Prussia monastica

Rafał Kubicki

Prussia monastica
Studia z dziejów zakonów w Prusach Krzyżackich, Królewskich i Zachodnich (od XIII do połowy XIX w.)

Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego

Gdańsk - Sopot 2021

Sygnatura SIRr VIb/5-22



Prof. dr hab. Rafał Kubicki  jest historykiem, mediewistą, naukowcem Instytutu Historii Uniwersytetu Gdańskiego.

Jego zainteresowania badawcze koncentruje na dziejach monastycyzmu, historii społeczno-gospodarczej władztwa zakonu krzyżackiego w Prusach, mieszczaństwie późnośredniowiecznym oraz strukturach wiejskich w średniowieczu i okresie nowożytnym. 

Jest autorem licznych artykułów i monografii. 

Książka "Prussia monastica" poświęcona jest z dziejów zakonów w Prusach Krzyżackich, Królewskich i Zachodnich. 

Książka zawiera dwanaście niepublikowanych dotąd studiów dotyczących wybranych aspektów życia monastycznego w Prusach od XIII do połowy XIX wieku.

Całość uporządkowano w układzie chronologicznym.

1 Krajobraz klasztorny Prus Krzyżackich

2. Niezrealizowane fundacje klasztorne w Prusach Krzyżackich i Królewskich do 1525 roku

3. Spór o zbiórkę jałmużny - karta z dziejów dominikanów w Gdańsku w XV w.

4. Zasady użycia pieczęci w zakonie dominikanów w średniowieczu wraz z omówieniem zachowanych pieczęci z terenu kontraty pruskiej

5. Klasztor Franciszkanów w Gdańsku na tle dziejów prowincji saskiej zakonu do połowy XVI w.

6. Klasztory a reformacja w Prusach Królewskich do połowy XVI w.

7. Krajobraz klasztorny Prus Królewskich w latach 1466-1772

8. Uwagi na temat przebiegu i skutków kasat klasztorów w prowincji Prusy Zachodnie do połowy XIX w.

9. Wybrane źródła dotyczące kasaty klasztorów bernardyńskich

10. Majątek klasztoru Bernardynów w Zamartem w okresie kasaty

11. Skład osobowy konwentów dominikańskich na terenie prowincji Prusy Zachodnie w okresie kasaty klasztorów (1816-1835)

12. Uwagi odnośnie stanu badań w zakresie geografii historycznej klasztorów w Prusach Krzyżackich, Królewskich i Zachodnich (XIXII-XIX w.)

Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku

 

Sławomir Zonenberg

Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku 

Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

Bydgoszcz 2018

Sygnatura SIRr VIb/4-64

Profesor Sławomir Zonenberg z Katedry Historii Średniowiecznej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy zajmuje się badaniami z zakresu dziejopisarstwa średniowiecznego, historii zakonów mendykanckich oraz  dziejów zakonu krzyżackiego w Prusach.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępne są następujące jego publikacje:

1 Jan Długosz - 600. lecie urodzin : Region - Polska - Europa w jego twórczości / pod redakcją Jacka Maciejewskiego, Piotra Olińskiego, Waldemara Rozynkowskiego, Sławomira Zonenberga ; Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Instytut Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. - Toruń : Towarzystwo Naukowe w Toruniu ; Bydgoszcz : [wydawca nieznany] 2016. 

2 Kronika Wiganda z Marburga / Sławomir Zonenberg ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. - Bydgoszcz : WSP 1994. 

3 Nowa kronika pruska / Wigand von Marburg ; opracowanie Sławomir Zonenberg, Krzysztof Kwiatkowski ; wstęp Sławomir Zonenberg, Krzysztof Kwiatkowski ; edycja Sławomir Zonenberg, Krzysztof Kwiatkowski ; tłumaczenie Sławomir Zonenberg, Krzysztof Kwiatkowski przy współpracy Romana Spandowskiego ; komentarze Sławomir Zonenberg, Krzysztof Kwiatkowski, Radosław Golba. - Toruń : Towarzystwo Naukowe w Toruniu 2017. 

4 Schriftlichkeit im Preussenland / mit Beiträgen von Marta Czyżak, Johannes Götz, Dieter Heckmann, Marie-Luise Heckmann, Ansgar Holtmann, Monika Jakubek-Raczkowska, Sarah Knothe, Emilia Kubicka, Krzysztof Kwiatkowski, Anette Löffler, Julia Możdżeń, Piotr Oliński, Eef Overgaauw, Ralf M. Päsler, Jürgen Sarnowsky, Miłosz Sosnowski, Rombert Stapel und Sławomir Zonenberg ; herausgegeben im Auftrag der Historischen Kommission für ost- und westpreussische Landesforschung von Marie-Luise Heckmann und Jürgen Sarnowsky. - Osnabrück : Fibre © 2020. 

5 Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku / Sławomir Zonenberg. - Bydgoszcz : Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego 2018. 

6 Źródła do dziejów Pomorza Gdańskiego, Prus i zakonu krzyżackiego w Rocznikach Jana Długosza (do 1299 r.) / Sławomir Zonenberg. - Toruń : Wydaw. Adam Marszałek ; [Łysomice : Europejskie Centrum Edukacyjne], 1999. 

Rozprawa "Stosunki krzyżacko-mendykanckie w Prusach do 1466 roku " wnosi wiele nowych ustaleń do dziejów państwa zakonu krzyżackiego w Prusach.

Napisana jest z wielką starannością, z największym znawstwem i cechuje się wielka erudycją.

Pod pojęciem zakonów mendykanckich kryją się dominikanie, franciszkanie, augustianie-eremici oraz karmelici.

Zakony mendykanckie potocznie nazywane były zakonami żebraczymi.

W Prusach mieliśmy do czynienia z niecodzienna sytuacja gdy zakony te podlegały władzy państwowej sprawowanej przez inny rycerski zakon krzyżacki.

Mendykanci swoje klasztory zakładali najczęściej w miastach lub tuż pod ich murami.

Życie klasztorne łączyli oni z działalnością kaznodziejską.

Rozprawa ukazuje zarówno ogólne zasady, którymi kierowali się krzyżaccy w swoich relacjach z mendykantami, jak też szczegółowo omawia dwustronne stosunki z każdym z zakonów. 

Specyficzna była rola zakonu dominikańskiego, z szeregów którego wywodzili się miejscowi biskupi.

W Państwie Zakonnym istniało 19 klasztorów żebraczych:

- 6 dominikańskich

- 7 franciszkańskich

- 4 augustianów-eremitów

- 2 karmelitów