Gostycyn między wojnami (1920-1939)

 

 Marek Sass

Gostycyn między wojnami (1920-1939)
Miejsce, mieszkańcy i Leonard Ogrzewalski 

Wydawnictwo Magraf
na zlecenie Gminnej Biblioteki Publicznej w Gostycynie
i Urzędu Gminy w Gostycynie

Bydgoszcz-Gostycyn 2022

Sygnatura SIRr VIII/In-Gostycyn-2

Autorem książki jest dr Marek Sass autor wielu opracowań naukowych i literackich poświęconych Gminie Gostycyn i jej miejscowością.

w 2022 roku jako pierwsza osoba w historii Gostycyna został uhonorowany tytułem "Zasłużony dla Gminy Gostycyn".

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest szereg jego publikacji:

1 Bysławek w Borach Tucholskich : z dziejów wsi i klasztoru / Marek Sass. 

2 Dzieje Gostycyna i okolicy : pradzieje, rycerze, szlachta, ziemianie / Marek Sass. 

3 Gostycyn między wojnami (1920-1939) : miejsce, mieszkańcy i Leonard Ogrzewalski / Marek Sass. 

4 Ksiądz kanonik Józef Bruski - proboszcz z Pruszcza : życie i dzieło / Marek Sass ; wspomnienie Zygmunt Zieliński. 

5 Ogród pośród jabłoni / Marek Sass ; [rys. Marek Świtała]. 

6 Pruszcz : (auto)portret pomorskiej wsi / Marek Sass. 

7 Kamienica : na pograniczu borowiacko-krajeńskim : miejsce ludzi - ludzie miejsca / redakcja Marek Sass. 

8 Klonowo nad Brdą : mieszkańcy wobec dziedzictwa przeszłości / red. Marek Sass. 

9 Wielki Mędromierz (1313-2013) : dziedzictwo przeszłości / redakcja Marek Sass. 

Autor zaprasza czytelników do wspólnej wędrówki po międzywojennym Gostycynie.

Dla ożywienia przeszłości sięgnął po archiwalne dokumenty, notatki prasowe, wspomnienia, relacje i fotografie.

Wśród mieszkańców Gostycyna na szczególna pamięć zasłużył Leonard Ogrzewalski, kierownik miejscowej szkoły.

Autor monografii szeroko opisał okoliczności powrotu Gostycyna do Polski w 1920 roku.

Wiele miejsca poświęcono przedwojennej szkole w Gostycynie.

Osobne miejsce w książce zarezerwowana dla opisania życia parafialnego, podania danych statystycznych, prezentacji duszpasterzy, działalności organizacji religijnych.

Przybliżono również twórczość literacką ks. Pawła Wojciecha Nagórskiego.

Monografia przedstawia również życie polityczne i działalność samorządu Gostycyna.

Wiele miejsca poświęcono przedwojennej gospodarce i organizacją o charakterze gospodarczym .

Należały do nich :

- Spółka mleczarska

- Bank Ludowy

- Kółko Rolnicze

- Towarzystwo Rzemieślnicze

- Spółka łowiecka

Autor szeroko opisał działalność licznych organizacji społecznych:

- Towarzystwa Ludowego

- Towarzystwa Powstańców i Wojaków

- Związku Rezerwistów

- Związku Inwalidów

- Ochotniczej Straży Pożarnej

- Ligi Morskiej i Kolonialnej

Bardzo interesujące są fragmenty poświęcone życiu codziennemu mieszkańców Gostycyna , a także organizacji świąt publicznych.

Dowiemy się więc p przebiegu uroczystości patriotycznych, o rozrywkach oferowanych mieszkańcom, nieszczęśliwych wypadkach, zdrowiu publicznym, funkcjonowaniu poczty, policji, pociągów i autobusów.

Opowieść o przedwojennym Gostycynie zamyka II wojna światowa i śmierć jaką ze sobą niosła.

Wspomniany Leon Ogrzewalski został przez Niemców aresztowany w 1939 roku i rozstrzelany w lasach Rudzkiego Mostu koło Tucholi.

Monografie wzbogacają stare fotografie i pocztówki,  artykuły prasowe w dawnej prasie, odbitki archiwalnych dokumentów.

Pruszcz : (auto)portret pomorskiej wsi

 

Marek Sass

Pruszcz : (auto)portret pomorskiej wsi

Wydawnictwo Magraf 
na zlecenie Gminnej Biblioteki Publicznej w Gostycynie
i Urzędu Gminy w Gostycynie

Bydgoszcz - Pruszcz 2021

Sygnatura SIRr VIII/In-Pruszcz-2

Autorem książki jest dr Marek Sass autor wielu opracowań naukowych i literackich poświęconych Gminie Gostycyn i jej miejscowością.

w 2022 roku jako pierwsza osoba w historii Gostycyna został uhonorowany tytułem "Zasłużony dla Gminy Gostycyn".

W Książnicy Kopernikańskiej dostępnych jest szereg jego publikacji:

1 Bysławek w Borach Tucholskich : z dziejów wsi i klasztoru / Marek Sass. 

2 Dzieje Gostycyna i okolicy : pradzieje, rycerze, szlachta, ziemianie / Marek Sass. 

3 Gostycyn między wojnami (1920-1939) : miejsce, mieszkańcy i Leonard Ogrzewalski / Marek Sass. 

4 Ksiądz kanonik Józef Bruski - proboszcz z Pruszcza : życie i dzieło / Marek Sass ; wspomnienie Zygmunt Zieliński. 

5 Ogród pośród jabłoni / Marek Sass ; [rys. Marek Świtała]. 

6 Pruszcz : (auto)portret pomorskiej wsi / Marek Sass. 

7 Kamienica : na pograniczu borowiacko-krajeńskim : miejsce ludzi - ludzie miejsca / redakcja Marek Sass. 

8 Klonowo nad Brdą : mieszkańcy wobec dziedzictwa przeszłości / red. Marek Sass. 

9 Wielki Mędromierz (1313-2013) : dziedzictwo przeszłości / redakcja Marek Sass. 

Monografia Pruszcza rozpoczyna się od prezentacji ryciny Johanna Rudolfa Storna z 1661 roku , na której przedstawiony jest ta miejscowość.

Samą nazwę Pruszcza odnotowano już w 1368 roku.

Autor pisząc historię Pruszcza wykorzystał archiwalia, wspomnienia, relacje, wzmianki prasowe i opracowania.

Monografia ma układ chronologiczny sięgający do XIV wieku.

Początki prusieckiej Parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny sięgają połowy XV wieku.

W książce szeroko opisano dzieje wsi, jej mieszkańców i parafii w czasach Rzeczpospolitej szlacheckiej, pod zaborem pruskim, w okresie II Rzeczpospolitej, w czasie wojny i okupacji, w okresie PRL oraz współcześnie.

Uzupełnieniem narracji historycznej są opublikowane wspomnienia licznych mieszkańców Pruszcza, które sięgają nawet 100 lat wstecz.

 Monografię wzbogacają liczne stare fotografie, dokumenty i mapy.

Wielki Mędromierz (1313-2013)

 

Wielki Mędromierz (1313-2013)
Dziedzictwo przeszłości 

redakcja Marek Sass

Wydawnictwo Magraf 
 na zlecenie Gminy Gostycyn

Bydgoszcz - Wielki Mędromierz 2013

Sygnatura SIRr  VIII/In-Wielki-Mędromierz-1

Wielki Mędromierz to jedna z wielu wsi Pomorza Gdańskiego.

Położony jest na południowym krańcu Borów Tucholskich w Gminie Gostycyn.

W 2013 roku upłynęło 700 lat od pierwszej wzmianki o wsi.

Mieszkańcy Wielkiego Mędromierza są dumni ze swej przeszłości i pielęgnują lokalne tradycje.

W 2005 roku zorganizowali wystawę 200 starych fotografii, przedstawiających wieś i jej mieszkańców.

W 2013 roku ukazała się pierwsza monografia poświęcona wsi, w której powstanie zaangażowało się wiele osób.

Publikacja składa się z czterech części.

W pierwszej Marek Sass opisał dzieje Wielkiego Mędromierza i jego mieszkańców ukazane w świetle dokumentów, wspomnień, relacji i kronik (szkolnych i parafialnych).

Część druga przedstawia historię i duszpasterzy Parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Wielkim Mędromierzu autorstwa ks. Krzysztofa Kocha.

Część trzecia to wypisy z Kroniki Parafii Rzymsko-Katolickiego Kościoła w Wielkim Mędromierzu, która założył i prowadził od 1952 roku ks. proboszcz Paweł Dykier.

Czwarta ostatnia część, która napisał Henryk Sala, przedstawia karierę sportową Ireny Starzyńskiej-Górskiej - oszczepniczki, uczestniczki Mistrzostw Europy w Sztokholmie w 1958 roku i organizatorki IV Igrzysk Olimpijskich Sportowców Wiejskich w Tucholi w 1972 roku.

W monografii opublikowano bardzo wiele starych fotografii i dokumentów.

Całość stoi na bardzo wysokim poziomie edytorskim.

 

Kamienica na pograniczu borowiacko-krajeńskim

 

Kamienica na pograniczu borowiacko-krajeńskim
miejsce ludzi - ludzie miejsca

redakcja Marek Sass

Wydawca: Magraf 
na zlecenie Gminy Gostycyn

Bydgoszcz 2012

Sygnatura SIRr VIII/In-Kamienica-1

Kamienica jest wsią położoną w gminie Gostycyn, w powiecie tucholskim.

Kamienica to niezwykłe miejsce i niezwykli ludzie.

To właśnie przez biografie mieszkańców i ich wspomnienia w książce budowany jest obraz Kamienicy i jej przeszłości.

W centrum zainteresowania publikacji stoi zwykły człowiek i mała wspólnota  ludzi, ich mentalność, życie codzienne, relacje społeczne, przeświadczenia.

Książka jest zbiorem tekstów powstałych w ciągu kilkudziesięciu lat, które były poświęcone Kamienicy.

Opracowanie otwiera "Zarys dziejów Kamienicy do 1945 roku".

Perspektywę historyczną poszerzają i uzupełniają wspomnienia pomorskich ziemianek Antoniny z Chłapowskich Górskiej i Teresy z Plater Zyberków Górskiej.

Życie  w Kamienicy w latach 1927-1939 zostało odtworzone na podstawie wzmianek w pomorskiej prasie.

Przez książkę przewija się temat  łowiectwa i tradycji łowieckich Kamienicy.

Na trwale w świadomość społeczną wpisała się nieistniejąca już dzisiaj szkoła rolnicza w Kamienicy, po której zachowały się kroniki szkolne.

Najważniejsze miejsce w książce stanowią wywiady z mieszkańcami oraz spisane ich wspomnienia.

Całość publikacji uzupełniają fotografie archiwalne i współczesne.

Umieralność mieszkańców wsi kujawskiej w latach 1814-1914

 

Umieralność mieszkańców wsi kujawskiej w latach 1814-1914 na tle zmian społeczno-gospodarczych i przemian elementów klimatu na przykładzie parafii Kowal

redakcja Alicja Drozd-Lipińska

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Toruń 2021

SIRr VIII/In-Kowal-4

Analizy, jakie zostały podjęte w ramach niniejszej pracy, miały umożliwić prześledzenie ewentualnych powiązań pomiędzy liczbą zgonów a czynnikami społeczno-ekonomicznymi i politycznymi w populacji kujawskiej, zamieszkującej obszar parafii Kowal na Kujawach Wschodnich w Królestwie Polskim (lata 1815–1914). 

Dzięki nim możliwa stała się rekonstrukcja zmian poziomu umieralności mieszkańców wsi kujawskiej w XIX w. 

W pierwszych dziesięcioleciach badanego okresu modelowały ją głównie kolejne, charakteryzujące się wyraźną sezonowością, fale epidemii, których wpływ selekcyjny z czasem jednak tracił na znaczeniu. 

Skalę strat spowodowanych chorobami epidemicznymi potęgowały okresy niedożywienia, będące pochodną kryzysów polityczno-społecznych i zawirowań ustrojowych, ale też wywołane po prostu niekorzystnymi warunkami klimatycznymi (m.in. suszami lub długotrwałymi mroźnymi zimami). 

Osłabiona nimi populacja w dalszej perspektywie była bardziej narażona na choroby, o charakterze zarówno endemicznym, jak i epidemicznym.

Opracowanie składa się z pięciu rozdziałów:

1. Źródła i metody. Ocena wiarygodności zapisów metrykalnych

2. Przynależność administracyjna Kowala i okolic w latach 1815–1914

 

3. Wielkość populacji i ruch naturalny w parafii Kowal w latach 1815–1914

4. Stosunki umieralności w parafii Kowal w latach 1815–1914 

5. Demografia, gospodarka, warunki klimatyczne i życie społeczne 

Gmina Zbójno : drumliny, historia i tradycja

 

Marek Pawłowski

Gmina Zbójno : drumliny, historia i tradycja

Wydawcy:

Gminna Biblioteka Publiczna w Zbójnie

Vega Studio Kwidzyn

Zbójno 2020

Sygnatura SIRr VIII/In-Zbójno-2

Książka poświęcona gminie Zbójno. zawiera informacje nie tylko o samym Zbójnie, ale również o położonych na terenie gminny innych miejscowościach:

• Adamki
• Ciepień
• Działyń
• Klonowo
• Łukaszewo
• Obory
• Podolona
• Rembiocha
• Rudusk
• Ruże
• Sitno
• Wielgie
• Wojnowo
• Zbójenko
• Zosin

Autor przedstawił położenie i środowisko geograficzne gminy Zbójno.

Opisał również, ze szczegółami zaskakująco bogatą historie położonych na terenie gminy miejscowości.

Znajdziemy też informacje na temat wybitnych i zasłużonych mieszkańców gminy.

Całość jest bogato ilustrowana fotografiami, rysunkami, planami i mapami.

Wydawnictwo stoi przy tym na najwyższym poziomie sztuki edytorskiej.

Andrzej Muszyński - Miedza

 

Andrzej Muszyński

Miedza

Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2013

Sygnatura MAG 298422

Andrzej Muszyński (rocznik 1984) jest autorem opowiadań.

Książka "Miedza" jest zbiorem 9 opowiadań:
- Bioły
- Trawy, trawy, zimne gruszki
- Róże
- Mleko
- Kundel. Dziennik czwartoligowca
- Ławka
- Mąka
- Gemeinschaft
- Cep

Wspólnym mianownikiem opowiadań jest jej bohater - to wyludniona wieś na skraju Pustyni Błędowskiej.

Autor opowiada stare miejscowe legendy i opisuje historie mieszkańców.

Książka to kronika ginącego już dziś świata, pochłanianego przez industrializację i nowoczesność.

To świat polskiej prowincji, kraju za miastem z jego gwarą, zwyczajami i trybem życia.

Narrator po latach pobytu w wielkim świecie powraca na wieś, siada i słucha gawęd ostatnich żyjących mieszkańców.

Ich relacje nie są tkliwe i sentymentalne, dają świadectwo ciężkiemu i twardemu życiu.

Mimo tego czytelnika ogarnia nostalgia za chłopskimi korzeniami, za polami i lasem, za brakiem pośpiechu, za odwiecznym naturalnym porządkiem.

Ale taka wieś już nie wróci.

Jolanta Laura Flores - Dobra nasza

 

Jolanta Laura Flores

Dobra nasza

Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza

Warszawa 2015

Sygnatura SIRr W/INNE/Flo60

W Informatorium uruchomiliśmy Mini-Wypożyczalnię Beletrystyki Regionalnej „Żółty Regał”.  Jest to specjalny dział z powieściami, których fabuła została osadzona w województwie kujawsko-pomorskim. Oferujemy kryminały, romanse, powieści obyczajowe, powieści historyczne i powieści młodzieżowe. Mini-Wypożyczalni towarzyszy również profil @zoltyregal na Instagramie.

"Dobra nasza" jest debiutancką powieścią Jolanty Laury Flores - dziennikarki i znawczyni literatury rosyjskiej.

To wielowątkowa opowieść o mieszkańcach  kujawskiej wsi na poczatku XXI wieku.

To czas przełomu, czas szybkich zmian społecznych i obyczajowych.

Historie bohaterów z krwi i kości pozwalają wejść w świat, który przemija na naszych oczach.

Wieś zmienia się w podmiejską przestrzeń, pozbawioną wyraźnej tożsamości.

Trzymająca w napięciu opowieść o życiu mieszkańców wsi Dobra pokazuje ich codzienność, w którą wkradają się odwieczne ludzkie namiętności, miłość, zdrada,, a także zbrodnia.

Jakub Małecki - Ślady

 

Jakub Małecki

Ślady

Wydawnictwo SQN Sine Qua Non

Kraków 2016

Sygnatura SIRr W/R/Mal65

W Informatorium uruchomiliśmy Mini-Wypożyczalnię Beletrystyki Regionalnej „Żółty Regał”.  Jest to specjalny dział z powieściami, których fabuła została osadzona w województwie kujawsko-pomorskim. Oferujemy kryminały, romanse, powieści obyczajowe, powieści historyczne i powieści młodzieżowe. Mini-Wypożyczalni towarzyszy również profil @zoltyregal na Instagramie.

Jakub Małecki (rocznik 1982) jest powieściopisarzem i tłumaczem.

Cieszy się popularnością wśród czytelników i uznaniem krytyki.

Jest laureatem wielu nagród literackich.

Jakub Małecki chętnie osadza akcję swych powieści w małych miejscowościach, gdzie toczy się prawdziwe życie a nie udawane, w których społeczność jest wyrazista a nie anonimowa.

W wielkich miastach pojedyncze jednostki, ich problemy i dramaty są niewidoczne.

Pisarz woli historie kameralne.

Fascynuje go magia codzienności.

Jakub Małecki nie pisze łatwych książek.

Chce, przykuć uwagę czytelników.

Chce, żeby osoby czytające jego książkę zapominały o bożym świecie.

Nie chce publikować książek, z których sam nie jest zadowolony.

W Książnicy Kopernikańskiej wypożyczyć można następujące jego książki:

1. Błędy
2. Dygot
3. Dżozef
4. Horyzont
5. Nikt nie idzie
6. Odwrotniak
7. Przemytnik cudu
8. Rdza
9. Saturnin
10. Ślady
11. W odbiciu

"Ślady" mają niecodzienną formę.

To zbiór opowiadań i powieść jednocześnie.

Wszystkie opowiadania mają różnych bohaterów, a każdy z nich własne traumy.

Wielobarwny korowód ludzkich życiorysów łączy się w uniwersalną fabuł, stanowiąca zbiorowy portret mieszkańców wsi.

Szkice z historii rodziny Pawlaków i Raczkowskich

 

Szkice z historii rodziny Pawlaków i Raczkowskich
Studia ofiarowane prof. Marianowi Pawlakowi

pod redakcją Anny Iżyckiej i Michała Raczkowskiego

 Wszechnica Edukacyjna i Wydawnicza "Verbum"

Szczytno - Bydgoszcz - Rypin 2013

Sygnatura SIRr IIIA/127

Historia rodów chłopskich nie była dotąd przedmiotem zainteresowania historyków.

Autorzy książki Michał Raczkowski, Anna Iżycka, Marian Pawlak, Zofia Raczkowska podjęli się trudu przybliżenia dwóch skoligaconych kujawskich rodzin Pawlaków i Raczkowskich.

Istotną bazę badań stanowiły informacje rodzinne i bogate archiwa domowe.

Wśród nich znalazło się bardzo wiele niezwykle cennych fotografii.

Praca dedykowana jest profesorowi Marianowi Pawlakowi - najbardziej zaszczytnemu członkowi obu rodów.

Jego działalności naukowej poświęcony jest pierwszy rozdział książki.

Rozdział drugi ukazuje związki między rodzinami Pawlaków i Raczkowskich w formie drzew genealogicznych.

Rozdział trzeci omawia udział członków obu rodzin w walkach narodowowyzwoleńczych począwszy od XIX wieku.