Z Polski do Polski

 

Wiktor Pawłowski

Z Polski do Polski : z Wilna do Torunia : wspomnienia

Redakcja naukowa, wstęp oraz komentarze Janusz Tondel, Roman Tondel

Wydawca: Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2022

Sygnatura SIRr XXXIIc/41

Wspomnienia Wiktora Pawłowskiego znajdowały się dotąd w formie wydruku komputerowego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu. 

Wiktor Pawłowski był długoletnim pracownikiem tej biblioteki.  

Wspomnienia cechuje błyskotliwy sposób opowiadania i anegdoty. 

Wspomnienia obejmują Wilno i Toruń. 

Wiktor Pawłowski (1911-1988) przed wojną studiował medycynę. 

Od młodości wykazywał duże uzdolnienia artystyczne. 

W 1945 roku został ekspatriowany do Torunia i rozpoczął pracę na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. 

Tu ukończył studia historyczne i został konserwatorem zbiorów książkowych w Bibliotece Uniwersyteckiej. 

W wolnym czasie chwytał za pędzel i farby.

Jego wspomnienia zostały naukowo opracowane.

Dotyczą życia codziennego i życia kulturalnego Torunia i Wilna.

Do książki załączono bardzo wiele dokumentów, fotografii, portretów.

Obejrzymy też obrazy i grafiki Wiktora Pawłowskiego.

Książka zawiera również  20 wierszowanych pamfletów jego autorstwa.

Gawędy o Niedźwiedziu

 

Andrzej Mieczkowski

Gawędy o Niedźwiedziu

Wydawca: Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Wąbrzeźno 2013

Sygnatura SIRr/In-Niedźwiedź-1

Autor gawęd - Andrzej Mieczkowski(1930-2024) był z zawodu leśnikiem.

Ponad 30 lat pracował jako nauczyciel w Technikum Leśnym w Tucholi.

Opracował historię i drzewo genealogiczne rodu Mieczkowskich od XV stulecia.

Będąc na emeryturze malował i rzeźbił.

Jest twórca ponad dwustu obrazów olejnych.

W 2015 roku wydał tomik wierszy "Posłuchaj szumu drzew".

Książka "Gawędy o Niedźwiedziu" to zbiór opowiadań o Niedźwiedziu , jego historii i o ludziach, którzy kiedyś tu mieszkali.

Składa się na nią 26 rozdziałów wspomnień autora i anegdot o członkach rodu Mieczkowskich mieszkających w tutejszym pałacu.

Autor jest synem ostatniego właściciela majątku.

Jego opowieść została doprowadzona do 1945 roku,

Wspomnienia w cieniu dębów opowiedziane

 

Teresa Gumkowska, 
Henryk Medaj,
Gertruda Płochacka 

Wspomnienia w cieniu dębów opowiedziane... 

Wydawca: Wąbrzeskie Zakłady Graficzne

Jabłonowo Pomorskie 2017

Sygnatura SIRr XXXIIc/39

Książka jest antologia wspomnień trojga mieszkańców wsi Płowęż, położonej w gminie Jabłonowo Pomorskie.

Książka stanowi kapsułę czasu, która zatrzymuje to, co ulotne i chroni lokalna historię przed zapomnieniem.

Wspomnienia zawierają szereg opowiadań i anegdot zapamiętanych przez autorów.

Wspomnienia uzupełniają fotografie z rodzinnych albumów.

"Pomorzaki" na ziemi łosickiej w latach 1939-1945

 

Marian Czmoch

"Pomorzaki" na ziemi łosickiej w latach 1939-1945 

Wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łosickiej

Łosice 2022

Sygnatura SIRr VIb/8-86

W listopadzie 1939 r. na skutek decyzji władz okupacyjnych, splotły się losy dwóch regionów Polski: Podlasia i Pomorza. 

Niemcy postanowiły oczyścić z polskich  "naleciałości" Pomorze i przeznaczyć je w wieczyste użytkowanie czystym rasowo Niemcom. 

Zdecydowano mieszkających na Pomorzu Polakami wywieźć na Podlasie.

Akcja wysiedleńcza przyśpieszyła po decyzji Himmlera z dnia 11 października 1939 roku, w której upoważniał podległe mu służby do rozpoczęcia wysiedleń ludności polskiej i żydowskiej z Gdańska, Gdyni i Poznania. 

Następnego dnia na Pomorzu rozpoczęła się planowa masowa akcja wysiedleńcza. 

Typowa dla działań wysiedleńczych była inicjatywa władz niemieckich powiatu kościerskiego.

"Dzikie" wysiedlenia organizował starosta Günther Modrow. 

Z jego inicjatywy brutalnie przesiedlono w listopadzie 1939 r. około 10 tysięcy  Polaków  z okolic Kościerzyny do powiatu siedleckiego, w większości na ziemię łosicką.

W książce opisano:

- politykę Niemców na ziemiach wcielonych do II Rzeszy, 

- organizację i przebieg wysiedleń

- transport i obozy przejściowe

W książce zawarto liczne relacje i wspomnienia wysiedlonych.

Powiat rypiński w latach 1905-1939

 

Bogdan Chełmicki 

Powiat rypiński w latach 1905-1939
Kartki z pamiętnika 

Wydawnictwo Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej

Rypin 1997

Sygnatura SIRr  VIII/R-12a

Bogdan Chełmicki był właścicielem majątku Kowalki koło Rypina.

Był to człowiek gruntownie wykształcony, starannie wychowany, wielki patriota, szczególnie zasłużony dla Ziemi Dobrzyńskiej.

W 1939 roku zmuszony był opuścić swój majątek.

Pod koniec życia spisał swoje wspomnienia obejmujące prace i działania na rzecz rozwoju rolnictwa w powiecie rypińskim.

Pamiętnik swój autor przekazał do Zakładu Narodowego "Ossolineum" we Wrocławiu.

Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej postanowiło wydać Pamiętnik w całości.

Pamiętnik wprowadzeniem poprzedził, aneksami i przypisami opatrzył Piotr Gałkowski.

Pamiętnik Bogdana Chełmickiego jest doskonałym źródłem do dziejów ziemiaństwa w 1. połowie XX wieku w powiecie rypińskim.

Bogdan Chełmicki urodził się w 1895 roku w Warszawie, zmarł w 1982 roku również w Warszawie.

Studiował rolnictwo w Wiedniu i W Wyższej Szkole Rolniczej w Warszawie.

Od 1911 roku przejął zarządzanie dobrami Kowalki.

Jako ochotnik walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku w pułku szwoleżerów.

Był aktywnym działaczem organizacji społeczno-rolniczych i samorządowych w powiecie rypińskim.

W lipcu 1928 roku powitał w Rypinie Prezydenta RP Ignacego Mościckiego.

Zagraniczne pobyty akademickie pracowników UMK w okresie PRL-u

 

Jan Głuchowski

Zagraniczne pobyty akademickie pracowników UMK w okresie PRL-u 

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2021

Sygnatura SIRr XXXIa/96

Prof. zw. dr hab. Jan Głuchowski przepracował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu 50 lat.

Jest wybitnym specjalistą w zakresie prawa finansowego - autorem ponad 300 publikacji naukowych.

Książka "Zagraniczne pobyty akademickie pracowników UMK w okresie PRL-u" jest publikacja wspomnieniową" podobnie jak trzy inne publikacje autora:

- Wspomnienia o życiu codziennym torunian w okresie stanu wojennego

- Na saksy i do Bułgarii : turystyka handlowa w PRL

- Moja Alma Mater : UMK 1962-2012

Wyjazdy zagraniczne w okresie PRL charakteryzowały się specyfiką sposobu rekrutowania, pozyskiwania zachodnich stypendiów, grantów i pobytów, istnieniem ministerialnego decydenckiego centrum, pełna niepewności droga uzyskania paszportu.

Książka jest pamiętnikarska narracja opartą na faktach.

Jest ważna, gdyż wielu Polaków nie zna już realiów PRL i niedorzecznych warunków i ograniczeń istniejących w obozie socjalistycznym.

Autor nie pomija żadnych tematów i kontrowersji.

W książce znajdziemy omówienie 

- problemów akademików związanych ze znajomością języków obcych, zwłaszcza zachodnioeuropejskich

- problemów związanych z procedurą paszportową, wynikających z faktu, ze dokumentem tym dysponowała służba bezpieczeństwa

- problemów związanych z cenzura korespondencji

- problemów związanych z niskimi dochodami naukowców w okresie PRL i szansami na lukratywne wyjazdy długoterminowe  do Stanów Zjednoczonych czy Republiki Federalnej Niemiec

- problemów związanych z utrudnionymi kontaktami z rodzinami, zwłaszcza w związku z wielogodzinnym oczekiwaniem na zagraniczne połączenie telefoniczne

- problemami związanymi z załatwianiem zgód na wyjazd, stypendiów, wiz, biletów

- problemami z rozliczaniami finansowymi w dewizach, obniżaniem pensji wyjeżdzających, haraczem podatkowym nakładanym na zagraniczne stypendia

- problemami z uzyskaniem akceptacji na wyjazdy na szczeblu ministerialnym

Książka napisana jest w bardzo przystępny sposób, nie stroni od anegdot, podaje mnóstwo ciekawostek.

 

Bohdan Trzeciak - Moje wspomnienia

 

Bohdan Trzeciak 

Moje wspomnienia
Historia jednego życia rodem z Chocenia 

wydał, wstępem, życiorysem i przypisami opatrzył: 

Michał Raczkowski

Wszechnica Edukacyjna i Wydawnicza Verbum

Kołobrzeg - Choceń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIc/33

Wspomnienia profesora Bohdana Trzeciaka to bardzo ciekawa opowieść o rodzinie, Choceniu i jego mieszkańcach.

Mimo, że od lat profesor Trzeciak mieszka w Kołobrzegu to nigdy nie zapomniał miejsca na Kujawach, w którym się urodził i wyrósł. 

Wspomnienia opisują losy bohatera od wczesnego dzieciństwa do późnego wieku.

Podzielone zostały przez autora na dwie części: Choceńska i pochoceńską.

Część druga opowiada o bogatym życiu zawodowym profesora który mieszkał we Wrocławiu, Łodzi, Krynicy Zdrój i w końcu w Kołobrzegu.

Część choceńska obejmuje lata 1926-1945.

Część pochceńska to lata 1946-2005. 

Bohdan Trzeciak urodził się w 1926 roku w Choceniu, który w okresie międzywojennym przeżywał rozwój dzięki funkcjonującej  tu cukrowni.

Po wojnie Bohdan Trzeciak uczył się w Gimnazjum Ziemi Kujawskiej  we Włocławku.

W 1946 roku opuścił Kujawy.

Życie zawodowe związał z mundurem i medycyną.

W 1960 roku ukończył Wojskową Akademie Medyczną w Łodzi.

Od 1965 roku pracował w szpitalu w Kołobrzegu, by w 1980 roku zostać naczelnym lekarzem Uzdrowiska Kołobrzeg.

Kolejne stopnie naukowe doktora i doktora habilitowanego zdobył w Akademii Medycznej w Krakowie w 1969 i 1979 roku.

Jako profesor pracował na kilku uczelniach wyższych.

Specjalizował się w rehabilitacji i medycynie uzdrowiskowej.

Franciszek Wasielewski - Wspomnienia chełmińskiego lekarza (1891-1985)

 

Franciszek Wasielewski 

Wspomnienia chełmińskiego lekarza (1891-1985)

redakcja: Anna Grzeszna-Kozikowska

Wydawca: Muzeum Ziemi Chełmińskiej

Toruń Chełmno 2018

Sygnatura SIRr XXXIIc/32

Franciszek Wasilewski (1891-1985) był lekarzem, oficerem Wojska Polskiego  i działaczem społecznym.

Urodził się w Brzoziu w powiecie brodnickim wówczas w zaborze pruskim.

Studiował medycynę w Berlinie.

W czasie I wojny światowej walczył na froncie zachodnim.

W 1920 roku brał udział w walkach z bolszewikami o niepodległość Polski.

Po ukończeniu studiów medycznych powrócił w rodzinne strony i wstąpił w szeregi Wojska Polskiego.

W 1921 roku osiadł na stałe w Chełmnie.

W 1924 roku zdjął mundur i rozpoczął prace jako lekarz pediatra.

W czasie II wojny światowej trafi do obozu jenieckiego w Murnau w Bawarii.

Po wojnie kontynuował prace w służbie zdrowia w Chełmnie.

Swoje wspomnienia spisał pod koniec życia w latach 1979-1984.

Rękopis wspomnień przechowywany jest w zbiorach Biblioteki Gdańskiej PAN.

Jeszcze za życia autora rękopis został skopiowany w formie rękopisu. 

Jeden z egzemplarzy maszynopisu znajduje się w Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

To na jego podstawie zostało przygotowane wydanie książkowe. 

Redakcji wspomnień dokonała Anna grzeszna-Kozikowska - starszy kustosz Muzeum Ziemi Chełmińskiej.

Marii Strużyńskiej przeżycia z lat wojny i okupacji

 

Marii Strużyńskiej przeżycia z lat wojny i okupacji (1939-1945) 

opracował, wstępem i przypisami opatrzył Mirosław Krajewski

Dom Wydawniczy "Verbum"

Rypin 2007

Sygnatura SIRrXXXIIc/35

Wspomnienia z wydarzeń wojny i okupacji Maria Strużyńska spisała jeszcze w 1977 roku.

Wspomnienia zostały spisane na siedmiu kartkach formatu AR, zapisanych obustronnie, na papierze kratkowanym.

Autorka pisała ręcznie, atramentem, czytelnie.

Maria Strużyńska (1910-1985) pochodziła z okolic Turka w Wielkopolsce.

Ukończyła Seminarium Nauczycielskie w Płocku. 

Przed wojna pracowała jako nauczycielka w Oborach obok klasztoru karmelitów.

Niestety już w listopadzie 1939 roku Niemcy zamordowali jej męża Romualda Strużyńskiego, który kierował szkołą w Oborach.

Miał zaledwie 32 lata.

Został wywieziony z więzienia Selbstsachuttzu i Gestapo przez Niemców do lasów skrwileńskich i wraz z grupą 24 mężczyzn bestialsko zamordowany.

W 1940 roku Maria Strużyńska znalazła schronienie na plebani w Sochocinie koło Płońska u swojego brata ks. dr. Alojzego Poszwy.

W 1945 roku powróciła do Obór, gdzie zorganizowała na nowo szkołę.

W okresie stalinowskim za zorganizowanie pielgrzymki do Świętej Lipki została karnie przeniesiona do pracy w szkole w Braniewie.

Od 1955 roku zamieszkała w Lidzbarku Welskim, gdzie była nauczycielką w szkole podstawowej.

Po przejściu na emeryturę zamieszkała w Olsztynie.

Stanisław Wesołowski - Moje przeżycia okupacyjne w Rypinie

 

Stanisław Wesołowski

Moje przeżycia okupacyjne w Rypinie (1939-1945)

redakcja, wstęp i przypisy Mirosław Krajewski

Wydanie drugie poprawione i uzupełnione

Wszechnica Edukacyjna i Wydawnicza Verbum

Rypin 2011

Sygnatura SIRr  XXXIIc/36

Doktor ekonomii Stanisław Wesołowski (1929-2012) jest autorem wspomnień  o przeżyciach wojennych.

Okupacji doświadczył jako kilkunastoletni chłopiec.

Rypin znalazł się wówczas w Okręgu Rzeszy Gdańsk - Prusy Zachodnie.

Wspomnienia zawierają dużą dozę faktów z okupacyjnego życia  młodego chłopca, jego rodziny, znajomych i przyjaciół.

Przed wojna Rypin był bardzo zróżnicowany pod względem narodowościowym..

Autor spisał wspomnienia wolny od  uprzedzeń i subiektywnych ocen.

Wspomnienia są rzetelna i wiarygodna kroniką okupacji niemieckiej.

Po wojnie Stanisław Wesołowski ukończył studia w Toruniu  i zawodowo związał się z Warszawa.

Pierwsze wydanie jego wspomnień ukazało się w 2006 roku na łamach czasopisma "Ziemia Dobrzyńska".

Antoni Byszewski - W służbie ludziom i Ojczyźnie

 

W służbie ludziom i Ojczyźnie

Pamiętnik Antoniego W. Byszewskiego (1876-1963)

Życiorysem autora poprzedził Michał Raczkowski 

pod red. Mirosława Krajewskiego

Wydanie 2

Dom Wydawniczy Verbum

Brodnica 2016

Sygnatura SIRr XXXIIc/37

"W służbie ludziom i Ojczyźnie" to pamiętnik  Antoniego Byszewskiego (1876 - 1963), który był człowiekiem o niespożytej energii i bogatej biografii. 

Pochodził z rodziny ziemiańskiej.

Ukończył studia rolnicze w Nowoaleksandryjskim Instytucie Rolnictwa i Leśnictwa w Puławach.

Zarządzał majątkami Szczytno i Borzymowice w gminie Choceń.

Dodatkowo również jako nauczyciel  i wykładowca m.in.  we włocławskiej Szkole Handlowej, przemianowanej na Gimnazjum Ziemi Kujawskiej.

Antoni Byszewski prowadził dwa majątki ziemskie na terenie gminy Choceń. 

Z zamiłowania poświęcił się działalności na niwie krajoznawczej.

Był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego we Włocławku.

Był tez inicjatorem utworzenia Muzeum Kujawskiego w tym mieście.

Jak działacz społeczno-gospodarczy wspierał kujawskie rolnictwo i rozwój gospodarczy

Toruńskie "Królewianki" o swojej szkole i sobie samych

 

Toruńskie "Królewianki" o swojej szkole i sobie samych 

opracowała, wstępem i przypisami opatrzyła Sylwia Grochowina

Wydawca: Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Toruń 2020 

Sygnatura SIRr XXXI/133

Początki II Państwowego Liceum i Gimnazjum im. Królowej Jadwigi w Toruniu sięgają roku szkolnego 1920/1921.

W tym roku w gmachu szkolnym przy ul. Sienkiewicza 46 (obecnie 40/42) zaczęło działać Państwowe Seminarium Nauczycielskie Żeńskie im. Królowej Jadwigi.

W roku 1933/1934 powstało gimnazjum nowego typu o nazwie Klasy Gimnazjalne przy Państwowym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim im. Królowej Jadwigi w Toruniu.

Od 1937/1938 roku szkoła nosiła nazwę II Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Królowej Jadwigi w Toruniu.

Po II wojnie światowej szkoła popadła w niełaskę komunistycznej władzy.

W 1948 roku "Królówka" musiała opuścić swoją przedwojenną siedzibę.

W roku 1848/1949 zmieniono jej nazwę na II Państwowa Szkoła Ogólnokształcące Stopnia Licealnego w Toruniu.

Szkoła przetrwała do czerwca 1950 roku.

Jej uczennice rozproszono po różnych ogólnokształcących szkołach średnich w Toruniu.

Książka "Toruńskie "Królewianki" o swojej szkole i sobie samych" jest zbiorem wspomnień dwunastu uczennic.

Autorkami wspomnień są:

1. Elżbieta Baranówna-Smułkowa
2. Maria Baranówna-Tarasiuk
3. Halina Bortnowska
4. Judyta Czajkowska-Solecka
5. Gabriela Dombek-Filcka
6. Teresa Drzewuska-Wilczyńska
7. Sylwia Dullin
8. Regina Guczówna-Iwanicka
9. Teresa Jaworska-Bajwenko
10. Maria Łęgowska-Pancierzyńska
11. Barbara Nistitz-Jackowwska-Tobolewska
12. Maria Reca-Mikołajczyk.

Książkę uzupełniają fragmenty pamiętnika Janiny Przybyłowej - nauczycielki języka polskie go w "Królówce".

Narracja większości wspomnień rozpoczyna się wiosną 1945 roku.

Królewianki opisują postacie nauczycieli i koleżanek, zasady obowiązujące w szkole, nauczanie poszczególnych przedmiotów, zabawy i figle płatane nauczycielom.

Jadwiga Puciata-Pawłowska - Moje życie

 

Jadwiga Puciata-Pawłowska

Moje życie

Wydawca: 
Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Muzeum Okręgowe w Toruniu

Toruń 2020

Sygnatura SIRr XXXIIc/31

"Moje życie" to autobiografia prof. Jadwigi Puciata-Pawłowskiej (1902-1989).

Była ona wychowawcą kilku pokoleń historyków sztuki na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Autobiografia ma formę pamiętnika uzupełnionego wspomnieniami syna Autorki prof. Krzysztofa Kazimierza Pawłowskiego, córki Beaty Pawłowskiej-Wilde  i wnuka Tomasza Wilde.

To dzięki ich zaangażowaniu , uwagom ii wszechstronnej pomocy książka ukazała się, ale także została wzbogacona o piękne ilustracje pochodzące z archiwum rodzinnego.

Do publikacji ze względów praktycznych przygotowano tylko wybór wspomnień, którego dokonał syn Autorki prof. Krzysztof Kazimierz Pawłowski.

Opracowanie do druku, komentarze i przypisy, redakcja naukowa są dziełem dr Alicji Saar-Kozłowskiej.

Tekst został opatrzony indeksami i aneksami.

Pisana w wieku osiemdziesięciu lat autobiografia Jadwigi Puciata-Pawłowskiej sięga daleko w przeszłość do jej dzieciństwa i młodości. opisuje czas II wojny światowej oraz życie rodzinne i pracę zawodową w okresie PRL.

Podstawę edycji stanowił maszynopis liczący niemal 700 stron.

Redagowany był w latach 1982-1985.

Dzieli się na trzy części.

Część pierwsza "Lata wczesne - dzieciństwo i młodość" obejmuje okres do 1944 roku.

Część druga "Strzępki zapisków z powstania Warszawskiego i pobyt w Wolbromiu" obejmuje lata 1944-1945.

Część trzecia "Toruń" to wspomnienia powojenne doprowadzone do 1962 roku, kiedy to zmarł mąż autorki prof. Bronisław Pawłowski.

Autobiografię uzupełniają listy do Jadwigi Puciata-Pawłowskiej.

Maria z Komierowskich i Leon Janta-Połczyńscy - Pamiętniki

 

Maria z Komierowskich
i Leon Janta-Połczyńscy

Pamiętniki

Opracowanie Włodzimierz Jastrzębski
i Jerzy Szwankowski

Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

Bydgoszcz 2013

Sygnatura SIRr XXXIIc/12

Pamiętniki Marii i Leona Janta -Połczyńskich były pieczołowicie przechowywane przez ich wnuczkę dr Teresę Tyszkiewicz z Poznania.

Pamiętniki dotyczą zarówno życia codziennego rodzin Komierowskich oraz Janta-Połczyńskich jak i życia społecznego, gospodarczego i politycznego Polski i Pomorza w okresie międzywojennym.

Oba pamiętniki zostały starannie opracowane, opatrzono je przypisami i objaśnieniami, informującymi o osobach występujących w tekście i o problemach poruszanych przez autorów wspomnień.

Rodziny Komierowskich i Janta-Połczyńskich już od średniowiecza związane były z Pomorzem Gdańskim.

Maria Komierowska (1880-1970) wyszła za mąż za Leona Jantę-Połczyńskiego (1867-1961) w 1902 roku.

Leon Janta-Połczyński był przed wojną ministrem rolnictwa i senatorem.

Jego żona Maria została matką chrzestną okrętu "Dar Pomorza" w 1930 r.

Siedzibą rodziny był dwór w Wysokiej koło Tucholi.

Na kartach pamiętników spotkamy elitę ziemiaństwa, twórców kultury, znanych polityków i zasłużonych wojskowych.

Gorąco polecamy, lektura jest pasjonująca, czyta się jednym tchem.

Wspomnienia torunianek : losy kobiet związanych z Toruniem w XX wieku

 

Wspomnienia torunianek
Losy kobiet związanych z Toruniem w XX wieku

opracowała Krystyna Łakomska
redakcja Anna Krygier

Wydawca: Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Toruń 2017

Sygnatura SIRr XXXIIc/16

Współcześnie wspomnienia świadków przeszłości stają się niezwykle ważnym i cenionym przez historyków materiałem źródłowym.

Ich wartość jest szczególna w przypadku prób odtwarzania obrazu życia codziennego nie tylko jednostki, ale całego społeczeństwa.

Indywidualne wspomnienia pozwalają także spojrzeć na ważne i dramatyczne wydarzenia historyczne oczami zwykłych ludzi i odkryć aspekty, które umykają przy czytaniu urzędowych sprawozdań i archiwalnych dokumentów.

Przy Towarzystwie Naukowym w Toruniu działa nawet specjalna Komisja Przyjaciół Pamiętnikarstwa.

Pani Krystynie Łakomskiej udało się zebrać siedem relacji torunianek, które dotyczą okresu II wojny światowej, okupacji niemieckiej, ucieczki ludności cywilnej, partyzantki, pobytów w niemieckich obozach koncentracyjnych, pracy przymusowej w III Rzeszy, zbrodni katyńskiej, opisują sytuację po zakończeniu działań wojennych i okoliczności osiedlania się w Toruniu.

Autorkami wspomnień są:

• Teresa Dunin-Karwicka
• Eugenia Kijewska
• Maria Lewandowska i Wanda Szymańska
• Zofia Racławska
• Zofia Wiśniewska
• Leopolda Witkowska

Sylwia Dullin - Toruńskie Nowe Miasto i jego mieszkańcy we wspomnieniach (XIX-XXI wiek)

 

Sylwia Dullin

Toruńskie Nowe Miasto i jego mieszkańcy we wspomnieniach
(XIX-XXI wiek)

Opracowała, wstępem i przypisami opatrzyła Sylwia Grochowina

Wydawca: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej

Toruń 2018

Sygnatura SIRr XXXIIc/17

Sylwia Dunin jest rodowitą torunianką

Od narodzin mieszka w kamienicy przy Rynku Nowomiejskim.

Jest autorką wielu publikacji o przeszłości Torunia w rubryce "Album Rodzinny" dziennika "Nowości".

W 2014 roku ukazała się jej książka "Mój rodowód (XVIII-XXI wiek)", poświęcona rodzinie autorki.

"Toruńskie Nowe Miasto i jego mieszkańcy we wspomnieniach" to kolejna jej publikacja, poświęcona tym razem toruńskiemu Nowemu Miastu i jego mieszkańcom.

Autorka opiera się na wspomnieniach własnych i na relacjach członków rodziny.

Opowieść sięga czasów pruskiego panowania.

Na szczególną uwagę zasługują fragmenty dotyczące:

• powrotu Torunia do wolnej Polski w 1920 r.
• bolesnych doświadczeń niemieckiej okupacji
• życia codziennego w okresie PRL
• przemian po 1989 roku

Wspomnienia są napisane żywym i barwnym językiem, wyraziste, plastyczne z elementami humoru i nutką nostalgii.

Fenomenalna pamięć autorki potrafiła utrwalić szczegóły związane najbardziej ulotnymi elementami życia codziennego, takimi jak tradycje, obyczaje, moda, rozrywka, dziecięce zabawy, handel, sztuka kulinarna, obowiązki domowe, obchody świąt kościelnych i państwowych.

Takich informacji żaden historyk nie znajdzie w archiwach państwowych.

Wspomnienia uzupełnia jeszcze 7- fotografii z rodzinnego albumu.

Franciszek Beciński - Pochód czarnego krzyża

 

Franciszek Beciński

Pochód czarnego krzyża

Wydawnictwo Urbański

Toruń 2006

Sygnatura SIRr W/R/Bec60

W Informatorium uruchomiliśmy Mini-Wypożyczalnię Beletrystyki Regionalnej „Żółty Regał”.  Jest to specjalny dział z powieściami, których fabuła została osadzona w województwie kujawsko-pomorskim. Oferujemy kryminały, romanse, powieści obyczajowe, powieści historyczne i powieści młodzieżowe. Mini-Wypożyczalni towarzyszy również profil @zoltyregal na Instagramie.

Książkę poprzedza wstęp Anny Skrzypińskiej poświęcony Franciszkowi Becińskiemu (1897-1975) i jego twórczości.

Pisarz urodził się w rodzinie chłopskiej w Pilichowie na Kujawach (powiat radziejowski).

Wykształcił się na kowala.

Od dziecka wykazywał ogromne zainteresowanie literaturą.

Pisał wiersze i opowiadania.

Debiutował na łamach inowrocławskiego "Dziennika Kujawskiego" w 1927 roku.

Jeszcze przed wojną jego poezja zdobyła popularność i uznanie w środowisku kujawskiej inteligencji.

Po wojnie dopiero w latach 60-tych zaczęto znowu drukować jego utwory.

Pod koniec życia znowu doczekał się sławy i uznania.

Nazywano go "piewcą Kujaw".

W Książnicy Kopernikańskiej dostępne są jego następujące książki:

• Liść z polnej gruszy / Franciszek Beciński ; wybór wierszy, oprac. i wstęp Wanda Szkulmowska. - Bydgoszcz : Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne 1968.
• Melodie ziemi / Franciszek Beciński ; wybór, oprac. i posł. Wanda Szkulmowska ; rzeźby w drewnie Jan Centkowski. - Warszawa : Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza dr. 1973.
• Pochód czarnego krzyża / Franciszek Beciński. - Toruń : Wydawnictwo Urbański 2006.
• Wesele na Kujawach / Franciszek Beciński ; wstęp, oprac. nauk. Ewa Arszyńska. - Włocławek : Dobrzyńsko-Kujawskie Towarzystwo Kulturalne : Towarzystwo Miłośników Kujaw w Radziejowie 1996.
• Wybór poezji / Franciszek Beciński ; wybór wierszy, oprac. i szkic o życiu i twórczości poety Wanda Szkulmowska. - Radziejów : Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Franciszka Becińskiego 2004.

"Pochód czarnego krzyża" to pamiętnik prowadzony między sierpniem 1939 a lipcem 1940 roku.

Opisuje w dzienniku tragiczne losy mieszkańców Pilichowa, Radziejowa i Osięcin.

Opisuje losy uciekinierów z Pomorza i Kujaw, którzy zatrzymywali się w jego zagrodzie.

Utwór cechuje wysoki poziom literacki.

Książka stanowi pierwszą publikację zapisków, które ponad 60 lat przeleżały w rękopisie.

Walter Neumann - Dziennik młodego Niemca

 

Walter Neumann

Dziennik młodego Niemca
Wspomnienia 1939-1940

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2018

Sygnatura SIRr XXXIIc/22

Trzynastoletni Walter Neumann z Rygi był jednym z bałtyjskich Niemców, którzy w 1939 roku na skutek paktu Ribbentrop-Mołotow, zostali przesiedleni z Estonii i Łotwy do Rzeszy.

Wraz z rodziną zamieszkał w 1940 roku w okupowanym przez Niemców Toruniu.

Uczęszczał do gimnazjum przy ul. Zaułek Prosowy.

Był członkiem Hitlerjugend.

W 1944 roku został powołany do wojska.

W 1945 roku trafił do amerykańskiej niewoli.

Po wojnie zainteresował się poezją - został laureatem wielu literackich nagród.

"Dziennik młodego Niemca" przedstawia wojnę oczami dziecka i nastolatka.

Jego rodzinę doświadczył los bałtyckiego przesiedleńca.

Autor skupia się na otaczającym go życiu codziennym i codziennych trywialnych czynnościach.

Wspomnienia przedstawiają też chłopięce pasje i zabawy, zwykłe dzieciństwo, które powinno być pozbawione trosk i zmartwień.

Książka opisuje okres od 6 października 1939 roku do 24 czerwca 1940 roku.