Wierność i stałość w ogniu wypróbowana

 

Arkadiusz Bożejewicz 

"Wierność i stałość w ogniu wypróbowana..." 

Oblężenia Torunia w XVII i XVIII wieku 

Ilustracje i plany: Marcin Sobiech

Wydawca: Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2019

Sygnatura SIRr XXV/82 

Książka jest publikacją naukową poświęcona trze oblężeniom Torunia, jakie maiły miejsce podczas wojen polsko-szwedzkich w XVII i XVIII wieku.

Do pierwszej próby zdobycia Torunia doszło w dniach 16 - 18 lutego 1629 roku, kiedy to armia szwedzka feldmarszałka Hermana von Wrangla podeszła pod miasto.

Torunianie odparli szwedzki atak.

Drugie oblężenie Torunia miało miejsce w dniach 2 lipca - 30 grudnia 1658 roku, podczas potopu szwedzkiego.

Tym razem Szwedzi, którzy uprzednio zajęli miasto bronili się przed wojskami polskimi marszałka Jerzego Lubomirskiego i sojuszniczymi wojskami austriackimi.

Polacy w końcu zdobyli Toruń.

Trzecie najcięższe oblężenie Torunia miało miejsce w dniach 23 maja - 14 października 1703 roku.

Saska armia króla Polski Augusta II Mocnego przez pół roku odpierała ataki armii szwedzkiej. Karola XII.

Ostatecznie załoga garnizonu toruńskiego musiała skapitulować.

Mariusz Balcerek - Ustawienie walczących stron względem rzeki w bitwie pod Kircholmem w 1605 r.

 

Dr Mariusz Balcerek

Ustawienie walczących stron względem rzeki w bitwie pod Kircholmem w 1605 r.

W: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej

Tom 7
s. 113-149

Białystok 2017

W dniach 30 września – 2 października 2015 r.odbył się w Białymstoku III Międzynarodowego Kongresu Naukowego „Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej” .

W czasie konferencji wygłoszono ponad 100 referatów.

Jej pokłosiem jest czterotomowa publikacja „Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej”  pod redakcją Karola Łopateckiego i Wojciecha Walczaka (tomy VII-X, Białystok 2017).

Zawiera ona również kilkudziesięciostronicowy artykuł dr Mariusza Balcerka - kierownika Działu Informacyjno-Bibliograficznego Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, redaktora tematycznego i sekretarza redakcji czasopisma naukowego „Folia Toruniensia”.

Jest on również wybitnym specjalistą w dziedzinie historii nowożytnej wojskowości oraz przeszłości Inflant, a także autorem rozprawy: „Księstwo Kurlandii i Semigalii w wojnie Rzeczypospolitej ze Szwecją w latach 1600-1629” (Poznań 2012).

Wśród jego licznych publikacji wymienić można miedzy innymi następujące tytuły:

• Bitwa pod Trzcianem w 1629 roku - o dacie bitwy słów kilka
• "Forti et fideli nihil difficile" : kariera Wolmara Farnesbacha w Inflantach
• Kawaleria w Ordes de bataille Erika Jönssona Dahlberga
• Liczebność, skład i szyk wojska hetmana litewskiego Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Kircholmem na "ordre de bataille" Erika Dahlberga
• Mord w Mitawie w 1615 roku i jego konsekwencje
• Oblężenie Rygi w 1621 roku
• Polacy w armii Karola IX w bitwie pod Kircholmem 27 IX 1605 roku
• Polskie szyki wojenne w "ordre de bataille" Eryka Dahlberga
• Wkład księstwa Kurlandii i Semigalii oraz powiatu piltyńskiego w bitwę pod Kircholmem w 1605 roku

Artykuł "Ustawienie walczących stron względem rzeki w bitwie pod Kircholmem w 1605 r." poświęcony jest nie rozwiązanej do dziś zagadce ustawienia armii króla Szwecji Karola IX i hetmana litewskiego Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Kircholmem w stosunku do rzeki Dźwiny.

Dr Mariusz Balcerek poddał drobiazgowej analizie ukształtowanie terenu pola bitwy, przebiegu marszu szwedzkich wojsk, lokalizacje obu obozów dwóch wrogich armii, miejsce przeprawienia się wojsk kurlandzkich i w końcu sam przebieg starcia.

Okazuje się, że Dźwina w okolicach Kircholmu nie płynie prosto, lecz skręca w kierunku północno-zachodnim.

Szwedzi opuszczając swe pierwotne pozycje na wzgórzu oddalili się od rzeki.

Wykorzystały to wojska polsko-litewskie.

Artykuł autor wzbogacił aż 24 kolorowymi mapami.

Artykuł dostępny jest również on-line na stronieh:

https://www.academia.edu/36163676/
Ustawienie_walcz%C4%85cych_stron_wzgl%C4%99dem_rzeki_w_bitwie_pod_Kircholmem_w_1605_r

Anna Ziemlewska - Ryga w Rzeczypospolitej polsko-litewskiej (1581-1621)

 

Anna Ziemlewska

Ryga w Rzeczypospolitej polsko-litewskiej

Roczniki TNT - Rocznik 92 - zeszyt 3
Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Uniwersytet Mikołaja Kopernika
w Toruniu 

Toruń 2008

Sygnatura SIRr II/1-r.92-z.3

Prezentowanie opracowanie stanowi pracę doktorską, która uwieńczyła wieloletnie badania autorki w archiwach polskich i zagranicznych.

Ryga de facto przynależała do Rzeczypospolitej Obojga Narodów zaledwie 40 lat - od układu w Drohiczynie w 1581 r. między ryżanami a Stefanem Batorym do kapitulacji miasta w 1621 r. przed wojskami Gustawa Adolfa.

Dysertacja podzielona jest na sześć pięć rozdziałów.

Rozdział I
Ryga wobec rozpadu średniowiecznych władztw terytorialnych w Inflantach

Rozdział II
Podporządkowanie Rygi Rzeczypospolitej polsko-litewskiej (1577-1582)

Rozdział III
Ryga a Rzeczypospolita w okresie rozruchów kalendarzowych (1584-1589)

Rozdział IV
Ryga w rzeczypospolitej polsko-litewskiej w czasach Zygmunta II (1589-1621)

Rozdział V
Udział Rygi w wojnie polsko-szwedzkiej w Inflantach (1600-1621)

Dr Mariusz Balcerek - Potrzeba osobnego opracowania wojny Rzeczypospolitej ze Szwecją o Inflanty w latach 1600-1629. Stan badań wraz z analizą zbiorów archiwalnych

 

Dr Mariusz Balcerek

Potrzeba osobnego opracowania wojny Rzeczypospolitej ze Szwecją o Inflanty w latach 1600-1629.
Stan badań wraz z analizą zbiorów archiwalnych
s. 243-254

[w:] Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej
Tom VI

 

Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem
dawnej Rzeczypospolitej
Tom VI

Pod redakcją: Wojciech Walczak, Karol Łopatecki
Wydawca:
Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy
Białystok 2013

Miło nam poinformować o kolejnej publikacji naszego kolegi dr Mariusza Balcerka.

W dniach 14-16 listopada 2012 roku w Warszawie odbył się II Kongres „Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej”.

Wzięło w nim udział blisko 100 referentów.

Owocem kongresu jest trzy tomowe wydawnictwo "Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej - tomy IV - VI".

Organizatorem kongresu i wydawcą publikacji jest Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy z Białegostoku.

Na II Kongresie dr Mariusz Balcerek wygłosił referat „Potrzeba osobnego opracowania wojny Rzeczypospolitej ze Szwecją o Inflanty w latach 1600-1629. Stan badań wraz z analizą zbiorów archiwalnych”, który obecnie ukazał się drukiem.

Wojna o Inflanty jest słabo znana, zakończyła się klęską Rzeczypospolitej, toczyła się daleko od Warszawy i do tej pory nie ukazała się monografia jej poświęcona.

Autor postanowił odpowiedzieć na pytanie dlaczego wojna z lat 1600-1629 nie doczekała się ciągle własnego opracowania.

Omówiono stan badań zarówno w Polsce, na Litwie, jaki i w Szwecji.

Uwzględniono syntezy historyczne, opracowania z zakresu wojskowości, biografie poświęcone władcom, hetmanom, generałom i dowódcom oraz artykuły w czasopismach, dotyczące poszczególnych kampanii i bitew.

Po przedstawieniu dostępnej literatury przedmiotu, autor referatu omówił zasoby archiwalne, dokumentujące zmagania polsko-litewsko-szwedzkie w Inflantach.

Materiał archiwalny jest olbrzymi, ale bardzo rozproszony, dokumenty znajdują się w archiwach wielu krajów.

Zostały szczegółowo omówione kolekcje archiwalne dostępne w Polsce, Szwecji, Litwie, Łotwie i Rosji.

Na koniec autor omówił jeszcze źródła drukowane, jakimi dysponują historycy.

Należy mieć nadzieje, że dalsze badania doprowadzą do pogłębienia wiedzy o walkach, jakie wojska Rzeczypospolitej toczyły nad Dźwiną.

Mariusz Balcerek - Narodziny Polskich Inflant. Walki o Dyneburg w latach 1625-1627

 

Mariusz Balcerek

Narodziny Polskich Inflant
Walki o Dyneburg w latach 1625-1627

s. 125-138

[w:]
Stan badań nad wielokulturowym
dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej
Tom III : Inflanty Polskie

Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem
dawnej Rzeczypospolitej
Tom III : Inflanty Polskie
Redakcja: Wojciech Walczak, Karol Łopatecki
Wydawca:
Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy
Białystok 2012

Miło nam poinformować, że nasz kolega dr Mariusz Balcerek opublikował swój kolejny artykuł pod tytułem: "Narodziny Polskich Inflant. Walki o Dyneburg w latach 1625-1627".

Artykuł ukazał się w zbiorze materiałów stanowiących pokłosie międzynarodowej konferencji "Inflanty Polskie: historia i dziedzictwo" zorganizowanej przez Uniwersytet Jagielloński i Instytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy w Krakowie w listopadzie 2010 r.

Artykuł poświęcony jest walkom oddziałów polsko-litewskich z wojskami szwedzkimi, które pod wodza Gustawa II Adolfa zmierzały do dokończenia podboju całych Inflant
i zabezpieczenia swych zdobyczy.

Kulminacją walk okazała się bitwa pod Walmozją 17 stycznia 1626 roku, która zakończyła się porażką Rzeczypospolitej.

Szwedom udało się nawet rok później 4 października 1627 roku zdobyć Dyneburg, ale na szczęście dla Litwy Szwedzi po spaleniu miasta wycofali się na zachód, ograniczając się do obrony linii Dźwiny i swoich dotychczasowych zdobyczy w Inflantach.