Dział Informacyjno-Biblograficzny Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Ksiąznicy Kopernikańskiej w Toruniu zaprasza Państwa do wysłuchania 18 odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”.
Podcast poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.
Dziś polecamy Państwu książkę „Moje serce wyrywa się nad Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach”
Maria Danilewicz Zielińska pochodziła z Aleksandrowa Kujawskiego, a młodość spędziła we Włocławku.
Była bibliotekarką, pisarką, badaczką i krytyczką literatury.
We wrześniu 1939 roku została ewakuowana z Polski.
Tak zaczęła się jej wieloletnia tułaczka po Europie.
Nigdy już do Polski nie wróciła.
W latach 1942-1973 była dyrektorem Biblioteki Polskiej w Londynie.
Współpracowała również z Radiem Wolna Europa.
Po przejściu na emeryturę przeniosła się do Portugali.
Książka „Moje serce wyrywa się nad Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach” jest hołdem złożonym przez pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku wybitej Włocławiance.
Dzięki nim pamięć o Marii Danilewicz Zielińskiej przywracana jest społeczności Kujaw i historii polskiej literatury.
Przed 1989 rokiem twórczość pisarki była w kraju całkowicie zakazana.
Bohaterkę poznajemy z dwóch perspektyw - z relacji rodzinnych i jej własnej korespondencji.
Dzięki wspomnieniom Hanny Frątczak, bratanicy pisarki i najbliższego członka rodziny odkrywamy Marię Danilewicz Zielińską, jaką była naprawdę.
Bogata korespondencja emigracyjnej pisarki z poetką Krystyną Sarnowską, z którą łączyła ją szczególna więź, odkrywa myśli, pragnienia i tęsknotę za Polską Marii Danilewicz Zielińskiej.
Dowiadujemy się jaka była na co dzień, jaka była jej osobowość i temperament.
Na koniec należy podkreślić niezwykle wysoki poziom edytorski książki i jej przepiękną szatę graficzną.
Transkrypcja
Podcast o książce "Moje serce wyrywa się nad Wisłę…
Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach”"
Dzień dobry
Zapraszam Państwa do wysłuchania 18
odcinka podcastu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, który poświęcony jest
najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.
Nazywam się Grzegorz Barecki i
jestem pracownikiem Działu Informacyjno-Bibliograficznego Wojewódzkiej
Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.
Dział ten zajmuje się między innymi:
• pieczą
nad księgozbiorem regionalnym,
• udostępnianiem
książek i czasopism z terenu Kujaw i Pomorza,
• udzielaniem
informacji o naszym regionie.
W Informatorium zgromadziliśmy kilka
tysięcy książek i czasopism poświęconych regionowi kujawsko-pomorskiemu.
Na dzisiejszym spotkaniu chciałbym
polecić Państwu książkę „Moje serce
wyrywa się nad Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach”
Książka
powstała dzięki zaangażowaniu zespołu redakcyjnego w składzie:
- Beata
Kołacińska, redaktor prowadząca, starszy kustosz Miejskiej Biblioteki
Publicznej we Włocławku
- Emilia
Szczepańska – starszy kustosz Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku
- Andrzej
Chmielewski – dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku
Wydawcami książki
byli Miejska Biblioteka Publiczna im. Zdzisława Arentowicza we Włocławku oraz
Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich Oddział we Włocławku.
Publikacja
została dofinansowana przez Gminę Miasto Włocławek.
Książka
została wydana w 2023 roku.
22 maja
2023 roku przypadała dwudziesta rocznica śmierci Marii Danilewicz Zielińskiej.
Pochodziła
z Aleksandrowa Kujawskiego, a młodość spędziła we Włocławku.
Urodziła
się w 1907 roku jako córka aptekarza Wilhelma Markowskiego i jego żony
nauczycielki Antoniny Korotyńskiej.
We
Włocławku ukończyła Gimnazjum im. Marii Konopnickiej i zdała maturę.
Została
honorową obywatelką obu miast – Aleksandrowa Kujawskiego i Włocławka.
Studiowała
polonistykę i romanistykę na Uniwersytecie Warszawskim.
Pracowała
w Bibliotece Narodowej.
Była
bibliotekarką, pisarką, badaczką i krytyczką literatury.
We wrześniu
1939 roku wraz z mężem Ludomirem Danilewiczem (zaangażowanym w tajny projekt
Enigma) została ewakuowana z Polski.
Tak
zaczęła się jej wieloletnia tułaczka po Europie.
Nigdy już
do Polski nie wróciła.
W latach
1942-1973 była dyrektorem Biblioteki Polskiej w Londynie.
Współpracowała
również z Radiem Wolna Europa.
Po
przejściu na emeryturę przeniosła się do Portugali wraz z drugim mężem Adamem
Zielińskim (przedwojennym dyplomatą).
Zmarła w
2003 roku.
Książka „Moje serce wyrywa się nad
Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach” jest hołdem
złożonym przez pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku wybitej
włocławiance.
Dzięki nim
pamięć o Marii Danilewicz Zielińskiej przywracana jest społeczności Kujaw i
historii polskiej literatury.
Przed 1989
rokiem twórczość pisarki była w kraju całkowicie zakazana.
Trzon
książki stanowią listy Marii Danilewicz Zielińskiej do Krystyny Sarnowskiej.
Redaktorom
przekazała je sama adresatka korespondencji.
Zbiór
listów poprzedza arcyciekawa rozmowa przeprowadzona latem 2021 roku z bratanicą
Marii Danilewicz Zielińskiej – Hanną Frątczak i jej córką Dorotą Kalinowską.
Dorota
Kalinowska z Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku służyła
również redaktorom książki konsultacjami merytorycznymi w trakcie powstawania
publikacji.
W książce
oprócz wspomnień i listów znalazł się również specjalny rozdział poświęcony
przywracaniu pamięci o działalności i twórczości Marii Danilewicz Zielińskiej w
świadomości społeczeństwa Kujaw.
Część I – Wspomnienia
Wspomnienia
to zapis rozmowy jaką Emilia Szczepańska przeprowadziła w domu Pani Hanny Frątczak
w 2021 roku.
W rozmowie
Hannie Frątczak towarzyszyły córki Dorota i Barbara.
Panie są
przedstawicielkami jedynej niewygasłej linii krewnych Marii Danilewicz
Zielińskiej.
Hanna
Frątczak była bratanicą Marii Danilewicz Zielińskiej, którą nazwała „Ciocia Mysza”.
Historia
rodziny naznaczona została piętnem czasów.
Wyznaczały
ja ucieczka, wędrówka, emigracja, tułaczka, poszukiwania, tęsknota, brak.
Tym
bardziej wzbudza szacunek, wyrosłe na przekór losowi, ponadprzeciętne życie
bohaterki i jej twórcze działanie.
Hanna
Frątczak snuje opowieść, w której łączy anegdoty z życia codziennego z
refleksjami na temat emigracji i tożsamości.
Poznajemy
Marię Danilewicz Zielińską - człowieka -
z jego przyzwyczajeniami, zaletami i wadami, jako osobę która mimo wieloletniej
emigracji nigdy nie straciła więzi z rodziną i ojczyzną.
Wspomnienia
obejmują historię rodziny począwszy od urodzin w Aleksandrowie Kujawskim.
Rozmowie
towarzyszy album z rodzinnymi fotografiami.
Wspomnienia
obejmują również odwiedziny Hanny Frątczak i Małgorzaty Wdowczyk (dyrektorki
szkoły podstawowej w Stawkach) u Marii Danilewicz Zielińskiej w jej domu w
Portugalii w 2000 roku.
Z pobytu
tego zachowało się wiele fotografii, które są objaśniane przez rozmówczynie.
Uzupełnieniem wspomnień jest
rozdział poświęcony symbolicznemu powrotowi Marii Danilewicz Zielińskiej do
Polski.
Przemiany
roku 1989 pozwoliły oddać Marii Danilewicz Zielińskiej należne miejsce w
historii polskiej kultury.
Wcześniej
nie mogła ona odwiedzić Polski, a jej twórczość była zakazana.
Hanna
Frątczak z córką Dorotą Kalinowską zapoczątkowały działania we współpracy z
Stanisławem Kunikowskim z Włocławskiego Towarzystwa Naukowego.
Druga instytucją
przywracająca pamięć o pisarce była Publiczna Szkoła Podstawowa w Stawkach
kierowana przez Małgorzatę Wdowczyk.
W Polsce
zaczęły ukazywać się jej publikacje, była honorowana licznymi wyróżnieniami i
tytułami.
Zorganizowano
wieczór literacki poświecony twórczości Marii Danilewicz Zielińskiej we
współpracy z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika.
Otrzymała
tytuł Honorowego Obywatela Włocławka i Aleksandrowa Kujawskiego.
Została
patronką Publicznej Szkoły Podstawowej w Stawkach.
W prasie i
radiu ukazywało się coraz więcej artykułów i audycji na jej temat.
Pojawiły
się książki i prace magisterskie jej poświęcone.
Po latach
cenzury i kontroli Maria Danilewicz Zielińska mogła rozpocząć wymianę listów z
przyjaciółmi z kraju.
W 1995
roku miała początek korespondencja między Marią Danilewicz Zielińską a
włocławską poetką Krystyną Sarnowską.
W
kolejnych latach organizowano szereg wydarzeń, odczytów i prelekcji,
konferencji, wystaw, wieczorów słowno-muzycznych.
W 2004
roku droga łącząca Stawki i Aleksandrów Kujawski otrzymała miano Alei Marii
Danilewicz Zielińskiej.
W 2006
roku Miejska Biblioteka Publiczna w Aleksandrowie Kujawskim przyjęła imię Marii
Danilewicz Zielińskiej.
Od 2013
roku III Liceum Ogólnokształcące we Włocławku organizuje konkurs literacki
imienia Marii Danilewicz Zielińskiej.
Zgodnie z
ostatnią wolą Marii Danilewicz Zielińskiej jej doczesne szczątki spopielono i
przewieziono do Polski.
Została
pochowana w grobie rodzinnym w Aleksandrowie Kujawskim.
Bardzo ważnym uzupełnieniem części
wspomnieniowej są ilustracje.
Czytelnicy
mogą obejrzeć:
·
okładki książek Marii Danilewicz Zielińskiej,
·
autografy jej listów,
·
dedykacje w książkach,
·
zdjęcia z albumu rodzinnego Hanny Frątczak,
·
dom rodzinny Marii Danilewicz Zielińskiej,
·
przedwojenny Włocławek,
·
fotografie Marii Danilewicz Zielińskiej z
dzieciństwa i młodości,
·
tablice upamiętniające pisarkę,
·
faksymile świadectwa dojrzałości,
·
odręczny życiorys,
·
dyplom ukończenia studiów,
·
siedzibę Biblioteki Polskiej w Londynie,
·
zdjęcia Marii Danilewicz Zielińskiej z okresu
emigracji,
·
maszynę do pisania pisarki,
·
uchwałę o nadaniu imienia Publicznej Szkole
Podstawowej w Stawkach,
·
odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”,
·
rzeczy osobiste i pamiątki zgromadzone w Sali
poświęconej Marii Danilewicz Zielińskiej w Szkole Podstawowej w Stawkach,
·
tablicę z nazwą ulicy Aleja Danilewicz Zielińskiej,
·
bibliotekę w Aleksandrowie Kujawskim,
·
korespondencję z Włocławskim Towarzystwem Naukowym,
·
zdjęcia z uroczystości pogrzebowej,
·
grób rodzinny w Aleksandrowie Kujawskim.
Część II - Listy
Krystyna
Sarnowska jest absolwentką filologii polskiej na Uniwersytecie Mikołaja
Kopernika w Toruniu.
W 1987
roku rozpoczęła się jej przygoda z literaturą w Nauczycielskim Klubie
Literackim.
Otrzymała
szereg wyróżnień i nagród w konkursach ogólnopolskich.
Jest
autorką kilkunastu nagradzanych tomików poezji.
Tworzy
również książki dla dzieci.
Krystyna
Sarnowska zgodziła się opublikować swoją korespondencję z Marią Danilewicz Zielińską.
Dzięki
listom czytelnicy mogą poznać Marię Danilewicz Zielińską jako osobę skromną,
życzliwą, prostolinijną, która była tytanem pracy do późnych lat i mimo wieku
zachwycała pogodą ducha.
W książce
opublikowano 43 listy napisane przez Marię Danilewicz Zielińską do Krystyny
Sarnowskiej w latach 1996-2001.
Podstawą
wydania są oryginały listów (rękopisy i maszynopisy).
Nie
dokonano w nich żadnych skrótów czy opuszczeń.
Układ
listów jest chronologiczny.
Redaktorzy
uzupełnili korespondencję przypisami, zawierającymi objaśnienia i ułatwiającymi
zrozumienie kontekstu.
Treść
listów odnosi się do prac związanych z wydawaniem we Włocławku utworów Marii
Danilewicz Zielińskiej.
Bohaterka
pisze też o swoich wrażeniach z lektury poezji Krystyny Sarnowskiej.
W listach
przewijają się również obrazy z życia codziennego, odwiedzin przyjaciół,
kłopoty ze zdrowiem, wspomnienia o zmarłych znajomych czy wspomnienia z
dzieciństwa.
Widać
ewolucje korespondencji, która z roku na rok staje się coraz bardziej osobista,
z pewną dozą humoru i dystansu do siebie.
Z
ostatniego listu pochodzi cytat stanowiący tytuł całej książki „ …serce wyrywa
się nad Wisłę”
Obok
treści drukowanej listów, we wszystkich wypadkach zamieszczono obok faksymila
oryginałów.
Dzięki
temu zabiegowi czytelnicy mogą poznać charakter pisma Marii Danilewicz
Zielińskiej oraz używaną przez nią papeterię do listów.
Książkę zamyka Kalendarium życia
Marii Danilewicz Zielińskiej oraz spis literatury podmiotu i przedmiotu.
Bardzo
polecam lekturę książki „Moje serce
wyrywa się nad Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i listach”.
O Marii
Danilewicz Zielińskiej w ostatnich latach napisano bardzo wiele.
Opisano
kim była, co robiła, jak przebiegało jej długie, barwne życie, co składa się na
jej imponujący dorobek, dziedzictwo i zasługi dla polskiej kultury i
literatury.
Książka
„Moje serce wyrywa się nad Wisłę… Maria Danilewicz Zielińska we wspomnieniach i
listach” jest inna.
Bohaterkę
poznajemy z dwóch perspektyw - z relacji rodzinnych i jej własnej
korespondencji.
Dzięki
wspomnieniom Hanny Frątczak, bratanicy pisarki i najbliższego członka rodziny
odkrywamy Marię Danilewicz Zielińską, jaką była naprawdę.
Bogata
korespondencja emigracyjnej pisarki z poetką Krystyną Sarnowską, z którą
łączyła ją szczególna więź, odkrywa myśli, pragnienia i tęsknotę za Polską
Marii Danilewicz Zielińskiej.
Dowiadujemy
się jaka była na co dzień, jaka była jej osobowość i temperament.
Na koniec
należy podkreślić niezwykle wysoki poziom edytorski książki i jej przepiękną
szatę graficzną.
Wewnętrzne
strony okładek wykorzystano na konturową mapę Europy z zaznaczonymi
miejscowościami, w których mieszkała Maria Danilewicz Zielińska oraz na bogate
drzewo genealogiczne rodziny Markowskich.
Książka
jest wyrazem pamięci, wdzięczności i uznania dla Marii Danilewicz Zielińskiej
ze strony pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej we Włocławku.
Był
to kolejny odcinek cyklu „Biblioteka Kujaw i Pomorza”, w którym prezentuję
najciekawsze książki związane z naszym regionem.
Wszystkie one są dostępne w Dziale
Informacyjno-Bibliograficznym Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu przy ul.
Słowackiego 8.
Dziękuję za uwagę i pozdrawiam
serdecznie.
