Gadzińskiego z
Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
-
„Czym jest trąd” – artykuł Eweliny Ferenc, lekarki, uczestniczki wypraw
misyjnych
Aneks do książki składa się również ze
wspomnień o doktor Wandzie Błeńskiej.
Autorami
wspomnień są:
-
Henryk Nowak, lekarz, przez kilka lat pracował z doktor Wandą Błeńską
-
Magdalena Plekan, świecka misjonarka, od 2015 roku pracuje w Etiopii
- Jan Wieliński, w latach 1977-1981 sekretarz
Ambasady Polskiej w Nairobi
-
dr Ryszard Piasek, podróżnik i filmowiec
-
Michał Kaniewski, dyrektor Szkoły im. Wandy Błeńskiej w Kowalach
-
Jadwiga Grysa, członkini Sekcji Misjologicznej Klubu Inteligencji Katolickiej w
Poznaniu
-
ks. Krzysztof Skowroński, na początku drogi duszpasterskiej był wikariuszem
Parafii Dobrego Pasterza w Poznaniu, na terenie której mieszkała doktor Błeńska
po powrocie do Polski
-
Anna Wojtacha, lekarz onkolog, jako studentka medycyny odbywała praktyki w
ośrodkach misyjnych w Zambii i Ugandzie
-
Joanna Muszyńska – reaktywowała Akademickie Koło Misjologiczne, w którym
działała niegdyś Wanda Błeńska
-
Barbara Uszko-Dudzińska, misjonarka świecka w Kamerunie, członek Krajowej Rady
Misyjnej
-
Ewelina Ferenc – lekarka
-
dr Norbert Rehlis – specjalista medycyny tropikalnej
-
ks. Romuald Szczodrowski – dr misjologii, misjonarz w Zambii
-
Tadeusz Głuszko – krewny doktor Wandy Błeńskiej
-
Barbara Filipiak - emerytowany pracownik
naukowo-dydaktyczny w Katedrze Histologii Akademii Medycznej w Poznaniu
-
Danuta Świątek – dyrektor Piątkowskiej Szkoły Uspołecznionej i Społecznej im.
dr Wandy Błeńskiej
-
Joanna Łączkowska-Przybylska – wnuczka dr. med. Józefa Czyżaka
-
dr Barbara Skoryna-Karcz, lekarz w Klinice Chorób Tropikalnych i Pasożytniczych
w Szpitalu Klinicznym w Poznaniu
Ważnym
uzupełnieniem książki jest film dokumentalny pt. „Dokta. Dr Wanda Błeńska
lekarka trędowatych w Ugandzie”
Autorem
filmu jest Ryszard Piasek, podróżnik i filmowiec, autor 130 filmów
dokumentalnych.
Nakręcił
filmy o największych polskich misjonarzach:
- kardynale
Adamie Kozłowieckim
-
ojcu Marianie Żelazku
-
doktor Wandzie Błeńskiej
Film
trwa 29 minut.
Zawiera
unikalne zdjęcia z ośrodka leczenia trądu w Bulubie w Ugandzie.
Film
zawiera również wypowiedzi Wandy Błeńskiej nagrane w jej poznańskim mieszkaniu.
Wywiad Wandy Błeńskiej z Martą Jelonek i
Joanną Gadzińską został podzielony na 7 rozdziałów.
Książka
rozpoczyna się od modlitw Ojcze Nasz i Zdrowaś Maryjo przytoczonych w języku
luganda.
Głęboka
wiara katolicka odgrywała w życiu Wandy Błeńskiej pierwszorzędna rolę.
W
2020 roku rozpoczęto proces beatyfikacyjny Wandy Błeńskiej.
Wywiad
rozpoczyna wstęp „Za progiem innego świata”.
Autorki
opisują w nim pokój Wandy Błeńskiej, w którym obędzie się rozmowa.
Rozdział
I „ Wspomnienia z dzieciństwa” rozpoczyna się od narodzin bohaterki.
Czytamy
o jej rodzicach i rodzeństwie.
Poznajemy
dziecięce zabawy.
Dowiadujemy
się o największym marzeniu małej Wandy Błeńskiej, jakim było zostać lekarką na
misjach.
Bohaterka
opowiada o swych lekturach, kształceniu domowym i nauce w toruńskim gimnazjum.
Rozdział II „ Życie studenckie”
poświęcony jest latom 1928-1934.
Wanda
Błeńska opowiada o studiach na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Adama
Mickiewicza w Poznaniu.
Na
pierwszym roku było 300 studentów i tylko 15 studentek.
Wanda
Błeńska rozpoczynając studia nie miała jeszcze ukończonych siedemnastu lat.
Bohaterka
opowiada o wykładowcach, o nauce i o spędzaniu wolnego czasu przez studentów.
Wiele
miejsca poświęca swojej działalności w Akademickim Kole Misjologicznym.
Rozdział III „Początki pracy i trudny
czas wojny” poświęcony jest latom 1934-1950.
Wanda
Błeńska opowiada o swojej pracy w Szpitalu Miejskim w Toruniu i w Państwowym
Zakładzie Higieny w Toruniu.
Ale
głównym tematem rozmowy są jej przeżycia z okresu okupacji niemieckiej.
Opowiada
o działalności w Armii Krajowej i Gryfie Pomorskim.
Dowiadujemy
się o okolicznościach jej aresztowania i wykupienia z więzienia.
Autorki
skłoniły bohaterkę do wspomnień o wyjeździe do oflagu – obozu jenieckiego,
gdzie był więziony jej brat Roman.
Udała
się tam, by go leczyć, gdy dowiedziała się o jego złym stanie zdrowia.
Po
wojnie po raz drugi przedostała się nielegalnie z komunistycznej Polski do
umierającego brata do Niemiec w 1946 roku.
Ukryła
się na statku w budce na węgiel.
W
Niemczech zgłosiła się do „Pestek” czyli
Pomocniczej Służby Kobiet, działajcej przy dywizji gen. Stanisława Maczka.
Po
demobilizacji uczęszczała na kursy medycyny tropikalnej w Niemczech i w
Wielkiej Brytanii.
Rozdział IV „Uganda. Urzeczywistnienie
dziecięcych marzeń” to najobszerniejsza część książki.
Poświęcony
jest pobytowi Wandy Błeńskiej w Ugandzie w latach 1950-1993.
Wanda
Błeńska opowiada o trudnych początkach swojej misji.
Wspomina
zwierzęta, którymi się opiekowała.
Opowiada
o przyjaciołach z Polski, którzy ją odwiedzali.
Dowiadujemy
się o trudnych chwilach, które pomagała przetrwać jej wiara w Bożą pomoc.
Wspomina
o współpracy z innymi misjonarzami.
Opowiada
o stosunku mieszkańców Ugandy do obcokrajowców.
Dowiadujemy
się wielu szczegółów o życiu codziennym Ugandyjczyków.
Autorki
skłaniają bohaterkę do opowiedzenia o jej relacjach z pacjentami.
Rozdział V „Powołanie. Lekarz na
misjach” poświęcony jest pracy lekarza.
Bohaterkę
nazywano Matką Trędowatych.
Opowiada
ona o chorobie jaką jest trąd.
Dowiadujemy
się nie tylko o skutkach fizycznych trądu, ale również o skutkach społecznych.
Wanda
Błeńska wspomina o oswajaniu lęku pacjentów i ich otoczenia przed chorobą i
chorymi.
Czytamy
o roli szamanów w społeczeństwie ugandyjskim.
Bohaterka
opowiada o odwiedzaniu chorych w ich wsiach i domach.
Czytamy
o trudnościach w leczeniu chorych.
Dowiadujemy
się o prowadzeniu leprozorium - szpitala
dla trędowatych.
Czytamy
o problemach w porozumiewaniu się z pacjentami, mówiącymi w różnych językach.
Rozdział VI „Przyjaciele” dotyczy niezwykłych
ludzi , z którymi dane było się spotkać Wandzie Błeńskiej.
Bohaterka
opowiada o spotkaniu z Janem Pawłem II,który w 1993 roku odwiedził Ugandę.
W
Indiach Wanda Błeńska spotkała też Matkę Teresę z Kalkuty.
Jej
serdecznym przyjacielem był ojciec Marian Żelazek, który w latach 1949-2006
opiekował się trędowatymi w Puri w Indiach.
Rozdział VII „Powroty...” poświęcony
jest latom 1994-2014.
Ostatni
okres życia spędziła Wanda Błeńska w Polsce w Poznaniu.
Opowiada
o licznych spotkaniach młodzieżą, na których propaguje ideę misyjną.
Autorki
wywiadu skłoniły ja również do udzielenia cennych rad dla osób wyjeżdżających
na misje.
Wywiad-rzekę Marty Jelonek i Joanny
Gadzińskiej zamyka posłowie.
Autorki
w sposób bardzo osobisty wspominają swoje spotkania z Wandą Błeńską.
Poznajemy
kulisy pracy nad publikacją.
Bardzo polecam lekturę książki „Wanda
Błeńska. Spełnione życie”.
Książka
jest zapisem rocznej rozmowy autorek z Wandą Błeńską.
Zawiera
bardzo dużo zdjęć.
Jest
to biografia osoby, która mimo bardzo trudnego życia i ciężkiej pracy, zawsze
była pogodna, radosna i obdarzała ludzi swoim promiennym uśmiechem.
Nigdy
się nie skarżyła i nie narzekała.
Nigdy
nie mówiła źle o innych ludziach i nie chowała uraz.
Mimo
wszystkich trudności, nigdy się nie poddawała.
Mimo
braku personelu, pomieszczeń, specjalistycznego sprzętu, lekarstw stworzyła w kraju
ogarniętym wojną domową wyróżniający się na świecie ośrodek leczenia
trędowatych.
Był to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka
Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję najciekawsze książki związane z naszym
regionem.
Wszystkie
one są dostępne w Dziale Informacyjno-Bibliograficznym Książnicy
Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8.
Dziękuję
za uwagę i pozdrawiam serdecznie.
