Materiały etnograficzne z Pomorza Gdańskiego

 

Józef Łęgowski

Materiały etnograficzne z Pomorza Gdańskiego
Kaszuby - Kociewie - Powiśle 

Wydawnictwo Region
Towarzystwo Miłośników Ziemi Sztumskiej

Gdynia 2021

Sygnatura SIRr IX/76

Józef Łęgowski (1852-1930) był wybitnym historykiem i etnografem.

Z zapałem przemierzał pomorze Gdańskie, aby osobiście zbierać materiały na temat folkloru kaszubskiego i kociewskiego.

Jego monografia "Kaszuby i Kociewie" była przez długi czas jedynym dostępnym po polsku kompendium wiedzy o Kaszubach i Kociewiakach.

Wznowienie jego publikacji zostało dokonane dzięki redakcji merytorycznej Krystian Zdziennickiego, Magdaleny Kargul i Michała Kargul.

Tekst książki poprzedzają rozdziały wstępne przybliżające postaćJózefa Łęgowskiego o dzieje badań etnograficznych na Pomorzu Gdańskim. 

W zbiorze "Materiały etnograficzne z Pomorza Gdańskiego" przedrukowano cztery rozprawy Józefa  Łęgnowskiego:

- Kaszuby i Kociewie (1892)

- Urządzenia społeczne, zwyczaje i gwara w malborskiem (1889)

- Pieśni ludowe w dawnym województwie malborskiem (1928)

- Ludność polska w Prusach zachodnich (1889)

Książka ukazuje dziedzictwo kulturowe, zwyczaje i pieśni z Kaszub, Kociewia oraz Powiśla i do dziś stanowią niezastąpione źródło informacji o ludowości polskich mieszkańców dawnych Prus Zachodnich. 

Anna Koprowska-Głowacka - Legendy z Kociewia i Borów Tucholskich

 

Anna Koprowska-Głowacka

Legendy z Kociewia i Borów Tucholskich

Wydanie 3

Wydawnictwo Region

Gdynia 2021

Sygnatura SIRr XXXIIb/2

Anna Koprowska-Głowacka jest historykiem z wykształcenia i kolekcjonerem starych podań i legend z zamiłowania.

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest kilka jej książek poświęconych Pomorzu, Kujawom i Ziemi Chełmińskiej.

1. Baśnie i legendy dawnych Kresów : (Litwy, Białorusi i Ukrainy) / Anna Koprowska-Głowacka ; ilustracje Józef Olszynka. - Gdynia : Wydawnictwo Region Jarosław Ellwart 2018. 
2. Czarownice z Pomorza i Kujaw / Anna Koprowska-Głowacka. - Gdynia : Region © copyright 2020. 
3. Czarownice z Pomorza i Prus / Anna Koprowska-Głowacka. - Gdynia : Wydawnictwo Region 2021
4. Duchy, zjawy i ukryte skarby : niesamowite miejsca województwa kujawsko-pomorskiego / Anna Koprowska-Głowacka ; rysunki Łukasz Salamon. - Gdynia : Wydawnictwo Region copyright 2011. 
5. Legendy chełmińskie : podania z Ziemi Chełmińskiej, Lubawskiej i Michałowskiej / Anna Koprowska-Głowacka ; [ilustracje Józef Olszynka]. - Gdynia : Wydawnictwo Region 2021.
6. Legendy krzyżackie / Anna Koprowska-Głowacka ; rysunki Agnieszka Korfanty. - Gdynia : Region 2014. 
7. Legendy z Kociewia i Borów Tucholskich / Anna Koprowska-Głowacka. - Gdynia : Wydawnictwo Region 2021. 
8. Magia ludowa z Pomorza i Kujaw / Anna Koprowska-Głowacka. - Gdynia : Wydawnictwo Region 2016. 
9. Opowieści z kraju nad Wilią : baśnie i legendy litewskie / Anna Koprowska-Głowacka ; ilustracje Justyna Sokołowska. - Olszanica ; Lesko : Bosz 2021.

Książka "Legendy z Kociewia i Borów Tucholskich" stanowi zbiór legend z terenu pięciu powiatów:

- powiatu chojnickiego

- powiatu starogardzkiego

- powiatu świeckiego

- powiatu tczewskiego

- powiatu tucholskiego

W książce znalazły się zarówno legendy, jak i podania.

Legendy to zazwyczaj opowieści o treści religijnej, zawierające elementy z życia świętych i cuda, jakie zostały dokonane dzięki niezachwianej wierze.

Podania natomiast przepełnione są elementami fantastyki, a przy tym wiążą się z historia regionu.

Podania często tez dotykają wierzeń ludowych.

Oczywiście, bywa i tak,  tez legenda i podanie łączy się ze sobą tworząc harmonijna całość.

Anna Sakowicz, Sławomir Sakowicz - Kociewie : nieprzewodnik rowerowy

 

Anna Sakowicz
Sławomir Sakowicz

Kociewie
Nieprzewodnik rowerowy

Wydawnictwo Region

Gdynia 2020

Sygnatura SIRr XIII/180

Autorami nieprzewodnika są Anna Sakowicz - pisarka, autorka kilkunastu powiesi obyczajowych i książek dla dzieci oraz Sławomir Sakowicz - przedsiębiorca, z zamiłowania fotografik.

Postanowili oni przedstawić swoją subiektywna propozycję wycieczek rowerowych po Kociewiu.

Zaproponowali aż 20 tras rowerowych.

Sami do podróżowania używają rowerów trekkingowych.

Trasy liczą od 11 do 83 km.

Na zdjęciach z wycieczek widać różne pory roku.

Dzięki nieprzewodnikowi można poznać niezwykłe miejsca Kociewia i okolic Starogardu Gdańskiego.

Regina Kotłowska - Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

 

Regina Kotłowska

Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

Wydawnictwo Region 

Gdynia 2016

Sygnatura SIRr IIIA/120

Monografia poświęcona jest majątkowi i dworowi Olgi i Władysława Żukowskich w Lalkowych.

Jest to historia rodu, ale również wsi i jej mieszkańców.

Oparta jest na dokumentach z archiwum rodzinnego oraz na wspomnieniach świadków.

Książka rozpoczyna się od przedstawienia dziejów majątku w Lalkowych od końca XVIII wieku do 1923 roku, kiedy to zakupiło go małżeństwo Władysława i Olgi Żukowskich.

W rozdziale II autorka opisuje środowisko rodzinne Władysława Żukowskiego i Olgi Pawłowny z Moskwinów.

Władysław Żukowski ukończył Instytut Górniczy w Petersburgu.

Był dyrektorem kopalni w Sosnowcu.

Kolejny rozdział przedstawia okoliczności przeniesienia się rodziny Żukowskich do Lalkowych i zakupu tutejszych dóbr ziemskich.

Rozdział IV opisuje życie rodziny w Lakowych, przedstawia majątek, zabudowania dworskie.

Rozdział V poświęcony jest wsi Lakowy, budowie dworu w Lalkowach, miejscowej parafii.

Rodzina Żukowskich dzieliła czas między Sosnowiec, Kraków i Lalkowy.

Na co dzień majątkiem zarządzał administrator.

W książce opisano również innych pracowników dworu i gospodarstwa.

Ostatni rozdział przedstawia tragiczne losy Lalkowych w okresie okupacji niemieckiej i powojennych rządów komunistycznych.

Dekretem PKWN majątek został odebrany rodzinie bez odszkodowania.

Należy podkreślić, że autorka monografii Regina Kotłowska dotarła do unikatowych źródeł i cennych informacji.

Drobiazgowo opisała losy rodziny Żukowskich.

Równie wiele miejsca poświeciła wsi Laklowy i dziejom jej mieszkańców.

Wszystkie wiadomości przedstawiła na szerokim tle historycznym i ekonomicznym.

Poznaliśmy więc skomplikowane stosunki narodowościowe na Kociewiu.

Dowiedzieliśmy się też wiele o sytuacji ekonomicznej ziemiaństwa w przedwojennej Polsce.

Jest to wielka historia małego majątku.

Jak przez soczewkę widać w niej trudną historię Kociewia i tragiczne losy polskich rodzin ziemiańskich.