Z Polski do Polski

 

Wiktor Pawłowski

Z Polski do Polski : z Wilna do Torunia : wspomnienia

Redakcja naukowa, wstęp oraz komentarze Janusz Tondel, Roman Tondel

Wydawca: Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2022

Sygnatura SIRr XXXIIc/41

Wspomnienia Wiktora Pawłowskiego znajdowały się dotąd w formie wydruku komputerowego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. 

Wiktor Pawłowski był długoletnim pracownikiem tej biblioteki.  

Wspomnienia cechuje błyskotliwy sposób opowiadania i anegdoty. 

Wspomnienia obejmują Wilno i Toruń. 

Wiktor Pawłowski (1911-1988) przed wojną studiował medycynę. 

Od młodości wykazywał duże uzdolnienia artystyczne. 

W 1945 roku został ekspatriowany do Torunia i rozpoczął pracę na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. 

Tu ukończył studia historyczne i został konserwatorem zbiorów książkowych w Bibliotece Uniwersyteckiej. 

W wolnym czasie chwytał za pędzel i farby.

Jego wspomnienia zostały naukowo opracowane.

Dotyczą życia codziennego i życia kulturalnego Torunia i Wilna.

Do książki załączono bardzo wiele dokumentów, fotografii, portretów.

Obejrzymy też obrazy i grafiki Wiktora Pawłowskiego.

Książka zawiera również  20 wierszowanych pamfletów jego autorstwa.

Bronisław Jamontt - malarz, rysownik, grafik

 

Bronisław Jamontt był pierwszym dziekanem Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Jego imieniem została nazwana jedna z ulic na Rubinkowie.

Urodził się w 1886 roku w Dokudowie na Wileńszczyźnie.

Studiował prawo na Uniwersytecie Petersburskim.

W Petersburgu uczęszczał też na lekcje rysunku w Akademii Sztuk Pięknych.

W 1910 roku zdecydował się poświęcić całkowicie twórczości artystycznej, rzucił studia i wrócił do Wilna.

Pracował jako nauczyciel rysunku i urzędnik.

Od 1919 roku brał regularnie udział w ogólnopolskich wystawach sztuki, zdobywając rozgłos i uznanie.

W 1920 roku zakładał Wileńskie Towarzystwo Artystów Plastyków.

W 1934 roku ukończył studia na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie.

Jeszcze podczas studiów został zatrudniony na uniwersytecie jako asystent profesora Ferdynanda Ruszczyca.

W 1937 został mianowany profesorem nadzwyczajnym malarstwa pejzażowego.

Po wojnie wraz z innymi wileńskimi profesorami osiedlił się w Toruniu.

W 1946 roku został pierwszym dziekanem Wydziału Sztuk Pięknych UMK.

Był profesorem zwyczajnym pejzażu i martwej natury.

Zmarł w 1957 roku.

Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

Pierwsza siedziba Wydziału Sztuk Pięknych UMK, ul. Moniuszki 10

Stworzył ponad 1000 kompozycji.

Był pejzażystą, przy czym malował też krajobrazy miejskie.

Jego przedstawienia natury były fantastyczne, monumentalne i teatralne, napawały grozą, niepokoiły.

Jego kompozycje były ekspresyjne, dominowały w nich rozłożyste drzewa, smagane wiatrem i skłębione chmury.

Tworzył również charakterystyczne, nieco zdeformowane, widoki Wilna.

Wybierał malownicze uliczki z nierównym brukiem i pochylonymi budynkami.

Najchętniej posługiwał się techniką gwaszu i tempery na kartonie lub tekturze.

Jego pejzaże powstawały w pracowni na podstawie szkiców wykonanych w plenerze.

Był cenionym i uznanym artystą.

Reprezentował umiarkowany nurt w malarstwie.

Zdobył wiele artystycznych nagród.

Brał udział w 75 wystawach w kraju i za granicą.

Jeszcze przed wojną prace swoje wystawiał w Paryżu, Brukseli, Hadze, Amsterdamie, Bukareszcie, Kopenhadze, Moskwie, Rydze, Berlinie, Monachium, Pittsburghu, St. Louis, Baltimore, San Francisco.

Agata Rissmann

Bronisław Jamontt 1886-1957 : malarstwo, rysunek

Toruń 2011

Sygnatura MAG TN 38463

Jan Kotłowski

Bronisław Jamontt (1886-1957)
Grafika - rysunek
W pięćdziesięciolecie śmierci artysty

Toruń 2007

Katalog wystawy obrazów Bronisława Jamontta
Bydgoszcz 1948 maj-czerwiec

wstęp Stefan Narębski

Bydgoszcz 1948

Sygnatura MAG 192303

Katalog wystawy obrazów Bronisława Jamontta

Dom Plastyków w Toruniu

wstęp Jerzy Hoppen

Toruń 1947

Sygnatura MAG 33636

Wystawa zbiorowa Bronisława Jamontta
prace malarskie wśród których "Cykl toruński"
Toruń - kwiecień 1950 r.
Dom Plastyków przy ul. Chełmińskiej 16

Toruń 1950

Sygnatura MAG 34833

Wystawa pośmiertna prac Bronisława Jamontta (1886-1957)

Toruń, Muzeum - Ratusz, maj - lipiec 1957

wstęp Stefan Narębski

Toruń 1957

Sygnatura MAG 67787

Hanna Kubaszewska, Maria Liczbińska, Halina Załęska

hasło: Jamontt Bronisław

W: Słownik Artystów Polskich
t. III, s. 188-191

Sygnatura SIRi XVIa/SZT-3c

Stefan Narębski, Jadwiga Puciata-Pawłowska

hasło: Jamontt Bronisław (1886-1957)

W: Polski Słownik Biograficzny
t, 10, s. 403-404

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.10

Jarosław Krasnodębski - Z Wilna nad Wilią do "Wilna nad Wisłą"

 

Jarosław Krasnodębski

Z Wilna nad Wilią do "Wilna nad Wisłą"
Ekspatriacja i osiedlenie się mieszkańców Wileńszczyzny w Toruniu (1944-1948)

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2019

Sygnatura SIRr VIb/9-52

 

Jarosław Krasnodębski jest absolwentem Wydziału Nauk Historycznych UMK.

Jego badania obejmują dzieje Ziem Wschodnich Rzeczypospolitej.

Jest współautorem filmu dokumentalnego o Stanisławowie "Tam był mi raj. Opowieść o dawnym Stanisławowie".

Współpracuje z Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankowsku oraz z gazeta "Kurier Galicyjski".

Książka "Z Wilna nad Wilią do "Wilna nad Wisłą"" została oparta o wiele wcześniej niepublikowanych źródeł archiwalnych i rozległa literaturę przedmiotu.

Bohaterami monografii są mieszkańcy Wileńszczyzny.

Autor opisał okres powojennych przemieszczeń ludności.

Przybliżył osiedlanie się różnych grup zawodowych i środowisk ekspatriatów w Toruniu.

Z książki czytelnicy dowiedzą się między innymi o procesie przydzielania mieszkań i nieruchomości poniemiecki.

Poznają również relacje osadników z torunianami.

Monografia składa się z siedmiu rozdziałów:

1. Wileńszczyzna w okresie drugiej wojny światowej
2. Organizacja i przebieg ekspatriacji
3. Z Wilna do Torunia
4. Sytuacja społeczno-polityczna i gospodarcza w powojennym Toruniu. Wybrane aspekty
5. W poszukiwaniu mieszkań
6. Rekompensata za mienie pozostawione
7. Relacje ekspatrintów a mieszkańcami Torunia.

Integralną część opracowania stanowią liczne aneksy

Władysław Dziewulski (1878-1962) - astronom - współzałożyciel Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

 

Władysław Dziewulski urodził się w Warszawie w 1878 roku.

Jego ojciec wykładał fizykę na Uniwersytecie Warszawskim.

Wydawał też dwa czasopisma przyrodnicze.

Władysław Dziewulski ukończył matematykę i fizykę na Uniwersytecie Warszawskim w 1901 roku.

W 1903 roku obronił doktorat z astronomii na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Prowadził badania w krakowskim Obserwatorium Astronomicznym.

Pracę naukową równolegle prowadził też na Uniwersytecie w Getyndze.

Habilitował się w 1916 roku w Krakowie.

Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu niepodległości przeniósł się do Wilna.

Był dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego w Wilnie, a w latach 1924-1925 nawet rektorem Uniwersytetu Stefana Batorego.

W czasie okupacji parał się tajnym nauczaniem.

Po zakończeniu II wojny światowej wraz z innymi profesorami z Wilna znalazł się w Toruniu.

Gdy w 1945 roku powołano Uniwersytet Mikołaja Kopernika Ludwik Kolankowski został jego rektorem, a Władysław Dziewulski został prorektorem Uniwersytetu.

W 1947 roku założył Obserwatorium Astronomiczne w Piwnicach pod Toruniem.

W latach 1949-1956 był też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zmarł w Toruniu w 1962 roku.

Międzynarodowa Unia Astronomiczna nazwała w 1970 roku jeden z kraterów na Księżycu imieniem "Dziewulski".

POLECANA LITERATURA

Władysław Dziewulski (1878-1962)

pod redakcja Cecylii Iwaniszewskiej

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Warszawa - Toruń 1978

Sygnatura SIRr IIIB/Dziewulski

Spis treści:

• Kalendarium życia profesora Władysława Dziewulskiego - opracowała Cecylia Iwaniszewska
• Lata studiów i początki pracy naukowej (1878-1919) - Cecylia Iwaniszewska
• Okres wileński (1919-1945) - Wilhelmina Iwanowska
• Lata w Toruniu (1945-1962) - Wilhelmina Iwanowska
• Profesor Dziewulski w Obserwatorium Toruńskim - Andrzej Woszczyk
• Organizacja Uniwersytetu Mikołaja Kopernika - Konrad Górski
• Działalność prof. Dziewulskiego jako prezesa Towarzystwa Naukowego w Toruniu - Tadeusz Czeżowski
• Władysław Dziewulski wśród polskich astronomów - Włodzimierz Zonn
• Z wypowiedzi Władysława Dziewulskiego - Stefania Grudzińska
• Prace profesora Dziewulskiego w dziedzinie mechaniki nieba - Stanisław Gąska
• Prace profesora Dziewulskiego w dziedzinie fotometrii - Roman Ampel
• Prace profesora Dziewulskiego w astronomii gwiazdowej - Włodzimierz Zonn
• Władysław Dziewulski jako historyk astronomii - Eugeniusz Rybka
• Wykaz publikacji profesora Władysława Dziewulskiego - opracowanie Stefania Grudzińska