Podcast o książce "Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia"

Dział Informacyjno-Bibliograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 21 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom, dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia” autorstwa Michała Wiśniewskiego.

Michał Wiśniewski jest znanym w regionie społecznikiem zaangażowanym w ratowanie starych cmentarzy.

Jest prezesem zarejestrowanego w kwietniu 2017 roku "Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw".

Jego członkowie działają jednak aktywnie już od 2009 roku.

Stowarzyszenie opiekuje się zapomnianymi cmentarzami - z reguły są to nekropolie innowiercze, świadczące o bogatym, urozmaiconym i wielokulturowym dziedzictwie regionu Pomorza i Kujaw.

W lewobrzeżnej części miasta znajduje się sześć cmentarzy protestanckich, którym poświęcona jest książka.

Bez publikacji Michała Wiśniewskiego i bez działalności "Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw" pejzaż przeszłości Czerniewic, Podgórza, Rudaka i Stawek byłby dziś zupełnie inny i uboższy.

Na sytuację cmentarzy negatywny wpływ ma utrwalony po wojnie stereotyp obcości cmentarzy ewangelickich, nazywanych poniemieckimi, za czym szło przyzwolenie społeczne na likwidowanie znajdujących się na nich nagrobków.

Dopiero w ostatnich kilku latach nastąpiły zmiany w postrzeganiu tego trudnego dziedzictwa, czego wyrazem stały się kolejne akcje porządkowo-remontowe, przeprowadzane przez wolontariuszy przy współudziale władz miasta. 

 

 

 

  

Transkrypcja:

 

Podcast o książce „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia”

Dzień dobry 

Zapraszam Państwa do wysłuchania 21 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom, dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

Nazywam się Grzegorz Barecki i jestem pracownikiem Działu Informacyjno - Bibliograficznego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.

Dział ten zajmuje się między innymi:

•                 pieczą nad księgozbiorem regionalnym,

•                 udostępnianiem książek i czasopism z terenu Kujaw i Pomorza,

•                 udzielaniem informacji o naszym regionie.

W Informatorium zgromadziliśmy kilka tysięcy książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.

 

Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia” autorstwa Michała Wiśniewskiego.

Michał Wiśniewski jest znanym w regionie społecznikiem zaangażowanym w ratowanie starych cmentarzy.

Jest prezesem zarejestrowanego w kwietniu 2017 roku "Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw".

Jego członkowie działają jednak aktywnie już od 2009 roku.

Stowarzyszenie opiekuje się zapomnianymi cmentarzami - z reguły są to nekropolie innowiercze, świadczące o bogatym, urozmaiconym i wielokulturowym dziedzictwie regionu Pomorza i Kujaw.

Członkowie stowarzyszenia dokumentują i inwentaryzują zapomniane cmentarze, wyszukują archiwalnych informacji o ich istnieniu.

Kolejnym polem działalności Stowarzyszenia Lapidaria jest porządkowanie cmentarzy i działania renowacyjne.

W końcu stowarzyszenie prowadzi również akcje edukacyjną i upowszechnia wiedzę o innowierczych cmentarzach.

Książka „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia” została wydana w 2024 roku przez Towarzystwo Miłośników Torunia.

W województwie kujawsko-pomorskim znajduje się przynajmniej 1940 zapomnianych miejsc pochówku, z których 1460 stanowią szeroko rozumiane cmentarze protestanckie.

W samym Toruniu znajduje się 17 zapomnianych cmentarzy, w tym 14 protestanckich.

W lewobrzeżnej części miasta znajduje się sześć cmentarzy protestanckich, którym poświęcona jest książka.

Cmentarze na Podgórzu, Stawkach, Rudaku i w Czernikowie powstały w czasach, gdy miejscowości te leżały poza granicami administracyjnymi Torunia, co pogłębiło ich powojenne zapomnienie.

Publikacja Michała Wiśniewskiego stanowi próbę pogłębienia i uaktualnienia dotychczasowego stanu wiedzy na ich temat.

 

Książka „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia” została podzielona na osiem rozdziałów.

Rozdział I – Z przeszłości lewobrzeżnych ewangelików i ich cmentarzy

Rozdział II – Sepulkralia (architektura, sztuka, symbolika, inskrypcje)

Rozdział III – Cmentarz ewangelicki na Rudaku

Rozdział IV – Cmentarz ewangelicki stary na Stawkach

Rozdział V – Cmentarz ewangelicki w Czerniewicach

Rozdział VI – Cmentarz ewangelicki stary na Podgórzu

Rozdział VII – Cmentarz ewangelicki nowy na Podgórzu

Rozdział VIII – Cmentarz ewangelicki nowy na Stawkach

 

Rozdział I – Z przeszłości lewobrzeżnych ewangelików i ich cmentarzy

Rozdział pierwszy jest prezentacją uogólnionego zarysu historii ewangelicyzmu na toruńskim lewobrzeżu, połączonego z przedstawieniem wspólnych kolei losów wszystkich cmentarzy.

Protestanci na lewobrzeżu pojawili się wraz postępami osadnictwa olęderskiego w XVII w.

Początkowo byli to menonici z Holandii, póżniej dołączyli do nich luteranie niemieccy.

W XVIII wieku ewangelicy stanowili już względnie trwałą populację, utrzymującą własne szkoły i własnych proboszczów, zajmujących się pochówkami.

Ich sytuację poprawił traktat warszawski z 1768 r. między Rosją a Rzeczypospolitą, który przywrócił innowiercom prawo do publicznego kultu, wznoszenia świątyń i prawa obywatelskie.

II rozbiór Polski w 1793 r. i włączenie lewobrzeża do Prus przyniósł wzrost liczby osadników ewangelickich.

Dla luteranów i kalwinistów niemieckich ważnym wydarzeniem było powołanie przez władze Prus w 1817 roku Kościoła Ewangelicko-Unijnego, który połączył unią oba wyznania protestanckie, nadając im wspólną organizację kościelną.

Rok 1920 i odzyskanie niepodległości przez Polskę, sprawił że znaczna część populacji ewangelików przeniosła się do Niemiec.

Po 1945 r. Niemcy zgodnie z postanowieniami konferencji w Poczdamie musieli opuścić Polskę.

Cmentarze poniemieckie zostały bez rodzin opiekujących się grobami, co szybko doprowadziło do ich degradacji.

Również władze państwowe nie były zainteresowane ich stanem i tolerowały działalność rabunkową, do jakiej wówczas dochodziło.

W Toruniu zmiana nastąpiła w 2013 roku, kiedy to społecznicy i wolontariusze zaczęli spontanicznie prowadzić prace porządkowe i remontowe na zapomnianych cmentarzach lewobrzeża.

Skłoniło to władze miejskie po podęcia rozwiązań systemowych w zakresie porządkowania cmentarzy ewangelickich.

Opracowano wówczas na zlecenie Urzędu Miasta „Program ochrony nekropoli toruńskich” w którego przygotowaniu brali udział również wolontariusze z nieformalnej grupy porządkującej cmentarze „Tak Trzeba”.

 

Rozdział II – Sepulkralia (architektura, sztuka, symbolika, inskrypcje)

Drugi rozdział poświęcony został elementom sztuki sepulkralnej.

Ma on charakter porządkujący i ułatwiający czytelnikowi zaznajomienie się z terminami określającymi walory architektoniczne, artystyczne i kulturowe cmentarzy lewobrzeża.

Omówienie architektury nagrobnej obejmuje formy spotykanych nagrobków, takie jak mogiła ziemna i mogiła obmurowana, tumba, postument występujący w wielu rodzajach, edykuła, grobowiec.

Na cmentarzach występują również pola grobowe, czyli wyodrębnione za pomocą ogrodzenia powierzchnie, na których grzebano członków danej rodziny.

Wspólnym mianownikiem wszystkich lewobrzeżnych cmentarzy ewangelickich jest brak monumentalnych form nagrobnych.

Sztuka i symbolika nagrobna opiera się przede wszystkim na znaku krzyża.

Kolejnymi symbolami występującymi na cmentarzach są szeroko rozumiane motywy roślinne.

Wykorzystywano tez formy geometryczne oraz antropomorficzne.

Powszechnie występowały inskrypcje nagrobne.

Na nagrobkach można też odnaleźć sygnatury kamieniarskie, informujące o rzemieślnikach, którzy je wykonali.

 

Rozdziały od trzeciego do ósmego przedstawiają kolejno wszystkie ewangelickie miejsca pochówku na lewobrzeżu.

Niemal każdy z rozdziałów posiada jednolite podrozdziały:

a) historia – streszczenie dziejów cmentarza

b) informacje podstawowe – położenie, powierzchnia, ukształtowanie terenu, własność, funkcjonowanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, kwestie konserwatorskie

c) walory architektoniczne – układ przestrzenny, infrastruktura, liczba i rodzaje nagrobków, omówienie najciekawszych przykładów sztuki sepulkralnej

d) walory historyczne – ważne osobistości pochowane na danym cmentarzu, liczba pochowanych i inne statystyki, a także przegląd wybranych tekstów kultury, odnajdywanych w zachowanych inskrypcjach

e) roślinność – charakterystyka zachowanej flory cmentarnej

f) prace porządkowe – sprawozdanie z przeprowadzonych prac porządkowo-remontowych

g) współczesność – najnowsze dzieje, postrzeganie cmentarza przez mieszkańców

Wyjątek stanowi rozdział poświęcony cmentarzowi w Czerniewicach ograniczony do opracowania historycznego.

 

Cmentarz ewangelicki na Rudaku istniał już co najmniej od lat 70-tych XVIII wieku.

Łącznie zachowało się 156 nagrobków.

Cmentarz ewangelicki stary na Stawkach istniał również co najmniej od lat 70-tych XVIII wieku.

Łącznie zachowało się 140 nagrobków.

Cmentarz ewangelicki w Czerniewicach istniał już w 1800 r.

Dzisiaj dokładne miejsce jego położenia pozostaje nieznane.

Cmentarz ewangelicki stary na Podgórzu powstał w 1845 r.

Łącznie zachowało się 47 nagrobków.

Cmentarz ewangelicki nowy na Podgórzu przy ul. Poznańskiej 315 powstał w 1898 r.

Łącznie zachowało się 368 nagrobków.

Pod względem liczby zachowanych nagrobków jest to jeden z największych nieczynnych cmentarzy ewangelickich na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

Cmentarz ewangelicki nowy na Stawkach powstał w 1912 r.

Do dzisiaj nie zachowały się na nim żadne nagrobki.

Pamiętajmy jednak, że usunięcie nagrobków nie oznacza braku cmentarza.

Ciała zmarłych nadal spoczywają na cmentarzu.

 

Bardzo polecam lekturę książki „Cmentarze ewangelickie lewobrzeżnego Torunia”.

Bez publikacji Michała Wiśniewskiego i bez działalności "Stowarzyszenia Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw" pejzaż przeszłości Czerniewic, Podgórza, Rudaka i Stawek byłby dziś zupełnie inny i uboższy.

W czasie kwerendy poprzedzającej książkę, odnaleziono wiele bardzo istotnych danych, które rzuciły nowe światło na historię cmentarzy ewangelickich lewobrzeżnego Torunia.

Bardzo ważne znaczenie dla zwiększenia wiedzy o tych miejscach miały również informacje pozyskane dzięki wieloletnim pracom porządkowym i szczegółowym inwentaryzacjom, wykonanym na potrzeby książki.

Podkreślić należy fakt, że cmentarze na Rudaku i na Stawkach są najstarszymi zabytkami pozostałymi po tych wsiach, z czego mało kto zdaje sobie sprawę.

Na sytuację cmentarzy negatywny wpływ ma utrwalony po wojnie stereotyp obcości cmentarzy ewangelickich, nazywanych poniemieckimi, za czym szło przekonanie o konieczności likwidowania znajdujących się na nich nagrobków.

Dopiero w ostatnich kilku latach nastąpiły zmiany w postrzeganiu tego trudnego dziedzictwa, czego wyrazem stały się kolejne akcje porządkowo-remontowe, przeprowadzane przez wolontariuszy przy współudziale władz miasta.

Książkę uzupełniają aneksy osób pochowanych na cmentarzach ewangelickich i statystyki pochówków, opracowane przez autora na podstawie inskrypcji nagrobnych i ksiąg metrykalnych.

Bardzo ciekawa jest też załączona „Komunalna ordynacja cmentarna i pochówkowa cmentarza ewangelickiego starego na Stawkach wraz z cennikiem z 1899 r.”

Opracowanie jest bogato ilustrowane, zawiera przed wszystkim mnóstwo współczesnych zdjęć wykonanych przez autora, przedstawiających obecny wygląd cmentarzy, mogił, nagrobków, tablic z inskrypcjami, detali kamieniarskich, starodrzewia cmentarnego.

 

Był to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję najciekawsze książki związane z naszym regionem.

Wszystkie one są dostępne w Dziale Informacyjno-Bibliograficznym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8.

Dziękuję za uwagę i pozdrawiam serdecznie.

Podcast o książce "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)"

Dział Informacyjno-Bibliograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 20 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom, dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

W Informatorium zgromadziliśmy kilka tysięcy książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.

Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)".

Autorem książki jest Kamil Ściesiński – adiunkt w Dziale Historii w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy.

Książka "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)" zdobyła Nagrodę Główną – Grand Prix III Konkursu o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

Książka "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)" traktuje o dziejach jednej z największych i najprężniej działających instytucji kultury w Bydgoszczy.

Książka została napisana z okazji 100-lecia powstania Muzeum.

Autor przybliża początki, rozwój oraz funkcjonowanie placówki i jej kulturotwórczą rolę dla miasta i regionu.

Wyjątkowa rocznica powstania Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy skłoniła autora do refleksji nad znaczeniem tej najstarszej instytucji muzealnej w dziejach Bydgoszczy i jej miejscem na kulturalnej mapie Polski.

W publikacji przybliżono życiorysy ludzi, którzy w kolejnych dekadach wiązali swoje zawodowe życie z bydgoską placówką.

Wyraźnie zaznaczono też wkład kolejnych pokoleń muzealników w rozwój instytucji.

Opisano w niej zarówno losy pracowników i kolekcji, które powstawały w międzyczasie w Muzeum, ale także różne ciekawostki, pokazujące to, że historia muzeum jest żywa i pasjonująca.

 

Transkrypcja:

Podcast o książce "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)" 

Dzień dobry 

Zapraszam Państwa do wysłuchania 20 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom, dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego. 

Nazywam się Grzegorz Barecki i jestem pracownikiem Działu Informacyjno - Bibliograficznego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. 

Dział ten zajmuje się między innymi:

•          pieczą nad księgozbiorem regionalnym,

•          udostępnianiem książek i czasopism z terenu Kujaw i Pomorza,

•          udzielaniem informacji o naszym regionie.

 W Informatorium zgromadziliśmy kilka tysięcy książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.

 Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)".

 Autorem książki jest Kamil Ściesiński – adiunkt w Dziale Historii w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy.

 Książka "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)" zdobyła Nagrodę Główną – Grand Prix III Konkursu o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

 Książka została wydana w 2023 roku przez Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.

 Kamil Ściesiński jest absolwentem historii na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

 Wśród jego osiągnięć jest też trzecie miejsce w konkursie o Nagrodę Prezydenta miasta Bydgoszczy za związaną z Bydgoszczą pracę magisterską pod tytułem „Trudny powrót Bydgoszczy do Macierzy. Życie polityczne miasta od zakończenia I wojny światowej do odzyskania niepodległości w styczniu 1920 r. w świetle miejscowej prasy polskiej i niemieckiej”.

 Opublikował również szereg ciekawych artykułów w „Kronice Bydgoskiej” oraz w „Bydgoskim Informatorze Kulturalnym”.

 Książka "100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)" traktuje o dziejach jednej z największych i najprężniej działających instytucji kultury w Bydgoszczy.

 Książka została napisana z okazji 100-lecia powstania Muzeum.

 Autor przybliża początki, rozwój oraz funkcjonowanie placówki  i jej kulturotwórczą rolę dla miasta i regionu.

 Wyjątkowa rocznica powstania Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy skłoniła autora do refleksji nad znaczeniem tej najstarszej instytucji muzealnej w dziejach Bydgoszczy i jej miejscem na kulturalnej mapie Polski.

 W publikacji przybliżono życiorysy ludzi, którzy w kolejnych dekadach wiązali swoje zawodowe życie z bydgoską placówką.

 Wyraźnie zaznaczono też wkład kolejnych pokoleń muzealników w rozwój instytucji.

 Opisano w niej zarówno losy pracowników i kolekcji, które powstawały w międzyczasie w Muzeum, ale także różne ciekawostki, pokazujące to, że historia muzeum jest żywa i pasjonująca.

 Publikację napisano w oparciu o bogaty materiał źródłowy pochodzący z Muzeum oraz z Archiwum Państwowego w Bydgoszczy.

 Książka została napisana w układzie chronologicznym dostosowanym do specyfiki dziejów Muzeum.

 Praca została podzielona na 6 rozdziałów.

 Rozdział I  – 1880-1923

 Rozdział II – 1923-1939

 Rozdział III – 1939-1945

 Rozdział IV – 1945-1975

 Rozdział V – 1975-1992

 Rozdział VI – 1992-2023

 Autor uniknął przy tym ściśle kronikarskiej formy narracji.

Każdy rozdział dzieli się na cztery części, w których omówiono organizację Muzeum, kadrę, zbiory i wystawy.

 Na początku każdego rozdziału umieszczono wprowadzenie do przedstawionego okresu, a na końcu krótkie syntetyczne podsumowanie.

 Rozdział I – 1880-1923

 Pierwszy rozdział opisujący genezę inicjatyw zmierzających do utworzenia Muzeum ma charakter wprowadzający.

 Idea powołania nad Brdą instytucji muzealnej narodziła się w ostatniej ćwierci XIX wieku.

 W 1880 roku powstało Historischer Verein zu Bromberg (Towarzystwo Historyczne w Bydgoszczy).

 Jednym z głównych celów towarzystwa było gromadzenie pamiątek związanych z przeszłością miasta i regionu.

 Rozdział opisuje zagadnienia dotyczące kreowania pierwszych zbiorów, które będą stanowić trzon przyszłego Muzeum Miejskiego.

 Członkowie Historischer Verein zu Bromberg rozpoczęli działalność zbieracką, mającą na celu zgromadzenie w jednym miejscu przedmiotów związanych z przeszłością Bydgoszczy i okolic.

 Znakomitą część tego grona stanowili profesorowie – nauczyciele bydgoskich gimnazjów.

 Wśród nich wyróżniał się dr Erich Schmidt, autor pierwszej monografii poświęconej dziejom Bydgoszczy.

 Szczególnie szybko rozrastała się kolekcja numizmatów Towarzystwa.

 Związane to było z licznymi odkryciami archeologicznymi.

 Należy tu wymienić odnaleziony w Żninie skarb dwóch tysięcy monet.

 Zbiory były składowane w jednej z sal Gimnazjum Królewskiego – dzisiaj to I Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida.

 Już w 1881 roku zorganizowano w Gimnazjum Królewskim pierwszą wystawę zbiorów historycznych.

 W 1890 roku zbiory przeniesiono do zamkniętego przez Prusaków kościoła Klarysek i tam też udostępniano je zwiedzającym.

 W 1895 roku bydgoskie zbiory wzbogaciły się o egzotyczną kolekcję przedmiotów pochodzących z niemieckich kolonii w Afryce Zachodniej.

 Już po klęsce Niemiec w I wojnie światowej w 1919 roku w Bydgoszczy utworzono Bromberger Museumverein (Bydgoskie Towarzystwo Muzealne).

 Niestety zajęło się ono przede wszystkim ewakuacją najcenniejszych zbiorów do Niemiec, w związku z przewidywanym powrotem Bydgoszczy do Polski.

 

Rozdział II – 1923-1939

 W rozdziale drugim omówiono utworzenie Muzeum Miejskiego 5 sierpnia 1923 roku i jego działalność w okresie międzywojennym.

 Siedzibą Muzeum został budynek dawnej Miejskiej Kasy Oszczędności przy Starym Rynku.

 Pierwszym dyrektorem Muzeum został ks. Jan Klein, dotychczasowy kustosz Biblioteki Miejskiej.

 Mimo wielu przeszkód zapoczątkowane w okresie międzywojennym galerie i kolekcje stworzyły interesującą ofertę.

 Zorganizowano wówczas ponad 120 wystaw czasowych w Muzeum, nie licząc ekspozycji stałej.

 Ciekawe i odważne wystawy przyczyniły się do powstania renomy Muzeum w północnej Polsce.

 Najważniejszym wydarzeniem w dziejach Muzeum Miejskiego  było pozyskanie w 1937 roku bogatej kolekcji prac i pamiątek osobistych po Leonie Wyczółkowskim.

 Malarz w 1923 roku zamieszkał w podbydgoskim Gościeradzu.

 Wdowa po artyście Franciszka Wyczółkowska przekazała do Muzeum jego pracy olejne, akwarele, rysunki, grafiki, wyposażenie pracowni, rzeczy osobiste w liczbie 942 eksponatów.

 

Rozdział III – 1939-1945

 Trzecia część książki obejmuje okres okupacji niemieckiej w Bydgoszczy.

 Miasto zostało wcielone bezpośrednio do III Rzeszy.

 Bydgoszcz miała stać się silnym centrum niemczyzny.

 Muzeum kontynuowało swą działalność, spełniając cele propagandowe Niemiec.

 Szczęściem w nieszczęściu było uznanie przez władze okupacyjne bydgoskiego Muzeum i jego zbiorów za niemieckie, co oznaczało, że znajdowały się pod ochroną i niedopuszczalna była ich grabież i wywożenie zbiorów do innych niemieckich muzeów.

 Do Muzeum trafiały liczne zbiory, jako tak zwane zabezpieczone dobra kultury, przejęte przez władze nazistowskie.

 Do Muzeum powróciła również część zbiorów wywiezionych w 1919 roku do Berlina.

 W związku z wyburzeniem zachodniej pierzei Starego Rynku Muzeum musiało jednak zmienić siedzibę.

 Ostatecznie zajęło kamienicę po byłym Lombardzie przy ul. Pocztowej.

 Klęski niemieckie na froncie wschodnim sprawiły że od czerwca 1943 roku do grudnia 1944 przeprowadzono decentralizacją zbytków muzealnych.

 Muzealia były rozmieszczane w małych miejscowościach w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od Bydgoszczy, najczęściej w zabudowaniach majątków ziemskich.

 Przeprowadzona prze władze niemieckie decentralizacja zbiorów zakończyła się w efekcie utratą znacznej części niezwykle cennych dzieł sztuki i zabytków.

 W wyniku działań wojennych dwory były palone, skrzynie rozbijane, zabytki niszczone.

 

Rozdział IV – 1945-1975

 W rozdziale opisano okoliczności odbudowy Muzeum w pierwszych dekadach funkcjonowania Polski Ludowej.

 Zachowano nazwę Muzeum Miejskie dodając w 1946 r. imię patrona, na którego wybrano Leona Wyczółkowskiego.

 11 kwietnia 1946 roku Muzeum otwarto w jego nowej głównej siedzibie przy ul. Gdańskiej 4, z której korzysta do dzisiaj.

 Nastąpiła znacząca rozbudowa struktury i wielokrotne zwiększenie liczby pracowników Muzeum.

 W 1964 roku na potrzeby Muzeum przekazano również Spichrze nad Brdą przy ul. Grodzkiej.

 W 1966 roku Muzeum po raz pierwszy w swojej historii zorganizowało wystawę za granicą, we francuskim Nancy.

 W 1971 roku przeprowadzono pierwszy raz pełną inwentaryzację muzealiów własnych i powierzonych.

 

Rozdział V – 1975-1992

 Chronologia rozdziału związana jest ze zmianami organizacyjnymi w działalności Muzeum.

 W 1975 roku Muzeum zyskało status Muzeum Okręgowego, co było równoznaczne z objęciem nadzoru nad innymi muzeami i izbami muzealnymi w województwie.

 W 1992 roku od bydgoskiego Muzeum odłączyły się jego oddziały zamiejscowe w Żninie, Wenecji, Tucholi i Kcynii.

 W tym okresie Muzeum przejęło zabytkowe obiekty położone na Wyspie Młyńskiej w Bydgoszczy.

 W 1981 roku Muzeum nabyło kolekcję Jana Cybisa, liczącą 56 prac, częściowo jako zakup, a częściowo jako darowiznę przekazaną przez wdowę Helenę Cybisową.

 

Rozdział VI – 1992-2023

 Ostatni rozdział przedstawia trudną drogę instytucji od skomplikowanego pod względem finansowym okresu transformacji ustrojowej, aż do budowy nowoczesnego, wielodziałowego Muzeum.

 W okresie tym poddano rewitalizacji  budynki na Wyspie Młyńskiej oraz pozyskano nowe obiekty takie jak Exploseum i Apteka pod Łabędziem.

 Zakończono też rewitalizację i rozbudowę głównej siedziby Muzeum.

 Przeprowadzono też remont generalny Spichrzów nad Brdą.

 W strukturze Muzeum największą rolę odgrywają Dział Sztuki, Dział Historii, Dział Archeologii, Dział Historii Techniki, Dział Biblioteka i Czytelnia, Dział Nauki i Literatury, Dział Edukacji, Dział Technicznej Realizacji Wystaw i Wydarzeń.

 W strukturze Działu Sztuki znajdują się:

- Galeria Leona Wyczółkowskiego,

- Galeria Sztuki do 1945 r.,

- Galeria Sztuki Współczesnej,

- Galeria Desingu,

- Galeria Fotografii Artystycznej,

- Galeria Grafiki i Rysunku,

- Pracownia Muzyki.

 W obrębie Działu Historii funkcjonują:

- Pracownia Numizmatyki,

- Pracownia Medycyny i Farmacji,

- Pracownia Etnografii,

- Pracownia Historii Powszechnej,

- Pracownia Historii Bydgoszczy i Regionu,

- Pracownia Fotografii Historycznej.

 Na podkreślenie zasługuje też działalność wydawnicza Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy.

 

Bardzo polecam lekturę książki „100 lat Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (1923-2023)”.

 To ważna pozycja w historiografii poświęconej dziejom Bydgoszczy oraz polskiego muzealnictwa.

 Utworzenie Muzeum Miejskiego w 1923 roku patrząc z perspektywy jubileuszu 100-lecia instytucji okazało się być wielkim sukcesem.

 Szczególnie przełomowym wydarzeniem było przekazanie Muzeum gmachu przy ul. Gdańskiej, który stał się jego własną i stałą siedzibą.

 Wielkim osiągnięciem Muzeum jest pozyskiwanie kolejnych zabytkowych budynków i przekształcanie ich w ważne miejsca kultury na mapie Bydgoszczy.

 Muzeum na przestrzeni ostatnich 100 lat zorganizowało ponad tysiąc wystaw.

 Jest bez wątpienia najważniejszą instytucja kultury w Bydgoszczy, z którą pod względem bogactwa i różnorodności zbiorów, tradycji i wielości oddziałów, nie może konkurować żadna placówka w mieście.

 Książkę uzupełnia „Kalendarium historii Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy”.

 Opracowanie jest bogato ilustrowane, zawiera mnóstwo archiwalnych zdjęć przedstawiających działalność Muzeum, jego zbiory i pracowników.

 

Był to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję najciekawsze książki związane z naszym regionem.

 Wszystkie one są dostępne w Dziale Informacyjno-Bibliograficznym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8.

 Dziękuję za uwagę i pozdrawiam serdecznie.

 

Podcast o książce "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie"

Dział Informacyjno-Biblograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 19 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”.

Podcast poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

Dziś polecamy Państwu  książkę "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan , Antoni i Irena Piotrowiczowie".

Autorką książki jest Anna Soborska-Zielińska – starszy kustosz w Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie.

Książka "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” zdobyła nagrodę specjalną w kategorii Kultura w III Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

Anna Soborska-Zielińska jest autorką i współautorką wielu innych cenionych publikacji, poświęconych Chełmnu.

W 2019 roku Anna Soborska-Zielińska otrzymała od Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego medal Hereditas Saeculorum w uznaniu szczególnych osiągnięć związanych z opieką nad zabytkami i ochroną zabytków.

Bohaterami książki  są Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie.

Rodzina Piotrowiczów odegrała duża rolę w kształtowaniu kultury artystycznej Chełmna, Ziemi Chełmińskiej, Pomorza i Kujaw.

Ich twórczość wpisywała się w nurt XIX–wiecznego malarstwa religijnego, nawiązując do popularnego wówczas nazarenizmu.

Jan Piotrowicz malował wyłącznie obrazy o tematyce religijnej, Antoni malował także portrety, pejzaże, martwą naturę i sceny rodzajowe.

Jan Piotrowicz specjalizował się w pracach stolarskich, snycerskich i pozłotniczych, Antoni w malarstwie artystycznym.

Antoni Piotrowicz mimo dobrej edukacji artystycznej nie podejmował, poza portretami, samodzielnych tematów malarskich.

Większość jego prac to kopie wzorowane na znanych i cenionych malarzach włoskich, niemieckich i polskich.

Jan i Antoni Piotrowiczowie zajmowali się również konserwacją starych, zniszczonych obrazów i ołtarzy.

Jan Piotrowicz przeprowadził prace malarsko-pozłotniczo-restauratorskie w 15 kościołach, Antoni zaś w 22 świątyniach.

Niewielki dorobek artystyczny pozostawiła Irena Piotrowicz, ze względu na swoją przedwczesną śmierć.

Transkrypcja

Podcast o książce "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie"

 Dzień dobry

 Zapraszam Państwa do wysłuchania 19 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest najciekawszym książkom, dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

 Nazywam się Grzegorz Barecki i jestem pracownikiem Działu Informacyjno-Bibliograficznego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.

 Dział ten zajmuje się między innymi:

•          pieczą nad księgozbiorem regionalnym, 

•          udostępnianiem książek i czasopism z terenu Kujaw i Pomorza, 

•          udzielaniem informacji o naszym regionie.

 W Informatorium zgromadziliśmy kilka tysięcy książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.

 Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym polecić Państwu książkę "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie".

 Autorką książki jest Anna Soborska-Zielińska – starszy kustosz w Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie.

 Książka "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” zdobyła nagrodę specjalną w kategorii Kultura w III Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

 Książka została wydana w 2023 roku przez Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie.

 

Anna Soborska-Zielińska jest autorką i współautorką wielu innych cenionych publikacji, poświęconych Chełmnu:

 

·         - 160 lat chełmińskich wodociągów : 1842-2002

·         - Chełmińskie pomniki i tablice pamiątkowe

·         - Chełmno miastem zabytków i zieleni

·         - Chełmno zabytkami malowane

·         - Kościół Świętych Piotra i Pawła w Chełmnie

·         - Parki i ogrody Chełmna

·         - Z dziejów gminy żydowskiej w Chełmnie

 

Na szczególne wyróżnienie zasługuje jej książka „Chełmno i jego mieszkańcy na startej fotografii” wydana w 2014 roku.

 Był to album, w którym zgromadzono i starannie opracowano stare fotografie Chełmna pochodzące ze zbiorów Muzeum Ziemi Chełmińskiej, z archiwów, bibliotek i prywatnych kolekcji.

 Fotografie pochodziły z przełomu XIX i XX wieku.

 Każda fotografia posiadała szczegółowy opis, a także rzetelną informację na temat wydarzeń i osób oraz ich znaczenia w dziejach Chełmna.

 Opisy często wykraczały poza zakres chronologiczny, co pozwalało na powiązanie fotografii z teraźniejszością.

 Dodatkowo w książce obszernie została omówiona historia fotografii w Chełmnie

 W 2019 roku Anna Soborska-Zielińska otrzymała od Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego medal Hereditas Saeculorum w uznaniu szczególnych osiągnięć związanych z opieką nad zabytkami i ochroną zabytków.

 

Bohaterami książki „Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” są Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie.

 Pozostawili oni trwały ślad w historii Chełmna.

 Malarstwo religijne, które wyszło spod ich pędzla, trafiło do kościołów Ziemi Chełmińskiej, Pomorza, Kujaw i Wielkopolski.

 Ich działalność przypadała na lata 1858 – 1923.

 W omawianym okresie Chełmno urosło do 11 tysięcy mieszkańców, podczas gdy pobliski Toruń liczył ich 29 tysięcy.

 Był to trudny czas dla Polaków pod względem narodowościowym, religijnym i kulturowym.

 Na okres ten przypadło nasilenie germanizacji, kulturkampf, I wojna światowa, ale również odzyskanie przez Polskę niepodległości i powrót w 1920 roku Chełmna do macierzy.

 Chełmno w okresie zaboru pruskiego pozostało ośrodkiem o silnych polskich tradycjach, ważnym dla szkolnictwa i życia religijnego, z rozwijającym się rzemiosłem, kulturą i sztuką.

 W swojej książce Anna Soborska-Zielińska zebrała materiały ikonograficzne, jak i biograficzne dotyczące działalności trzech pokoleń Piotrowiczów.

 Wydaniu książki towarzyszyła wystawa czasowa „Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” otwarta 15 grudnia 2023 roku w Muzeum Ziemi Chełmińskiej w Chełmnie.

 

Książka „Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” stosownie do tytułu dzieli się na trzy części.

 Rozdział I – Jan Piotrowicz 1832-1906

 Rozdział II – Antoni Piotrowicz 1869-1923

 Rozdział III – Irena Piotrowicz 1900-1923

 

Część I - Jan Piotrowicz

 Jan Piotrowicz urodził się w 1832 roku w Chełmnie.

 W 1858 roku oficjalnie otworzył w Chełmnie swoją pracownię.

 W prasowym ogłoszeniu polecał się jako malarz wykonujący obrazy na chorągwiach, ołtarzach, ścianach oraz jako malarz pokojowy.

 Prowadził również w kościołach prace pozłotnicze oraz renowacje.

 Pracował w kościołach w Pluskowęsach, Nowem, Chełmnie, Grucznie, Zieleniu, Wudzynie, Orzechowie, Kurzętniku, Świeciu, Płochciniu, Rożentalu, Lubawie, Biskupicach, Wielkim Komorsku.

 W kościołach tych odnawiał i pozłacał, ołtarze, kaplice, ambony, rzeźby, ramy obrazów, ławki, ściany, konfesjonały.

 Malował nowe obrazy do ołtarzy i na chorągwiach.

 Przeprowadzał konserwacje starych obrazów i portretów trumiennych.

 Szczególnie bliski był Janowi Piotrowiczowi kult Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej.

 W 1894 roku namalował obraz przedstawiający wizerunek Matki Bożej Bolesnej, znajdujący się obecnie w muzeum klasztornym Sióstr Miłosierdzia w Chełmnie.

 Jan Piotrowicz zmarł w Chełmnie w 1906 roku w wieku 74 lat.

 Z żoną Anastazją miał 13 dzieci.

 Nieznane są fotografie Jana i Anastazji, natomiast w zbiorach Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy znajduje się obraz Antoniego Piotrowicza z 1900 roku „Portret starca”, który mógł być podobizną jego ojca Jana Piotrowicza.

 

Część II – Antoni Piotrowicz

 Urodził się w 1869 roku.

 Antoni Piotrowicz odziedziczył talent po ojcu.

 Pod jego kierunkiem uczył się pracy pozłotniczej, malarskiej i rzeźbiarskiej.

 Specjalizował się w malarstwie religijnym i portretowym.

 Był znanym portrecistą i kopistą.

 Jego pierwszymi pracami były portrety.

 Najstarszym znanym jego obrazem jest portret dziecka - czteroletniej Władysławy Biberstein-Zawadzkiej z Torunia z 1890 roku.

 W 1891 roku wspólnie z ojcem odnawiał ołtarz w kościele klasztornym Sióstr Miłosierdzia w Chełmnie.

 Namalował wówczas dwa obrazy do ołtarza w tym największy przedstawiający adorację Matki Bożej Niepokalanej przez patronów kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelistę.

 Ojciec specjalizował się w pracach snycerskich i pozłotniczych, Antoni w pracach malarskich.

 Razem odnawiali kościoły w Chełmnie, Płochocinie, Rożentalu, Lubawie, Biskupicach.

 W latach 1898-1899 wyjechał zagranicę, żeby doskonalić swój warsztat.

 Uczył się u mistrzów w Monachium, Wiedniu, Budapeszcie, wreszcie we Włoszech w Wenecji, Turynie, Florencji, Rzymie i Neapolu.

 Pamiątką po studiach zagranicznych jest obraz „Koloseum”.

 Po powrocie z zagranicy w 1900 roku wziął ślub w Lubawie z Leokadią Gołaszewską.

 Małżonkowie doczekali się trójki dzieci Ireny, Alfonsa i Wandy.

 Niestety jedyny syn zmarł zaraz po narodzinach.

 Żona zmarła mu już w 1906 roku w wieku zaledwie 28 lat.

 W 1901 roku Antoni Piotrowicz otworzył w Chełmnie własną pracownię.

 W ogłoszeniu prasowym w Gazecie Grudziądzkiej informował, że „przyjmuje wszelkie roboty malarskie, pokoi lepszych nie wyłączając, mianowicie portrety pod gwarancją podobizny, obrazy świętych pańskich i obrazy historyczne, podejmuje się także odnowienia starych obrazów i malowideł, dalej przyjmuje odrestaurowanie kościołów w każdym stylu, pozłocenie i rzeźbienie ołtarzy i obrazów noszonych oraz chorągwi, udzielał także lekcji rysowania i malowania”.

 W latach 1901-1911 Antoni Piotrowicz już samodzielnie odnawiał kościoły w Boleszynie, Boluminku, Łęgu, Sępolnie Krajeńskim, Śliwicach, Osieku, Podgórzu, Chełmnie, Wielu, Wielkim Komorsku, Karsinie, Złotorii, Toruniu, Bysławiu, Wielkim Mędromierzu, Koźminie Wielkopolskim, Lutogniewie.

 Wykonywał malaturę ścian kościołów, malował dla nich obrazy, przeprowadzał renowacje obrazów, wykonywał polichromie, odnawiał ołtarze, wykonywał transparenty z wizerunkami papieży, przemalowywał obrazy.

 W Toruniu w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny Antoni odnowił trzy ołtarze.

 Spod jego pędzla wyszedł znajdujący się w tym kościele obraz Matki Bożej Niepokalanej.

 Doskonałe umiejętności, które nabył, podróżując po Europie, kształcąc się u znanych włoskich artystów, spowodowały, że powierzano mu wiele prac w świątyniach, które wymagały dużego doświadczenia, umiejętności dobrania odpowiedniego dzieła do charakteru wnętrza.

 W 1904 roku Antoni Piotrowicz zakupił w centrum Chełmna piękną kamienicę.

 Fakt nabycia reprezentacyjnego domu w należącym do Prus Chełmnie, odbił się szerokim echem w prasie polskiej.

 Piotrowicz sam udekorował kamienicę licznymi malowidłami w stylu secesji.

 W latach 1905-1907 działało w Chełmnie atelier fotograficzne Antoniego Piotrowicza.

 W 1911 roku kupił wygodną willę otoczoną ogrodem.

 Po 1911 roku Piotrowicz malował coraz więcej obrazów na zamówienie osób prywatnych.

 Były wśród nich bardzo modne wówczas kopie znanych obrazów, często o tematyce religijnej.

 Malował też portrety, pejzaże, sceny rodzajowe, weduty, martwe natury, konie, obrazy historyczne i patriotyczne.

 Co ciekawe Antoni Piotrowicz nie podjął się wykonania żadnego widoku Chełmna.

 Obrazy, które tworzył były w większości kopiami znanych i cenionych malarzy niemieckich, włoskich i hiszpańskich.

 Antoni Piotrowicz zajmował się również kształceniem uczniów w dziedzinie malarstwa artystycznego, rysunku i pozłotnictwa.

 Nauka trwała cztery lata.

 W czasie nauki uczniowie mieszkali u swego mistrza.

 Antoni Piotowicz był cechmistrzem Cechu Malarzy, Lakierników i Pozłotników w Chełmnie, prezesem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, radnym Rady Miasta od 1921 roku.

 W 1922 roku ożenił się ponownie z Bronisławą Liberą, z którą miał dwoje dzieci Helenę i Henryka.

 Antoni Piotrowicz zmarł w 1923 roku na gruźlicę,  podobnie jak wcześniej jego córka Irena.

 Był postacią barwną i nietuzinkową.

 Był uzdolniony muzycznie i plastycznie.

 Ubierał się  oryginalnie, jak przystało na artystę.

 Tworzył niezwykły koloryt Chełmna.

 Jego sztuka przeżyła jego samego i ubogaca wiele świątyń, domów prywatnych i muzeów.

 

Część III – Irena Piotrowicz

 Irena Piotrowicz była najstarszą córką Antoniego Piotrowicza.

 Urodziła się w 1900 roku.

 Malarstwa uczyła się od ojca.

 Znamy sześć sygnowanych przez nią obrazów, które podobnie jak u ojca są kopiami innych artystów.

 Jej portret Tadeusza Kościuszki przechowywany jest w Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

 W Muzeum znajduje się również jej obraz „Słoneczniki”, będący kopią dzieła Nathaniela Sichela.

 W Zgromadzeniu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo w Chełmnie znajduje się jej obraz pod tytułem „Uzdrowienie chorych” według pierwowzoru Antoniego Oleszczyńskiego.

 Ojciec pokładał duże nadzieje w jej talencie malarskim.

 Niestety zmarła przed nim bardzo młodo, zaledwie w wieku 23 lat.

 Przyczyną śmierci była gruźlica.

 

Bardzo polecam lekturę książki „Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie”.

 Rodzina Piotrowiczów odegrała duża rolę w kształtowaniu kultury artystycznej Chełmna, Ziemi Chełmińskiej, Pomorza i Kujaw.

 Ich twórczość wpisywała się w nurt XIX–wiecznego malarstwa religijnego, nawiązując do popularnego wówczas nazarenizmu.

 Jan Piotrowicz malował wyłącznie obrazy o tematyce religijnej, Antoni malował także portrety, pejzaże, martwą naturę i sceny rodzajowe.

 Wiemy o 20 wykonanych przez niego portretach.

 Jan Piotrowicz specjalizował się w pracach stolarskich, snycerskich i pozłotniczych, Antoni w malarstwie artystycznym.

 Antoni Piotrowicz mimo dobrej edukacji artystycznej nie podejmował, poza portretami, samodzielnych tematów malarskich.

 Większość jego prac to kopie wzorowane na znanych i cenionych malarzach włoskich, niemieckich i polskich.

 Kopie te reprezentują jednak wysoki poziom artystyczny.

 Jan i Antoni Piotrowiczowie zajmowali się również konserwacją starych, zniszczonych obrazów i ołtarzy.

 Jan Piotrowicz przeprowadził prace malarsko-pozłotniczo-restauratorskie w 15 kościołach, Antoni zaś w 22 świątyniach.

 Prace Piotrowiczów zachowały się w licznych kościołach, muzeach i zbiorach prywatnych.

 Największą kolekcją dysponuje Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

 Znajduje się w nim 16 obrazów i jedna płaskorzeźba.

 Niewielki dorobek artystyczny pozostawiła Irena Piotrowicz, ze względu na swoją przedwczesną śmierć.

 

Książkę „Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” uzupełnia bardzo cenny wykaz prac Jana, Antoniego i Ireny Piotrowiczów.

 Opracowanie jest bogato ilustrowane, zawiera aż 161 fotografii.

 Na kartach książki możemy obejrzeć reprodukcje obrazów Piotrowiczów, fotografie rodzinne, stare pocztówki z widokami Chełmna, ogłoszenia prasowe, zdjęcia wnętrz odrestaurowanych przez nich kościołów, odnowione przez nich obrazy i ołtarze.

 

Był to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję najciekawsze książki związane z naszym regionem.

 Wszystkie one są dostępne w Dziale Informacyjno-Bibliograficznym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul. Słowackiego 8.

 Dziękuję za uwagę i pozdrawiam serdecznie.